BABOK: iş analizinin ortak dilini ve görev kümesini tanımlayan rehber
BABOK Guide, IIBA tarafından yayımlanan ve iş analizi uygulamasının standardı olarak anılan rehberdir. Ortak bir kavram modeli, altı bilgi alanı, teknikler ve beş bakış açısıyla iş analizi çalışmasını düzenler.
Bir bakışta
- BABOK iş analizi uygulamasının ortak dilini ve görevlerini tanımlar. Yayıncısı IIBA'dır; iş analistlerinin yaptığı işi sınıflandıran bir bilgi çerçevesidir.
- Rehber altı bilgi alanından oluşur. Her alan ilişkili görevleri bir araya getirir; sıralı bir süreç değildir.
- Temel kavram modeli terimleri birleştirir. Farklı alanlardan analistlerin aynı kavramlara aynı adı vermesini sağlar.
- Teknikler ve bakış açıları görevleri bağlama oturtur. Teknik yöntem sağlar; beş bakış açısı ise çalışmayı girişimin türüne uyarlar.
BABOK nedir?
BABOK, Business Analysis Body of Knowledge ifadesinin kısaltmasıdır; iş analizi bilgi kütüphanesi diye de anılır. IIBA tarafından yayımlanan BABOK Guide, iş analizi uygulamasının küresel olarak tanınan standardı olarak sunulur. İş analistlerinin hangi görevleri yaptığını, bunlar için hangi tekniklere başvurduğunu ve hangi yetkinliklere ihtiyaç duyduğunu tanımlar.
Rehber bir yöntem ya da süreç dayatmaz. Daha çok, iş analizi çalışmasının içeriğini düzenleyen bir referanstır. Bu yüzden çevik bir ekipte de geleneksel bir projede de, bir kurumsal dönüşümde de kullanılabilir; analist her durumda hangi görevi yapacağını rehberden seçip uyarlar.
BABOK'un yapı taşları
Rehber birkaç birbirini tamamlayan parçadan kurulur. Temel kavram modeli, iş analizi disiplinleri arasında fikir ve terimleri birleştirir; böylece farklı sektörlerden analistler aynı kavramlara aynı adı verir. Bilgi alanları, ilişkili görevleri gruplar. Teknikler, bu görevleri yapmak için kullanılan yöntemlerdir. Bakış açıları ise çalışmayı girişimin bağlamına uyarlar.
Bu parçalar katmanlı bir yapı oluşturur: kavram modeli ortak zemindir, bilgi alanları işin kapsamını, teknikler yapılış biçimini, bakış açıları ise bağlama göre odağı belirler.
BABOK, ortak dilden uygulamaya katmanlı kurulur
Her katman bir üstteki katmanın pratik karşılığıdır
- Temel kavram modeliDisiplinler arası ortak terim ve fikirler.
- Bilgi alanlarıİlişkili görevlerin gruplandığı alanlar.
- TekniklerGörevleri yapmak için başvurulan yöntemler.
- Bakış açılarıÇalışmayı girişimin bağlamına uyarlayan odaklar.
Bilgi alanları ne anlatır?
Rehber altı bilgi alanı tanımlar. Bunlar iş analizinde planlama ve izleme, gereksinim ortaya çıkarma ve işbirliği, gereksinim yaşam çemberi yönetimi, strateji analizi, gereksinim analizi ve tasarım tanımı ile çözüm değerlendirmesidir. Alanlar bir akış şeması değildir; bir analist projeye göre bu alanlar arasında tekrar tekrar gidip gelir.
Örneğin bir müşteri destek sisteminin yenilenmesi projesinde analist önce çalışma planını yapar, ardından paydaşlardan ihtiyaçları toplar, bunları analiz edip tasarım tanımına dönüştürür, geliştirme boyunca gereksinimlerin değişimini yönetir, sonunda çözümün beklenen değeri sağlayıp sağlamadığını değerlendirir. Strateji analizi ise baştaki asıl sorunun ve hedef durumun doğru konulduğunu kontrol eder.
