Kaynaklar
Kavramlar sözlüğü
İş dünyasında ve teknolojide kullanılan 728 kavramın kısa, örnekli açıklaması.
A
43 kavram- A/B testi nedir ve nasıl yapılır
- ABC analizi
- ACID Özellikleri
- Açık Bankacılık
- Açık kaynak yazılım
- Affordance (sağlarlık)
- Agentic RAG
- Agile Marketing
- Agile Release Train (ART) nedir
- Ağ etkisi ve çift taraflı platformlar
- AIDA modeli
- AIOps
- Ajan Tabanlı Yapay Zeka (Agentic AI) Nedir, Nasıl Çalışır
- Akıl yürütme modeli
- Akıllı belge işleme (IDP)
- Akış İşleme Nedir
- Aktifleştirme
- Aktivasyon fonksiyonu
- Algoritma Nedir
- Algoritmik önyargı
- ALT, HALT ve HASS Nedir
- Ana veri yönetimi (MDM)
- Analitik olgunluk modeli
- Andon
- Anket tasarımı
- Ansoff matrisi
- Apache Spark nedir ve ne işe yarar
- API gateway (API ağ geçidi) nedir ve ne işe yarar
- API yönetimi
- API-First Yaklaşımı
- APK ile AAB farkı
- APQP (Gelişmiş Ürün Kalite Planlaması) Nedir
- ArchiMate
- Artık Risk Nedir
- Artırılmış Gerçeklik (AR)
- AS9100 Havacılık Kalite Standardı Nedir
- Asansör konuşması
- Asenkron programlama
- Aşamalı açıklama (progressive disclosure)
- Atomik tasarım
- Auto Scaling
- Autoencoder
- Azure Machine Learning Nedir
B
36 kavram- BABOK
- Backend (arka uç) nedir ve bir uygulamada ne iş yapar
- Bağımlılık Enjeksiyonu
- Bağış Yönetimi
- Bağlam Penceresi
- Bağlantı havuzu
- Bakım yönetimi
- Balık kılçığı (Ishikawa) diyagramı nedir
- Barkodun arkasındaki sistem
- BCF
- BCG Matrisi (Büyüme-Pay Matrisi) Nedir
- Belge veritabanı
- Bellek sızıntısı (memory leak)
- BESS (batarya enerji depolama sistemi) nedir
- BIM boyutları
- BIM seviyeleri
- Big O
- Bileşen kütüphanesi
- Bilgi damıtma
- Bilgi Mimarisi (Information Architecture) Nedir
- Bilim Temelli Hedefler
- Bilinçdışı Önyargı (Unconscious Bias) Nedir
- Bira oyunu (beer game)
- Birinci, ikinci ve üçüncü taraf denetim
- Blue-Green (Mavi-Yeşil) Dağıtım Nedir ve Canary'den Farkı Nedir
- Bootstrapping
- Boyut indirgeme ve PCA
- BPM yazılımı nedir
- BPR (iş süreçleri yeniden mühendisliği)
- BT destekte shift-left
- BT kapasite planlaması
- Bug life cycle nedir
- Burndown Grafiği (Burndown Chart) Nedir, Nasıl Okunur
- Bütçe Sapma (Varyans) Analizi Nedir
- Büyük Veri Nedir
- Bytecode
C
17 kavram- C4 Modeli
- CAC geri ödeme süresi
- Canary Release
- CAP teoremi
- CAPA
- CDN (İçerik Dağıtım Ağı) Nedir
- CDP
- Challenger Sale nedir
- Change Data Capture
- Churn (müşteri kaybı oranı) nedir ve nasıl hesaplanır
- Citizen developer
- CMR Belgesi
- Coupling ve cohesion
- Cp ve Cpk
- Cross-docking (çapraz sevkiyat) nedir
- CTR (Tıklama Oranı)
- Cynefin çerçevesi
Ç
11 kavramD
59 kavram- Dağıtık sistemler (distributed systems) nedir
- Dağıtım İhtiyaç Planlaması (DRP)
- Dağıtım Kanalı
- Dalga dalga planlama
- Darboğaz Analizi
