Yoldaki mal ne zaman stok sayılır, nasıl hesaplanır?
Sipariş verildi ama mal depoda değilse, bu mal planlamada nerede durur? Transit stok bu boşluğu adlandırır ve tedarik süresi uzadıkça büyür.
Bir bakışta
- Taşıma süresi kadar stok yoldadır. Tedarik süresi uzadıkça sürekli yolda bulunan mal miktarı artar.
- Sahiplik teslim şartına bağlıdır. Yoldaki malın kime ait olduğu sözleşmedeki teslim şartıyla belirlenir.
- Elde stoğa girmemelidir. Yoldaki mal satışa hazır değildir; yine de planlamada görünmelidir.
- Sermayeyi bağlar. Ödeme yapılmış ama kullanılamayan mal finansman maliyeti doğurur.
Transit stok nedir?
Transit stok, tedarikçiden çıkmış fakat henüz alıcının deposuna girmemiş mallardır. Gemide, tırda ya da uçakta bulunan siparişler, ambar ya da gümrük sahasında bekleyen mallar da bu kapsama girer.
Bu stok fiilen elde değildir, dolayısıyla satışa ya da üretime kullanılamaz; ama sipariş bir kez verildiğinde artık belirli bir süre sonra geleceği bilinen bir kaynaktır. Planlama bunu hesaba katmazsa gereksiz yeni sipariş verilir.
Mal sipariş anından depo girişine kadar üç durumdan geçer
- Sip · Sipariş verildiHenüz yola çıkmadı; planlanan arz
- Yol · TransitTaşıma halinde; elde değil ama gelecek
- Dep · Eldeki stokKabul edildi; kullanıma hazır
Nasıl hesaplanır?
Temel mantık, taşıma süresince yolda kalan miktarın ortalamasıdır: talep hızı ile taşıma süresinin çarpımı. Talep günlük yüksekse ya da taşıma süresi uzunsa yoldaki mal da artar.
Örnek olarak, her gün düzenli tüketilen bir ürünün tedarik süresi uzarsa aynı tüketim hızında daha fazla mal yolda bekler. Bu yüzden tedarik süresini kısaltmak yalnız hız değil, sermaye de kazandırır. Kesin hesap, ürün başına talep ve süre verisiyle kurulur.
Tedarik süresiyle ve diğer stok türleriyle ilişkisi
Transit stok, tedarik süresiyle doğrudan orantılıdır. Uzak tedarikçiler, deniz taşımacılığı ve gümrük bekleyişi bu stoğu büyütür. Güvenlik stoğu ise belirsizliğe karşı depoda tutulan tampondur; transit stok tampon değil, planlı akıştır.
Muhasebe ve sahiplik boyutu
Yoldaki mal, depo kaydına girmeden önce hangi noktada alıcıya ait olacağına göre ele alınır. Mülkiyet ve risk geçişi teslim şartında yazar; malın alıcıya ne zaman ait sayılacağı muhasebe ve sigorta kararlarını etkiler.
Planlama tarafında ise yoldaki mal, stok kaydına girmemiş olarak ayrı izlenmelidir. Böylece elde stokmuş gibi satışa açılmaz, ama yeni sipariş kararında da dikkate alınır.
Yönetim ipuçları
Yoldaki malı görünür kılmak ilk adımdır: sevkiyat durumu, tahmini varış ve gecikme bilgisi planlamaya akmalıdır. Gecikmeyi erken bilen ekip, alternatif tedarik ya da öncelik kararı alabilir.
İkinci adım tedarik süresinin gerçek davranışını ölçmektir; sürenin ortalaması kadar değişkenliği de önemlidir. Üçüncüsü teslim şartı ve taşıma modunu maliyetle birlikte değerlendirmektir, çünkü daha hızlı taşıma yolda bekleyen sermayeyi azaltabilir.
Mindset programlarında nerede ele alınır?
Lojistik ve tedarik zinciri uzmanlığı programı tedarik zinciri ve dış ticaret lojistiği başlıklarını içerir; stok optimizasyonu eğitimi ise tedarik zinciri görünürlüğünü stok kararlarıyla ilişkilendirir.
İlgili Mindset programı
Lojistik ve Tedârik Zinciri Uzmanlığı Sertifika Programı
Sık sorulan sorular
Transit stok envanterde gösterilir mi?
Planlama ve izleme açısından gösterilmelidir; ancak fiilen depoya girmediği için eldeki kullanılabilir stoktan ayrı tutulur. Muhasebe kaydı ise malın mülkiyetinin ne zaman geçtiğine bağlıdır ve teslim şartından etkilenir. Bu ayrım, yeni sipariş kararında aynı malın iki kez hesaba katılmasını önler. Bu ayrım, yeni sipariş kararında aynı malın iki kez hesaba katılmasını önler.
Transit stok nasıl azaltılır?
Tedarik süresini kısaltarak, yani daha yakın tedarikçi, daha hızlı taşıma modu ya da gümrük sürecinin iyileştirilmesiyle. Daha sık ve küçük sevkiyat da yoldaki mal miktarını dalgalandırır, ama toplam taşıma maliyetiyle birlikte değerlendirilmelidir.
Transit stok ile güvenlik stoğu aynı şey midir?
Hayır. Güvenlik stoğu depoda tutulan ve belirsizlikte kullanılan tampondur. Transit stok ise yolda olan ve zamanla elde stoğa dönüşecek planlı arzdır. İkisi birlikte yeni sipariş kararında dikkate alınır. Biri tampon, diğeri akıştır; bu fark planlama kararlarını doğrudan etkiler. Biri tampon, diğeri akıştır; bu fark planlama kararlarını doğrudan etkiler.
Pipeline stok ile aynı mıdır?
Evet, kavramsal olarak aynıdır. Tedarik zinciri literatüründe tedarik hattında akmakta olan mal pipeline stok olarak anılır. Türkçede yoldaki stok ya da transit stok denir. Kavram aynı kalır; yalnızca kullanılan ad değişir ve her ikisi de aynı malı anlatır. Kavram aynı kalır; yalnızca kullanılan ad değişir ve her ikisi de aynı malı anlatır.