ISO 9004: kuruluşun uzun vadeli başarısı için rehber standart
ISO 9004'ün ISO 9001'den neyi farklı yaptığını, neden belgelendirme için kullanılmadığını ve öz değerlendirme aracının kuruluşa ne kazandırdığını öğrenirsiniz.
Bir bakışta
- ISO 9004, kuruluşun sürdürülebilir başarıya ulaşma yeteneğini artırmak için hazırlanmış bir rehber standarttır. Resmî başlığı "Kalite yönetimi: Kuruluşun kalitesi: Sürdürülebilir başarıya ulaşma rehberi" anlamına gelir.
- ISO 9001 tutarlı, uygun ürün ve hizmet güvenine odaklanır; ISO 9004 kuruluşun kendisine ve uzun vadeli başarısına güven vermeyi hedefler. İkisi birbirinin yerine geçmez, birlikte kullanılabilir.
- ISO 9004 belgelendirme için tasarlanmamıştır. Kuruluşlar onu bir tetkik kriteri değil, kendini geliştirme rehberi olarak kullanır.
- Öz değerlendirme aracı, standardın kavramlarının ne ölçüde benimsendiğini gözden geçirmeyi sağlar. Strateji, liderlik, kaynaklar ve süreçlerde olgunluk düzeyini yükseltmeye yardım eder.
ISO 9004 nedir?
ISO 9004, kuruluşların sürdürülebilir başarıya ulaşma yeteneğini artırmaya yönelik rehberlik veren bir standarttır. Her tür, büyüklük ve faaliyetteki kuruluş için geçerlidir ve ISO 9000'deki kalite yönetim ilkeleriyle uyumludur. Önceki sürümünün yerini almıştır.
Standart bir gereklilikler listesi değil, kuruluşun kalitesini bütünsel olarak geliştirmesi için bir çerçevedir. Strateji, liderlik, kaynaklar ve süreçler gibi bileşenlerde olgunluğu yükseltmeye odaklanır.
ISO 9001'den farkı
İki standart aynı ailedendir ama farklı soruya cevap verir. ISO 9001, kuruluşun tutarlı ve uygun ürün ve hizmet üretebildiğine dair güven vermeyi hedefler. ISO 9004 ise kuruluşun kendisine ve uzun vadeli sürdürülebilir başarısına güven vermeyi amaçlar. ISO 9004 ayrıca müşteri ihtiyaçlarını diğer ilgili tarafların ihtiyaçlarıyla dengelemeye yardım eder.
İkincil bir fark belgelendirmeyle ilgilidir: ISO 9004 özellikle belgelendirme için tasarlanmamıştır. Kuruluşlar bir sertifika almak için değil, ISO 9001'in ötesine geçmek, örneğin strateji, politika ve hedeflerini vizyon, misyon, değer ve kültürüyle hizalamak için ondan yararlanır.
ISO 9001 ürün güvenine, ISO 9004 kuruluş güvenine bakar
İki standardın bakış açısı
| ISO 9001 | ISO 9004 | |
|---|---|---|
| Odak | Tutarlı, uygun ürün ve hizmet | Kuruluşun uzun vadeli sürdürülebilir başarısı |
| Karakter | Gereklilikler standardı | Rehber niteliğinde standart |
| Belgelendirme | Belgelendirme için kullanılır | Belgelendirme için tasarlanmamıştır |
| İlgili taraflar | Müşteri gereklilikleri öne çıkar | Müşteri ile diğer ilgili tarafların ihtiyaçlarını dengeler |
| Amaç | Sistemin gerekliliklere uygunluğu | Olgunluğun artırılması |
Öz değerlendirme aracı nasıl kullanılır?
ISO 9004 bir öz değerlendirme aracı içerir. Bu araç, kuruluşun standardın kavramlarını ne ölçüde benimsediğini gözden geçirmesini sağlar; sistem bileşenlerinin olgunluğunu değerlendirmeye ve iyileştirme alanlarını önceliklendirmeye yardım eder.