- Dark post
- Dashboard (Gösterge Paneli)
- Data mesh (veri ağı) nedir, nasıl çalışır
- Data steward (veri sorumlusu)
- Davranışsal Çapalı Derecelendirme Ölçeği (BARS)
- DAX (Data Analysis Expressions) Nedir
- DDL, DML ve DCL
- Definition of Done (Bitti Tanımı) Nedir
- Değer Akış Haritalama (VSM) Nedir
- Değer Bazlı Fiyatlama
- Değer zinciri analizi
- Değişiklik kontrol süreci
- Değişiklik talebi (change request)
- Değişim ajanı
- Değiştirilemez altyapı nedir
- DEIB nedir
- Delphi Tekniği
- Deming'in 14 ilkesi
- Demuraj (Demurrage) ve Detention
- Denetimli Öğrenme (Supervised Learning) Nedir
- Dengeli skor kartı (Balanced Scorecard)
- Deployment ve ReplicaSet
- Depoda Sipariş Toplama (Picking)
- Derin bağlantı (deep link)
- Derleyici ve Yorumlayıcı
- Design Token
- Destek vektör makineleri (SVM)
- Destinasyon pazarlaması
- DFM/DFA (İmalata ve Montaja Uygun Tasarım) Nedir
- Difüzyon modelleri
- Diğer kapsamlı gelir
- Dijital dönüşüm
- Dikkat mekanizması
- Distribütör Yönetimi
- DMAIC nedir
- DMN
- DNS (Alan Adı Sistemi)
- Dokuz Kutu Matrisi (9-Box Grid) Nedir ve Nasıl Kullanılır
- Dokümante edilmiş bilgi
- Doluluk Oranı
- Domain-Driven Design (Alan Odaklı Tasarım) Nedir
- DORA metrikleri
- Dron ve İHA
- Dropshipping (Stoksuz Satış) Nedir, Nasıl Çalışır
- DRY, KISS ve YAGNI
- DSDM
- Dual-track agile
- Duman testi (smoke test)
- Durağanlık
- Duyarlı (Responsive) Web Tasarım Nedir
- Duygusal zeka (EQ)
- Duyusal Markalama (Sensory Branding)
- Dürtme teorisi (nudge)
- DX
E
19 kavram- E-Satın Alma (E-Procurement)
- Earn-out
- eBPF
- EC2 nedir
- Edge Computing (Uç Bilişim) Nedir ve Neden Kullanılır
- EFQM mükemmellik modeli
- Eğitmenin eğitimi
- Ekonomik sipariş miktarı (EOQ) nedir
- Elasticity
- ELT
- Embedding (gömme vektörü) nedir, nasıl çalışır
- Empati Haritası (Empathy Map) Nedir
- Entegrasyon testi
- Entegre Pazarlama İletişimi (IMC)
- ERM
- ERP (Kurumsal Kaynak Planlaması) Nedir, Nasıl Çalışır
- Esnek çalışma
- ETL Nedir
- Evrişimli sinir ağı (CNN)
F
15 kavram- F ve Z okuma deseni
- Fayda ve Garanti
- Feature flag (özellik bayrağı)
- FIFO, LIFO ve FEFO
- Fırsat çözüm ağacı
- FinOps
- Firmware (bellenim)
- Fitts ve Hick Yasası
- Fonksiyon Çağırma (Function Calling / Tool Use) Nedir
- Foundation Model
- Franchise Sistemi
- Freemium modeli
- Frontend
- Frontend build araçları
- Fulfillment (sipariş karşılama) ne demektir
G
30 kavram- Garbage collection
- GDS (Küresel Dağıtım Sistemi) Nedir
- Geleneksel kanal (traditional trade) nasıl işler
- Gemba (gemba walk) nedir
- Gerçeğin anı
- Gestalt İlkeleri
- Girişimde Pivot
- GitOps Nedir
- GKE (Google Kubernetes Engine)
- GMROI (Brüt Marj Yatırım Getirisi) Nedir
- GMV (brüt mal hacmi)
- Gölge BT (shadow IT)
- Gölge Yapay Zeka (Shadow AI)