Teknikler ve bakış açıları
Teknikler, iş analizi görevlerini yapmak için kullanılan yöntemlerdir. Röportaj, atölye, süreç modelleme, kullanıcı hikayesi ve veri sözlüğü gibi çok sayıda yöntem bu kapsamda anılır. Teknikler görevlere bağlı değildir; aynı teknik birçok görevde kullanılır.
Bakış açıları ise iş analizinin en yaygın disiplinlerini kapsayan beş bağlamı ele alır. Bir girişim bir ya da birkaç bakış açısı kullanabilir ve bunlar çalışmayı o bağlama uygun görev ve tekniklere odaklar. Çevik bir ürün ekibiyle bir iş süreçleri iyileştirme çalışmasında aynı rehberi farklı odaklarla kullanırsınız.
BABOK nasıl kullanılır, nelerle karıştırılır?
Rehber çoğu zaman baştan sona okunan bir kitap değil, ihtiyaç anında bakılan bir kaynak olarak kullanılır. Analist yeni bir girişimde hangi görevleri yapması gerektiğini, bir teknik için hangi girdi ve çıktılara bakacağını rehberden doğrular. IIBA sertifikalarına hazırlananlar ise sınav kapsamını kurumun güncel sertifika sayfalarından teyit etmelidir.
BABOK ile proje yönetimi rehberleri farklı alanlara bakar: biri doğru ihtiyacı ve çözümü bulmayı, öteki doğru teslimatı yönetmeyi odaklar. Analist proje yöneticisinin yerini almaz; ikisi aynı girişimde birlikte çalışır.
Mindset programlarında BABOK nerede çalışılır?
İş Analizi Uzmanlığı Sertifika Programı, BABOK çerçevesini temel kavramlardan bakış açılarına ve tekniklere kadar modül modül işler. İş Analistliği (BABOK Çerçevesi) eğitimi ise çerçeveyi gereksinim türleri, planlama ve çevik ortamlarla birlikte ele alır; iş analizine yeni başlayanlar ve rolü kurumda üstlenenler için uygundur.
Resmî kaynaklardan bilgiler
| BABOK Guide bilgi alanı sayısı | altı bilgi alanıkaynak |
|---|---|
| BABOK Guide bakış açısı sayısı | beş bakış açısıkaynak |
Bilgiler resmî kaynaklarla doğrulandığı tarihte günceldir; değişiklik olabilir.
İlgili Mindset programı
İş Analizi Uzmanlığı Sertifika Programı - IIBA Uyumlu
Sık sorulan sorular
BABOK Guide'ı kim yayımlıyor?
BABOK Guide'ı IIBA (International Institute of Business Analysis) yayımlar. Kurum, rehberi iş analizi uygulamasının küresel olarak tanınan standardı olarak tanıtır. Rehberin güncel sürümüne kurumun kendi sitesinden ulaşmak ve içeriği oradan teyit etmek gerekir.
BABOK bir yöntem midir?
Değildir. BABOK tek bir yöntemi ya da süreci dayatmaz; iş analizi görevlerini, tekniklerini ve yetkinliklerini tanımlayan bir bilgi çerçevesidir. Hangi yöntemin kullanılacağına proje karar verir, analist ise rehberden uygun görev ve teknikleri seçer.
BABOK'u okumadan iş analisti olunur mu?
Olunur, ancak rehber ortak dili ve görev bilgisini sağladığı için yararlıdır. Birçok analist işe pratikle başlar, sonra rehberle tecrübesini sistemleştirir. Sertifikasyon düşünenlerin ise sınav kapsamını ve önerilen çalışma kaynaklarını IIBA'nın güncel sertifika sayfalarından kontrol etmesi gerekir.
Bilgi alanları sırayla mı uygulanır?
Hayır. Alanlar bir adım adım süreç değildir. Analist girişimin ihtiyacına göre alanlar arasında gidip gelir; örneğin çözüm değerlendirmesinden elde edilen bilgi, yeni gereksinimlere ya da yeniden analize dönüşebilir.
BABOK ile PMBOK aynı şey midir?
Aynı değildir. BABOK iş analizi uygulamasının, PMBOK ise proje yönetiminin referansıdır. Biri doğru ihtiyacın ve çözümün bulunmasına, öteki projenin doğru yönetilmesine odaklanır. Çoğu girişimde iki rol ve iki bilgi alanı birlikte çalışır.