BEP yazmak ve projede BIM yönetişimini kurmak

BEP nedir ve neden gerekir?

BIM Uygulama Planı (BEP, BIM Execution Plan), bir projede BIM'in nasıl uygulanacağını tanımlayan belgedir. Hangi hedeflere hizmet edileceğini, kimin hangi modeli ne zaman ve hangi ayrıntıda üreteceğini, bilgilerin nasıl paylaşılacağını ve modelin kalitesinin nasıl denetleneceğini yazılı hale getirir.

BEP olmayan bir BIM projesinde her disiplin kendi alışkanlığıyla model üretir: farklı koordinat sistemleri, farklı isimlendirmeler, farklı ayrıntı seviyeleri. Modeller birleştirilmeye çalışıldığında kaybedilen zaman, planın yokluğunun bedelidir. BEP, BIM yönetişiminin proje düzeyindeki aracıdır: karar verme, sorumluluk ve süreç kuralları baştan belirlenir.

BEP öncesi: işveren gereksinimleri ve BIM hedefleri

BEP boşlukta yazılmaz. Başlangıç noktası, projeyi sahiplenen tarafın BIM'den ne beklediğidir. Bu beklenti işveren bilgi gereksinimleri (EIR) gibi bir belgede ya da sözleşme şartlarında yazılı olabilir. Yazılı gereksinim yoksa bile yapılması gereken ilk iş, proje hedeflerini sormaktır: tasarım hatalarının azaltılması, metraj ve maliyetin modelden alınması, zaman planlamasının görselleştirilmesi, işletme aşamasına veri devri.

Bu hedeflerden BIM kullanım senaryoları çıkarılır. Örneğin disiplinler arası çakışma kontrolü, modelden miktar çıkarımı, zaman bağlantılı planlama simülasyonu, tesis yönetimi için varlık verisi teslimi. Her kullanım senaryosu için kimin hangi bilgiyi hangi ayrıntıyla üreteceği, bir sonraki bölümlerin içeriğini belirler. Hedefi olmayan BIM, yalnız güzel modelden öteye geçmez.

BEP'in bölümleri

BEP'in yapısı projeye göre değişse de tipik bölümler şunlardır: • Proje bilgileri: kapsam, taraflar, aşamalar ve ana tarihler • BIM hedefleri ve kullanım senaryoları • Roller ve sorumluluklar: BIM yöneticisi, BIM koordinatörleri, disiplin modelleyicileri, onaylayıcılar • Model yapısı: disiplin modelleri, bölümleme, ortak başlangıç noktası ve koordinat sistemi, ölçü birimi • Detay seviyesi ve bilgi içeriği: her aşamada model elemanlarının geometrik ayrıntısı ve taşıdığı bilgi (LOD kavramı ve bilgi gereksinimleri) • İsimlendirme ve sınıflandırma kuralları • Ortak veri ortamı (CDE): dosyaların paylaşıldığı, sürümlendiği ve onaylandığı ortam ve erişim kuralları • Veri değişim formatları: örneğin IFC ve yazılımın yerel formatları • Koordinasyon süreci: toplantı sıklığı, çakışma yönetimi, sorun takibi • Kalite kontrol ve model doğrulama • Teslimatlar ve takvim • Yazılım ve sürüm bilgisi, bilgi güvenliği

BEP kısa ve kullanılabilir olmalıdır; kimsenin okumadığı kapsamlı bir belge işe yaramaz.

Rol, sorumluluk ve süreç tasarımı

Her bilgi paketi için kimin sorumlu olduğu net değilse, model hataları takımlar arasında sahipsiz kalır. BEP'te BIM yönetişimi için roller tanımlanır: projede BIM stratejisinden sorumlu yönetici, modelleri birleştirip kalite kontrol yapan koordinatör, kendi disiplininin modelini üreten modelleyiciler. Rol adı kadar yetki de yazılır: modeli kim onaylar, çakışmanın hangi disiplinde çözüleceğine kim karar verir?