- Gömülü Finans
- Gömülü sistemler
- Gönüllü yönetimi
- Görsel hiyerarşi
- Görüntü bölütleme (image segmentation)
- Gradient Boosting (XGBoost) Nedir ve Nasıl Çalışır
- Gradyan inişi
- GraphQL nedir
- GraphRAG
- gRPC
- Grup düşüncesi
- Guardrails
- Güç-İlgi Matrisi (Power-Interest Grid) ile Paydaş Sınıflandırma
- Güven aralığı
- Güven inşası
- Güvenlik Duvarı (Firewall)
- Güvenlik stoğu (emniyet stoğu) nedir
H
17 kavram- Hard Discount
- Hedef belirleme
- Heijunka
- Helm Chart
- Herzberg'in motivasyon-hijyen teorisi
- Hesap bazlı pazarlama (ABM) nedir
- Hexagonal mimari
- Hızlı ticaret (q-commerce)
- Hibrit Bulut Nedir
- Hiper otomasyon
- Hizmet Seviyesi Anlaşması (SLA) Nedir
- Hizmet telafisi paradoksu
- Hofstede kültürel boyutlar
- Hook Modeli
- Hoshin Kanri nedir ve strateji dağıtımında ne işe yarar
- Hub and Spoke (Merkez-Uç) Dağıtım Modeli
- Huni analizi
I
12 kavramİ
21 kavram- i18n Nedir
- İç iletişim
- İçerik Pazarlaması
- İçerik üretici ekonomisi
- İdeal Müşteri Profili (ICP) Nedir ve Nasıl Oluşturulur
- İK stratejisi
- İK yönetimi nedir
- İlgilerin ayrılması
- İnsan sermayesi
- iPaaS
- İş akışı (workflow)
- İş Etiği
- İş mimarisi
- İş Modeli Kanvası (Business Model Canvas) Nasıl Okunur ve Doldurulur
- İş modeli türleri
- İş Sürekliliği (BCP) Nedir
- İş tanımı ve iş analizi
- İş Zekası (Business Intelligence) Nedir
- İzleme ve Event Yönetimi
- İzlenebilirlik
- İzolasyon Seviyeleri
J
8 kavramK
58 kavram- K-en yakın komşu (KNN)
- Kabul kriterleri
- Kaizen Nedir ve Nasıl Uygulanır
- Kaldıraçlı Satın Alma (LBO)
- Kalıtım ve çok biçimlilik
- Kalite çemberi
- Kalite güvence
- Kalite kontrol
- Kalite yönetim ilkeleri
- Kalite Yönetim Sistemi (KYS)
- Kamçı etkisi (bullwhip effect)
- Kampanya Brifi Nedir
- Kamu-özel ortaklığı
- Kanban WIP sınırı
- Kano modeli
- Kaos Mühendisliği
- Kapsam 1, 2 ve 3 emisyonları
- Kapsayıcı tasarım
- Karakuri Nedir
- Karar Ağacı ve Rastgele Orman
- Karar verme
- Karbon Ayak İzi Nedir, Nasıl Hesaplanır
- Karbon nötr
- Karışıklık matrisi
- Karşılama oranı (fill rate)
- Kart sıralama
- Kat hizmetleri
- Kategori yönetimi nedir, nasıl işler
- Katma Değerli Faaliyet
- Kaynak Histogramı
- Kazanma oranı
- Kesinlik, duyarlılık ve F1 skoru
- Keşif testi
- Kod incelemesi (code review)
- Kod kapsama oranı
- Kohort analizi
- Konsinye stok
- Konşimento (Bill of Lading)
- Konteyner Teknolojisi
- Kontrol Grafiği Nedir
- Korsan metrikleri (AARRR)
- Kosinüs benzerliği
- KPI nedir
- Kraljic matrisi
- Kriptografik Özet (Hash) Fonksiyonu
- Kubernetes namespace
- Kubernetes'te Pod, Node ve Cluster Arasındaki Fark
- Kullanıcı hikâyesi (user story) nedir, nasıl yazılır
- Kullanıcı merkezli tasarım (UCD)
- Kullanılabilirlik testi nedir ve neyi ortaya çıkarır
- Kuralcı analitik
