Keşif testi: öğrenirken, tasarlarken ve test ederken ilerlemek

Keşif testi nedir?

Keşif testi (exploratory testing), test edenin yazılımı kullanırken aynı anda öğrendiği, test fikirlerini ürettiği ve bunları hemen uyguladığı bir test yaklaşımıdır. Önceden yazılmış adım adım senaryoyu izlemek yerine, test eden bulduğu her bilgiye göre bir sonraki adımı seçer. Test tasarımı, yürütme ve öğrenme iç içe geçer.

Bu, plansız ya da gelişigüzel tıklamak anlamına gelmez. Disiplinli keşif testinin bir hedefi, zaman sınırı ve kayıt düzeni vardır. Yaklaşımı yaygınlaştıran isimlerden Cem Kaner ve James Bach, testi bir düşünme ve öğrenme faaliyeti olarak tanımlar; senaryo koşturmaktan çok araştırma yapmaya benzer.

Nasıl çalışır? Oturum yapısı

Keşif testi çoğunlukla oturum tabanlı yürütülür. Bir oturum, kesintisiz ve zaman sınırlı bir çalışma bloğudur. Oturumun yapısı şöyledir:

• Şartname (charter): oturumun kısa hedefi; örneğin "ödeme akışını yarım kalan sepet durumlarıyla keşfet"
• Zaman kutusu: oturum kesintisiz ve sınırlı bir sürede yürütülür
• Notlar: test eden denediği yolları, gördüğü davranışları ve soruları kaydeder
• Hata raporları: bulunan sorunlar tekrar üretim adımlarıyla yazılır
• Değerlendirme: oturum sonunda ekip nelerin bulunduğunu, neyin kapsanmadığını ve yeni fikirleri konuşur

Bu yapı, serbest keşfi yönetilebilir ve raporlanabilir kılar. Yöneticiler kaç oturum yapıldığını ve hangi alanların kapsandığını görebilir.

Küçük bir örnek

Örneğin bir randevu uygulamasında standart senaryolar, geçerli bilgilerle randevu alma akışını doğruluyor ve geçiyor olsun. Keşif oturumunun şartnamesi şu olabilir: "Randevu alma sırasında bağlantı kesilirse ve kullanıcı geri tuşuna basarsa ne olur?"

Test eden, aynı randevuyu birden çok sekmede açıyor, formu yarıda bırakıp başka bir sekmede çıkış yapıyor, saat dilimini değiştiriyor ve geri dönüyor. Bir noktada aynı saate birden çok randevu alınabildiğini fark ediyor ve bu bilgiyle yeni denemeler tasarlıyor. Hiçbir yazılı senaryo bu kombinasyonu içermiyordu; bulgu, test edenin kendi öğrenmesinden doğdu.

Senaryolu testten farkı ve birlikte kullanım

Senaryolu test, önceden yazılmış adımları ve beklenen sonuçları izler; tekrarlanabilir ve izlenebilir olması, düzenli denetim ve regresyon için güçlü kılar. Keşif testi ise bilinmeyen sorunları aramada güçlüdür; senaryo yazarının aklına gelmeyen kombinasyonları, kullanılabilirlik tuhaflıklarını ve belirsiz gereksinimleri ortaya çıkarır.

İkisi rakip değil, tamamlayıcıdır. Ölçüt olarak şunlar öne çıkar: tekrar ve denetlenebilirlik gerektiren kontroller için senaryolu veya otomatik test; yeni özellik, belirsiz gereksinim ve risk keşfi için keşif testi. Bulunan hatalar sonradan otomatik regresyon testine dönüştürülür, böylece keşfin değeri kalıcı hale gelir.

Nerede kullanılır? Mindset bağlamı

Keşif testi, çevik ekiplerde yeni geliştirilmiş bir özellik teste girdiğinde, kısıtlı süreli sürümlerde, gereksinimin net olmadığı alanlarda ve oyun testi gibi etkileşimin çok yönlü olduğu alanlarda yaygındır. Test mühendisleri, QA analistleri, hatta ürün sahipleri ve geliştiriciler de oturumlara katılabilir.

Yaklaşımın etkili olması test edenin alan bilgisine, merakına ve kayıt disiplinine bağlıdır.

Mindset kataloğunda Proje Test ve Doğrulama Süreçleri test türlerini, yürütmeyi ve hata yönetimini; Test Otomasyonu ve QA Temelleri test senaryosu tasarım tekniklerini ve çevik ortamda QA'yı; Oyun Testi (QA) Süreçleri ve Hata Yönetimi ise oyun testindeki hata kaydı, önceliklendirme ve platform testlerini ele alır. Senaryolu ve keşifsel yaklaşımı birlikte kurmak isteyen QA ekipleri için ikinci program doğrudan ilgili bir başlangıçtır.