Süreç tarafında bilgi akışı tarif edilir. Disiplinler modelini düzenli aralıklarla ortak veri ortamına yükler, koordinatör modelleri birleştirir, kontrol sonuçlarını raporlar ve ilgili disipline atar. Disiplin sorunu çözüp modeli yeniler. Bu döngünün sıklığı ve gecikme durumunda ne yapılacağı, plana yazılır.

Örneğin bir hastane projesinde mimari, statik, mekanik ve elektrik modelleri farklı ofislerde üretiliyor olsun. BEP'te ortak başlangıç noktası ve kat seviyeleri tek bir referans modelde tanımlanır, her disiplin kendi modelini bu referansa bağlar. Haftalık koordinasyon toplantısında çakışmalar disiplinlere atanır, toplantı notları ortak veri ortamında saklanır. Böylece kimin ne zaman neyi çözeceği bellidir ve sorun toplantıdan toplantıya taşınmaz.

Kalite kontrol ve model doğrulama

BEP, modelin kalitesinin nasıl ölçüleceğini de tanımlar. Tipik kontrol türleri: • Görsel kontrol: modelde eksik, fazla ya da yanlış yerleşmiş eleman var mı • Çakışma kontrolü: örneğin kanal ile kiriş, boru ile kolon çakışması • Kural tabanlı kontrol: bilgi alanları dolu mu, isimlendirme kurallara uyuyor mu, sınıflandırma doğru mu • Koordinat ve konum kontrolü: modeller ortak başlangıç noktasına göre doğru yerleşmiş mi • Teslim öncesi doğrulama: teslim edilen veri sözleşmedeki gereksinimle uyumlu mu

Çakışma sayısı tek başına başarı ölçüsü değildir. Sorunun önemi, çözüm süresi ve tekrarlayan hata türü izlenmelidir. Kalite kontrol sonuçları, raporlanır ve kapanış durumu kaydedilir; aksi halde her toplantıda aynı sorunlar tartışılır.

BEP'i uygulamak, güncellemek ve sık yapılan hatalar

BEP yazıldığı gün biter denilemez. Proje aşamasına göre güncellenir: tasarım aşamasındaki ayrıntı seviyesi ile uygulama ya da işletme aşamasındaki ihtiyaç farklıdır. Yeni taraflar projeye katıldığında ya da kapsam değiştiğinde plan gözden geçirilir; her sürüm tarihçesiyle saklanır. Sözleşme öncesi hazırlanan yaklaşım planı ile sözleşme sonrası ayrıntılı plan arasında ayrım yapmak yaygın bir uygulamadır.

Proje sonunda öğrenilenler sonraki projelere aktarılır; hangi kullanım senaryosu işe yaradı, hangisi gereksiz yük oluşturdu?

Sık yapılan hatalar: • Şablonu projeye uyarlamadan kopyalamak • Hedef belirlemeden her şeyi modellemeye çalışmak • Rol ve yetki tanımlamamak • Dosya isimlendirme ve koordinat sistemini baştan netleştirmemek • Planı yazıp ekibe tanıtmamak ve eğitim vermemek • Kalite kontrolü yalnızca teslim öncesine bırakmak • Projedeki tüm tarafları sürece dahil etmemek

Bu beceriyi Mindset programlarında nerede çalışırsınız?

BIM Uygulama Planı (BEP) Hazırlama ve BIM Yönetişimi programı BIM yönetişiminin temelleriyle başlar. Ardından proje BIM hedefleri ve kullanım senaryoları, BEP dokümanının yapısı, rol, sorumluluk ve süreç tasarımı, kalite kontrol ve model doğrulama ile uygulama, ölçme ve vakalar modüllerine geçer.

BIM yazılımı ve modelleme tarafına ilgi duyanlar için BIM modelleme, detay seviyesi ve BIM uzmanlığı konularındaki kardeş sayfalar da konuyu tamamlar.