- Kurum kültürü
- Kurumsal Hizmet Yönetimi
- Kurumsal yetenek akademisi
- Kuzey yıldızı metriği (north star metric)
- Küçük dil modelleri (SLM)
- Kümeleme (Clustering) Nedir ve K-means Nasıl Çalışır
- Kümülatif akış diyagramı (CFD)
L
15 kavramM
50 kavram- Maddi olmayan duran varlık
- Mal Mukabili Ödeme (Cash Against Goods)
- Maliyet Azaltma Nedir
- Malzeme İhtiyaç Planlaması (MRP)
- Marka Amacı (Brand Purpose)
- Marka Arketipleri
- Marka Çağrışımları (Brand Associations)
- Marka Kişiliği
- Marka sadakati
- Marka yönetimi
- Markdown yönetimi
- Maslow'un ihtiyaçlar hiyerarşisi
- Mavi okyanus stratejisi
- MBO
- McGregor X ve Y Teorisi
- McKinsey 7S modeli
- Merkezi limit teoremi
- MES (üretim yürütme sistemi) nedir, ne işe yarar
- Metaveri nedir
- MICE
- Mikro dönüşüm
- Mikro Etkileşim (Microinteraction) Nedir
- MLflow
- Moda perakendesinde koleksiyon planlama
- Model Context Protocol (MCP) Nedir, Nasıl Çalışır
- Model Kayması (Model Drift)
- Model niceleme (quantization)
- Model registry
- Model sunumu
- Monolitik Mimari Nedir
- Monorepo
- Montaj hattı
- MOQ nedir
- MQL ve SQL
- MQTT Protokolü Nedir ve Nasıl Çalışır
- MRO Malzemeleri
- MRR ve ARR
- MSA (Ölçüm Sistemi Analizi) Nedir ve Neden Yapılır
- Multi-echelon inventory
- Mutation testing nedir
- Müşteri acı noktası (pain point)
- Müşteri Edinme Maliyeti (CAC)
- Müşteri Geri Bildirimi Nasıl Yönetilir
- Müşteri Portföyü
- Müşteri sadakati
- Müşteri Sesi (VoC)
- Müze yönetimi
- MVC (Model-View-Controller) mimarisi nasıl çalışır
- MVP (Minimum Uygulanabilir Ürün) Nedir
- MVVM
N
14 kavramO
20 kavram- OCR
- Offline-first uygulama
- OKR (Hedefler ve Anahtar Sonuçlar) Nedir
- Olay Güdümlü Mimari (Event-Driven Architecture) Nedir
- OLTP ve OLAP
- OPC UA nedir
- OpenBIM
- Operasyon yönetimi
- Organik erişim
- Organizasyon yapısı
- Organizasyonel Gelişim (OD)
- ORM (Nesne İlişkisel Eşleme)
- Ortak girişim (joint venture)
- Ortalama sipariş değeri (AOV)
- OTA
- Otelcilik
- OTIF (zamanında ve tam teslimat) nedir
- Outsourcing
- Overbooking (Fazla Rezervasyon)
- OWASP Top 10
Ö
7 kavramP
52 kavram- p Değeri Nedir
- Palet yükleme
- Pandas Kütüphanesi
- Parametrik tasarım
- Pareto Analizi
- Parkinson Yasası
- Paydaş yönetimi
- Paywall
- Pazar araştırması
- Pazar payı
- Pazar segmentasyonu
- Pazarlama 5.0
- Pazarlama karması (4P) nedir
- PDCA döngüsü nedir
- Perakende Operasyon Yönetimi
- Perakende yönetimi (retail management) neleri kapsar
- Persona (Kullanıcı ve Müşteri Personası) Nedir
- Personel Devir Hızı
- PESTEL analizi nedir
- Peter ilkesi
- PI Planning
- Planlama pokeri (planning poker) nedir ve nasıl oynanır
- Planogram
- Platform mühendisliği
- PMBOK Proje Performans Alanları
- PMI Etik Kuralları
- Poka-yoke nedir
- Pomodoro tekniği