Pratikte kuruluşlar bu tür bir öz değerlendirmeyi şöyle yürütür: farklı bölümlerden bir grup, sistemin her bileşeni için mevcut durumu tartışır ve kanıta dayanarak bir düzey belirler. Sonra düzeyi düşük çıkan alanlar arasından kuruluşun hedeflerine en çok katkı yapacak olanlar seçilir ve bir iyileştirme planına bağlanır. Aracın ayrıntılı ölçeği ve soruları standardın kendisinde yer alır.
Küçük bir örnek: ISO 9001 belgeli bir üretici
ISO 9001 belgeli bir üretici, tetkiklerden sorunsuz geçmektedir; ancak yeni pazarlara açılma kararı alırken stratejik hedeflerin süreçlere nasıl indiğinden emin değildir. Üst yönetim, ISO 9004 öz değerlendirmesini kullanarak strateji ile süreç hedefleri arasındaki bağlantıyı gözden geçirir.
Değerlendirme, hedeflerin yıllık planda yazıldığını ama bölümlerin göstergelerine yansımadığını ortaya çıkarır. Yönetim, bu boşluğu kapatmak için bir iyileştirme planı yapar. Burada ISO 9004, belge almanın değil, belgenin ötesinde kuruluşun olgunluğunu artırmanın aracı olmuştur.
Sık yanlış anlamalar
- ISO 9004'ü ISO 9001'in yeni sürümü sanmak; ikisi ayrı amaçlı ayrı standartlardır.
- ISO 9004 için sertifika alınacağını düşünmek; standart belgelendirme için tasarlanmamıştır.
- Öz değerlendirmeyi tek kişiye bırakmak; bakış çeşitliliği olmadan sonuç kuruluşun yalnız tek bölümünü yansıtır.
- Değerlendirme sonucunu eyleme bağlamamak; olgunluk düzeyi yalnız bir fotoğraf değildir, iyileştirme planının girdisidir.
Mindset programlarında ISO 9004 yaklaşımı nerede çalışılır
Kalite yöneticiliği sertifika programı; Kalite Liderliği ve Stratejik Yönetim, Temel ISO Standartları Eğitimi ve Sistem Entegrasyonu başlıklarını içerir. Belge almanın ötesinde kuruluşun stratejisi ile kalite sistemini hizalamak isteyen kalite yöneticileri için bu başlıklar ISO 9004'ün baktığı konuları genişletir.
İlgili Mindset programı
Kalite Yöneticiliği Sertifika Programı
Sık sorulan sorular
ISO 9004 ile ISO 9001 birlikte kullanılabilir mi?
Evet. ISO 9001 ile kalite yönetim sistemini kurup belgelendiren kuruluşlar, ISO 9004'ü sistemi bir adım ileri taşımak için rehber olarak kullanabilir. ISO 9001 sistemin gerekliliklere uygunluğunu, ISO 9004 ise kuruluşun olgunluğunu ve uzun vadeli başarısını ele alır.
ISO 9004 belgelendirilebilir mi?
ISO'nun tanıtım yazısı, standardın özellikle belgelendirme için tasarlanmadığını belirtir. Bu nedenle kuruluşlar onu bir sertifika almak için değil, kendi sistemlerini değerlendirip geliştirmek için kullanır.
Öz değerlendirmeyi kimler yapmalı?
Tek bir bölüm yerine kuruluşun farklı fonksiyonlarını temsil eden bir ekip yapmalıdır. Strateji, liderlik, kaynak ve süreç bileşenleri farklı bölümlerin sorumluluğundadır; tek bakış açısı olgunluk düzeyini yanlış okutabilir.
ISO 9004 yalnız büyük kuruluşlar için mi?
Hayır. ISO, standardın her tür, büyüklük ve faaliyetteki kuruluş için geçerli olduğunu belirtir. Küçük bir kuruluş öz değerlendirmeyi daha sade bir ekiple ve daha az kayıtla yürütebilir; amaç aynıdır, kuruluşun bugünkü olgunluğunu görmek ve öncelikli adımı seçmektir.