Erteleme Stratejisi: Ürünü Mümkün Olduğunca Geç Farklılaştırmak
Erteleme stratejisi, ürünün renk, boyut ya da paket gibi müşteriye özgü özelliklerini üretim ya da dağıtım zincirinin son aşamasına bırakır. Böylece talep belli olana kadar ürün ortak kalır ve tahmin hatasının maliyeti azalır.
Bir bakışta
- Erteleme, farklılaştırmayı talep belli olana dek bekletir. Ürün nötr hâlde stoklanır, sipariş geldiğinde son şeklini alır.
- Faydası tahmin hatasını küçültmektir. Nötr ürünlerin toplam talebi, her çeşidin tek tek talebinden daha öngörülebilirdir.
- Biçim ve zaman olarak iki ana yoldan yapılır. Ürünün kendisi geç şekillenir ya da ürün merkezde bekler ve geç dağıtılır.
- Ücretsiz değildir. Ürün tasarımının modüler olması ve son aşamada ek bir işlem kapasitesi gerekir.
Erteleme stratejisi nedir?
Erteleme stratejisi (postponement), Türkçede gecikmeli farklılaştırma, ürünün müşteriye özgü özelliklerini üretim ya da dağıtım zincirinde mümkün olan en geç noktada vermektir. Klasik yaklaşımda ürün üretimin erken aşamasında rengi, boyutu, dili ya da ambalajıyla kesinleşir ve çeşit sayısı kadar stok tutulur. Erteleme ise ortak bir temel ürünü uzun süre taşır; çeşidi talep belli olduktan sonra ekler.
Temel mantık, tahminin ürün çeşidi azaldıkça güvenilir olmasıdır. Tüm renklerin toplam talebini öngörmek, her rengin tek tek talebini öngörmekten kolaydır. Erteleme bu farkı kullanır.
Hangi biçimlerde uygulanır?
Uygulama iki ana eksende görülür. • Biçim ertelemesi: ürünün fiziksel özelliği geç verilir. Boyayı son aşamada karıştırmak, etiketi ve ambalajı sevkiyata yakın basmak, yazılımı ya da dil paketini son anda yüklemek örnektir. • Zaman ve yer ertelemesi: ürün merkezde ya da üretimde bekletilir, bölge depolarına ve mağazalara dağıtım siparişe yakın yapılır. Burada ürün değişmez, stokun konumu ertelenir.
Biçim ertelemesi ürün tasarımına, zaman ve yer ertelemesi ise dağıtım ağına bağlıdır. İkisi birlikte kullanılabilir: nötr ürün merkez depoda bekler, sipariş geldiğinde hem özelleştirilir hem de müşteriye gönderilir.
Çeşit erken ayrılırsa her çeşit için stok tutulur
Erken ve geç farklılaştırma
Küçük bir örnek
Bir boya üreticisi, yüzlerce renkte hazır boya satıyor. Her renk için doldurulmuş kutu stoklamak hem büyük bir depo hem de çok sayıda satılmayan renk demek. Üretici, ortak beyaz tabanı hazırlıyor ve renk pigmentini perakende noktasında ya da bölge deposunda, sipariş geldiğinde karıştırıyor.
Depodaki stok çeşit çeşit boya yerine ortak taban oluyor. Beklenmedik biçimde popüler olan bir renk için üretim hattını beklemek gerekmiyor; pigment karıştırmak yeterli. Karşılığında karıştırma ekipmanı ve eğitimli personel gerekiyor.
Avantajları ve sınırları
Erteleme stratejisi özellikle çeşit sayısı yüksek, talebi öngörmesi zor ve stok maliyeti büyük ürünlerde işe yarar. Fayda alanları şunlardır. • Daha az stokla aynı hizmet düzeyi. • Satılmayan çeşitlerde azalan fire ve indirimle erime. • Talep değişimine daha hızlı yanıt.
Sınırlar da açıktır. Ürün modüler olarak tasarlanmamışsa geç farklılaştırma mümkün olmaz. Son aşamada işlem yapılacağı için o noktada kapasite ve işçilik maliyeti oluşur. Müşterinin teslim süresi, son işlem nedeniyle uzayabilir. Ürün çok basit ya da talebi zaten öngörülebilirse erteleme getirisi küçük kalır. Karar, toplam maliyet üzerinden verilir: stok tasarrufu, ek işlem maliyetinden büyük müdür?
Mindset programlarında nerede çalışılır?
Mindset'in Lojistik ve Tedârik Zinciri Yöneticiliği Sertifika Programı'nda referans modeller ve ileri üretim sistemleri ayrı konu başlıklarıdır.
Tedarik zinciri ve üretim yöneticileri için ilgili nokta, çeşit çokluğunu stokla değil, süreç tasarımıyla yönetmektir.
İlgili Mindset programı
Lojistik ve Tedârik Zinciri Yöneticiliği Sertifika Programı
Sık sorulan sorular
Erteleme ile kitlesel kişiselleştirme aynı şey midir?
Aynı şey değildir ama yakın akrabadır. Erteleme, farklılaştırmanın zamanını geciktiren bir tekniktir. Kitlesel kişiselleştirme ise müşteriye özgü ürünü seri üretim verimliliğiyle sunma hedefidir ve çoğunlukla erteleme tekniğinden yararlanır. Biri araç, diğeri amaç gibi düşünülebilir.
Erteleme yalnız fiziksel ürünlerde mi geçerlidir?
Hayır. Yazılımda dil ve özelliklerin son kurulumda eklenmesi, hizmetlerde paketin müşteri talebine göre son anda şekillendirilmesi de aynı mantığı kullanır. Ortak bir temel hazırlanır ve müşteriye özgü kısım talep belli olduğunda eklenir.
Erteleme stok maliyetini her zaman düşürür mü?
Hayır. Stoktan kazanılan tasarruf, son aşamadaki ek işlem, ekipman ve eğitim maliyetiyle karşılaştırılmalıdır. Ürün çeşidi az ya da talep öngörülebilirse, erken farklılaştırma daha ucuz kalabilir. Karar toplam maliyet ve hizmet düzeyi birlikte hesaplanarak verilir.
Zaman ertelemesi ile biçim ertelemesi nasıl ayırt edilir?
Soru, neyin ertelendiğidir. Ürünün kendisi geç değişiyorsa, yani renk, ambalaj ya da dil son anda ekleniyorsa bu biçim ertelemesidir. Ürün aynı kalıyor ama bekletilme yeri ve sevkiyat zamanı geç belirleniyorsa bu zaman ve yer ertelemesidir.
Erteleme için hangi önkoşullar gerekir?
Ürünün ortak bir tabanı ve son aşamada eklenebilecek farklılaştırıcı bir parçası olmalıdır; yani modüler tasarım gerekir. Ayrıca son aşamada işlem yapacak kapasite, bu noktada kalite kontrolü ve çeşitlerin hızlı yönetilebileceği bir bilgi sistemi gerekir.