- Porter'ın beş güç modeli
- Porter'ın jenerik stratejileri
- Portföy yönetimi
- Power BI Dataflow
- Power BI Gateway
- PPAP (Üretim Parçası Onay Prosesi) Nedir
- Print on demand
- Private Label
- Problem yönetimi
- Product Backlog (Ürün Birikimi) Nedir
- Program yönetimi
- Progresif Web Uygulaması (PWA) Nedir ve Nasıl Çalışır
- Proje belirsizlik yönetimi
- Proje sponsoru
- Proje temel çizgisi
- Proje yaşam döngüsü
- Proje Yönetiminde Altın Kaplama
- Proje yönetişimi
- Prompt Injection (İstem Enjeksiyonu)
- Prospecting
- Prototip
- Pub/Sub Nedir
- Pull Sistemi
- Push bildirim (anlık bildirim)
Q
1 kavramR
27 kavram- Raf yönetimi
- RAG (Geri Getirmeyle Zenginleştirilmiş Üretim) Nedir ve Nasıl Çalışır
- ReAct ajan deseni
- Reaktif programlama
- Refactoring nedir
- Regresyon analizi nedir, nasıl yorumlanır
- Rekabet avantajı
- Reklamınız yanlış içeriğin yanında çıkmasın
- Renk Teorisi ve Renk Paleti
- REST API
- Retail media
- Retention
- RevPAR
- Rezervasyon yönetimi
- RFI ve RFP süreçleri
- RFID
- RFQ (Teklif Talebi)
- RICE puanlama
- Risk iştahı
- Risk kırılım yapısı (RBS)
- Risk Matrisi
- RLHF
- ROAS Nedir
- ROC eğrisi ve AUC
- Rollback (Geri Alma)
- ROM
- ROPO etkisi
S
78 kavram- S&OP (Satış ve Operasyon Planlaması) Nedir
- Saga deseni
- Saha satışı
- Sahte nesne (mocking)
- Sanal DOM
- Sanal Gerçeklik (VR)
- Sanal influencer
- Satın alma siparişi (purchase order)
- Satınalma Satranç Tahtası (Purchasing Chessboard)
- Satış boru hattı (sales pipeline) yönetimi nedir
- Satış döngüsü
- Satış hızı
- Satış Kotası Nedir ve Nasıl Belirlenir
- Satış performansı
- Satış süreci
- SCD
- Schein'ın örgüt kültürü modeli
- SCOR modeli
- SDK
- SDR (Satış Geliştirme Temsilcisi) Nedir
- Secrets Management
- Semantik Model
- Semantik Versiyonlama (SemVer)
- Sentetik Veri Nedir
- Sepet terki
- Serverless (Sunucusuz Mimari) Nedir ve Nasıl Çalışır
- Service blueprint
- Service desk (hizmet masası)
- Service mesh nedir, nasıl çalışır, ne zaman gerekir
- SERVQUAL
- Severity ve Priority nedir, hata ciddiyeti ile önceliği nasıl ayrışır
- Seyahat Acentesi Nasıl Çalışır
- Sezgisel Değerlendirme
- SHAP ve LIME
- Sharding ve replikasyon
- SIEM
- Sıfır Atık Yaklaşımı
- Sıfır tıklama arama
- Sidecar deseni
- Sipariş yönetimi
- SJT
- SKU
- SMART hedef belirleme
- SOLID prensipleri
- Son Mil Teslimat Nedir ve Neden Lojistiğin En Hassas Halkasıdır
- Sorgu katlama (query folding)
- Sorgu yürütme planı
- Sosyal kaytarma
- Sosyal medya yönetimi
- SPA (Single Page Application)
- Spor Yönetimi
- Sprint retrospektifi nedir
- Standart Çalışma (Standard Work) Nedir
- Standart sapma
- State Yönetimi (Redux) Nedir
- Statik ve dinamik tipleme
- Stay Interview
- Stok Devir Hızı Nedir ve Nasıl Hesaplanır
- Story point (hikâye puanı) nedir ve nasıl kullanılır
