LOIN: BIM'de ne kadar bilgiye gerçekten ihtiyaç var
LOIN (Level of Information Need), bir BIM bilgi teslimi için hangi bilginin, ne ayrıntıda ve neden gerektiğini tanımlayan çerçevedir. Amaç, gereğinden fazla ya da eksik bilgi üretmeyi önlemektir.
Bir bakışta
- LOIN, bilginin kapsamını ve ayrıntısını ihtiyaca göre belirler. Model ne kadar ayrıntılı olsun yerine, bu amaç için hangi bilgi gerekli sorulur.
- Geometri, alfanümerik bilgi ve dokümantasyonu birlikte kapsar. LOD'un odağı çoğunlukla geometri ve ayrıntıdır.
- Bilgi gereksinimi amaç, aşama, rol ve nesneye bağlanır. Aynı eleman farklı teslimlerde farklı bilgi düzeyi isteyebilir.
- LOIN, LOD'un yerini alan değil onu içine alan yaklaşımdır. İki terim birbirinin yerine kullanılmaz.
LOIN nedir?
LOIN, Level of Information Need (bilgi ihtiyacı düzeyi) ifadesinin kısaltmasıdır. BIM projelerinde bir bilgi teslimi için gerekli bilginin kapsamını ve ayrıntısını tanımlayan bir çerçevedir. Soruyu tersine çevirir: "model ne kadar ayrıntılı olsun?" yerine "bu amaç için hangi bilgiye ihtiyaç var?"
Bu yaklaşımla bir elemanın yalnızca gerçekten kullanılacak bilgisi üretilir. Gereksiz ayrıntı, hem modelleme maliyeti hem de veri yönetimi yükü getirir; eksik bilgi ise kararı geciktirir. LOIN iki ucu da dengelemeyi amaçlar.
Bilgi ihtiyacı, amaçtan teslim edilen bilgiye doğru daralır
Gereksinimden teslime
- Amaç ve aşamaBilginin ne için, hangi dönüm noktasında istendiği belirlenir.
- Bilgi ihtiyacı düzeyiHangi nesne için hangi geometri, öznitelik ve belge gerektiği yazılır.
- Bilgi teslimiYalnız tanımlanan bilgi üretilir ve doğrulanır.
Neleri tanımlar?
Bir bilgi ihtiyacı tanımı birkaç soruya cevap verir: bilgi hangi amaçla isteniyor, hangi proje aşamasında teslim edilecek, kim tarafından alınacak ve hangi nesneler için geçerli. Bunların üstüne bilginin kendisi üç başlıkta tanımlanır:
- Geometrik bilgi: elemanın şekli, boyutu, konumu ve ayrıntı derecesi
- Alfanümerik bilgi: malzeme, yangın dayanımı, üretici gibi özellikler
- Dokümantasyon: ilgili şartname, teknik föy, sertifika ya da bakım belgesi
Böylece "kolon modeli hazır" demek yerine, hangi aşamada kolonun hangi geometri ve özellikle teslim edileceği yazılı hâle gelir.
LOD'dan farkı nedir?
LOD, bir model elemanının ne kadar ayrıntılı ve gelişmiş olduğunu anlatır ve ağırlıklı olarak geometriye odaklanır. LOIN ise geometrinin yanı sıra alfanümerik bilgi ve belgeleri de kapsar; ayrıca bilginin amaca ve role göre tanımlanmasını şart koşar.
Basitçe: LOD "eleman ne kadar ayrıntılı?" sorusunu, LOIN "bu amaç için hangi bilgi gerekli ve kim ne zaman teslim edecek?" sorusunu yanıtlar. Pratikte LOD tabloları kullanan ekipler, LOIN'e geçtiklerinde ayrıntı seviyesini amaca bağlamayı ve bilgiyi de tanımlamayı öğrenirler.
Pratikte nasıl kullanılır?
LOIN, bilgi teslimi gereksinimlerinin yazıldığı yerlerde karşımıza çıkar: bilgi değişim gereksinimleri, BIM uygulama planı ve sözleşme ekleri. İş akışı genellikle şöyledir. Önce teslimin amacı ve dönüm noktaları belirlenir; sonra hangi nesne grupları için hangi bilgi isteneceği tablolaştırılır; üretim bu tabloya göre yapılır ve teslim aynı tabloya karşı kontrol edilir.
Örneğin ihale öncesi maliyet çalışması için duvarların yalnız alan ve tür bilgisi yeterliyken, uygulama aşamasında aynı duvarın katman, yangın dayanımı ve üretici bilgisi de gerekebilir. Aynı eleman farklı teslimlerde farklı bilgi ihtiyacı taşır.
Sık yapılan hatalar
En yaygın hata, LOIN'i LOD'un yeni adı sanmak ve eski LOD tablosunu başlığı değiştirerek kullanmaktır. İkinci hata, her elemana her aşamada en yüksek bilgiyi istemektir; bu, LOIN'in tam tersidir. Üçüncüsü, bilginin kime ve ne için gerektiğini yazmadan genel bir seviye numarasıyla yetinmektir.
Tanım yazılı olmadığında teslim alan taraf "eksik", teslim eden "yeterli" der. Bilgi ihtiyacının önceden yazılması bu tartışmayı önler.
Mindset programlarında LOIN
'BIM - Yapı Bilgi Modelleme Uzmanlığı Eğitimi' BIM Standartları ve ISO 19650 modülüyle bilgi yönetimi çerçevesini, BIM Süreçleri ve Proje Yaşam Döngüsü modülüyle bilgi tesliminin projedeki yerini işler. Bilgi gereksinimlerini sözleşme ve uygulama planına işlemek isteyenler için 'BIM Uygulama Planı (BEP) Hazırlama ve BIM Yönetişimi' programı da vardır.
İlgili Mindset programı
BIM - Yapı Bilgi Modelleme Uzmanlığı Eğitimi
Sık sorulan sorular
LOIN ile LOD birlikte kullanılabilir mi?
Evet. Geçiş döneminde birçok ekip, LOD tablosunu LOIN yaklaşımının geometri bölümü olarak kullanmaya devam eder ve üstüne alfanümerik bilgi ile belge gereksinimlerini ekler. Önemli olan geometri ayrıntısının da amaca bağlanmasıdır.
LOIN bir yazılım özelliği midir?
Hayır. LOIN bir kavram ve belgeleme yöntemidir; herhangi bir BIM yazılımının ayarı değildir. Yazılımlar bu gereksinimleri özellik kümeleri ve kontrol kuralları aracılığıyla uygulayabilir, ancak tanımı proje ekibi yazar.
LOIN'i kim belirler?
Bilgiyi talep eden taraf, genellikle iş sahibi ya da onun adına BIM yöneticisi, ihtiyacı tanımlar. Teslim eden taraf bu tanımı karşılar. Gereksinimler değişim şartlarında ve BIM uygulama planında yazılır, ekipler arası ortak referans olur.
LOIN küçük projelerde de gerekli midir?
Çerçevenin ruhu küçük projede de geçerlidir: ne için hangi bilginin gerektiğini baştan yazmak. Resmî tablolar küçük projede kısa tutulabilir, ancak yazılı tanım olmadan yapılan teslim anlaşmazlığa açık kalır.