- STP nedir
- Strangler fig
- Stratejik hizalama
- Stratejik liderlik
- Stratejik yönetim
- Sunucu tarafı render (SSR)
- Sürdürülebilir liderlik
- Süreç analizi
- Süreç denetimi
- Süreç madenciliği (process mining) nedir ve nasıl çalışır
- Süreç Olgunluk Modeli
- Süreç sahibi (process owner)
- Süreç ve iş parçacığı
- Sürekli entegrasyon
- Sürekli teslimat
- Sürüm yönetimi
- Swarming
- Swift Nedir
- SWOT analizi nedir ve nasıl yapılır
Ş
2 kavramT
34 kavram- Takım hızı (velocity) nedir ve nasıl kullanılır
- Talep Planlama
- Talep Tahmini
- Tam Zamanında Üretim (JIT) Nedir
- Tasarım devri
- Tedarik süresi
- Tedarik zinciri etiği
- Tedarikçi Değerlendirme
- Tedarikçi Performans Yönetimi
- Tek oturum açma (SSO)
- Tek Parça Akışı Nedir
- Teknik Borç (Technical Debt) Nedir
- Tekrarlayan sinir ağları
- Temiz Mimari
- Temperature ve Top-p
- Tender teklifi
- TensorFlow ve Keras
- Ters ibraz (chargeback)
- Ters lojistik (iade lojistiği) nedir
- Test case nedir
- Test piramidi
- Test Türleri Rehberi
- TF-IDF
- Tipografi
- Tişört bedeni tahmini
- Token ve Tokenizasyon
- Toplam Sahip Olma Maliyeti (TCO) Nedir, Nasıl Hesaplanır
- Topluluk Öğrenmesi
- TPM (Toplam Üretken Bakım) Nedir
- Trade marketing
- TRIZ
- Trunk-based development
- Tuckman modeli
- Tüketici davranışı
U
6 kavramÜ
11 kavramV
26 kavram- V-modeli
- Varlık yönetimi (asset management) nedir, hangi kararları kapsar
- Vekil Sunucu (Proxy) Nedir ve Nasıl Çalışır
- Vektör veritabanı nedir ve nasıl çalışır
- Veri ambarı nedir, nasıl çalışır
- Veri boru hattı
- Veri Gölü (Data Lake) Nedir ve Nasıl Çalışır
- Veri gözlemlenebilirliği
- Veri kalitesi nedir
- Veri madenciliği nedir
- Veri maskeleme
- Veri modelleme nedir
- Veri Profilleme
- Veri Soyağacı (Data Lineage) Nedir, Ne İşe Yarar
- Veri sözlüğü
- Veri yapıları nedir
- Veritabanı İndeksi (SQL Index) Nedir, Nasıl Çalışır
- Veritabanı İşlemi (Transaction)
- Veritabanı Normalizasyonu (Normal Formlar) Nedir
- Veritabanı Tetikleyicisi (Trigger)
- Versiyon kontrol sistemi
- Vibe Coding
- Viral pazarlama
- Vizyon, misyon ve değerler
- VRIO analizi
- Vue.js
W
8 kavramX
1 kavramY
20 kavram- Yaklaşık en yakın komşu araması
- Yamazumi
- Yanlılık ve varyans arasındaki denge
- Yaşam döngüsü analizi
- Yatay ve dikey ölçeklendirme
- Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsü (SDLC)
- Yazılım Gereksinim Spesifikasyonu (SRS)
- Yazılımda regresyon testi
- Yedi İsraf (Muda)
- Yedi temel kalite aracı
- Yeniden sipariş noktası
- Yetenek Haritası (Talent Mapping)
- Yetenek testi
- Yetkinlik Modeli Nedir ve Nasıl Çalışır
- Yıkıcı İnovasyon Nedir
- Yönetim genişliği
- Yük konsolidasyonu
- Yük testi ve stres testi
- Yüksek erişilebilirlik
- Yüksek Hızlı BT (High-Velocity IT)