Delphi Tekniği: Anonim Uzman Turlarıyla Uzlaşı
Delphi tekniği, uzmanlardan birbirini görmeden turlar halinde görüş toplayıp yanıtları özetleyerek uzlaşıya varma yöntemidir. Projelerde tahmin ve risk belirlemede kullanılır.
Bir bakışta
- Uzmanlar birbirini görmeden, anonim yanıt verir. Baskın kişinin görüşü diğerlerini yönlendiremez.
- Bir kolaylaştırıcı yanıtları toplar, özetler ve tekrar paylaşır. Her turda uzmanlar özeti görüp görüşünü gözden geçirir.
- Tur sayısı uzlaşıya göre belirlenir. Yanıtlar yakınlaşınca ya da önceden konan ölçüt sağlanınca yöntem biter.
- Tahmin ve risk belirlemede kullanılır. Geçmiş veri yetersizken uzman görüşünü yapılandırmanın bir yoludur.
Delphi tekniği nedir?
Delphi tekniği, belirli bir konuda uzman bir grubun görüşlerini anonim ve yapılandırılmış turlar halinde toplayarak uzlaşıya ulaşma yöntemidir. Proje yönetiminde bir tahmin, bir riskin düzeyi ya da bir risk listesi gibi konularda kullanılır.
Temel fikir şudur: uzmanlar birbirinin kim olduğunu bilmeden yanıt verir, sonuçlar toplu olarak paylaşılır ve herkes kendi görüşünü bu yeni bilgiye göre yeniden düşünür. Böylece fikir, kişisel etkiden bağımsız olarak değerlendirilir.
Nasıl çalışır?
Süreç, bir kolaylaştırıcı tarafından yönetilir. Kolaylaştırıcı önce soruyu ya da riskin tanımını hazırlar ve konuyu bilen kişileri seçer. Uzmanlar anketle ya da yazılı olarak, adları gizli kalacak biçimde yanıt verir.
Kolaylaştırıcı yanıtları gruplar, ortak noktaları ve ayrılıkları özetler, kimin söylediğini belirtmeden herkese geri gönderir. Uzmanlar özeti okuyup görüşlerini değiştirebilir ya da gerekçelendirebilir. Bu adımlar yanıtlar yeterince yakınlaşıncaya kadar tekrarlanır.
Her tur, görüşleri uzlaşıya biraz daha yaklaştırır
Delphi turu
- Soruyu hazırlaKolaylaştırıcı konuyu tanımlar, uzmanları seçer.
- Anonim yanıt toplaUzmanlar adlarını gizleyerek görüşlerini yazar.
- Özetle ve paylaşYanıtlar gruplanır, kimlik belirtmeden herkese dağıtılır.
- Görüşü gözden geçirUzmanlar özeti okuyup yanıtını günceller veya gerekçelendirir.
Projelerde nerede kullanılır?
- Risk belirleme: Uzmanlardan projenin olası risklerini anonim biçimde listelemeleri istenir. Kolaylaştırıcı listeyi birleştirir, tekrar eden maddeleri ayıklar ve sıralama için yeniden gönderir.
- Tahmin: Süre ya da maliyet gibi büyüklüklerde geçmiş veri yetersizse, uzmanların bağımsız tahminleri turlarla yakınlaştırılır.
- Gereksinim ve öncelik: Belirsiz bir ürünün hangi özelliklerinin öncelik taşıdığı konusunda uzman uzlaşısı aranır.
Yöntemin gücü, konuyu bilen ama bir araya getirilmesi zor kişilerden bağımsız görüş toplayabilmesidir.
Küçük bir örnek
Bir hastane bilgi sistemi projesinde ekip, verilerin taşınması sırasındaki risklerin listesini çıkarmak istiyor. Toplantıda yönetici konumundaki bir katılımcının görüşü tartışmayı yönlendirebileceği için Delphi tercih ediliyor.
Kolaylaştırıcı klinik, bilgi işlem ve hukuk uzmanlarına aynı soruyu gönderiyor. İlk turda gelen maddeler birleştirilip ikinci turda uzmanlardan önem sırasına koymaları isteniyor. Birkaç turdan sonra sıralamalar yakınlaşıyor ve ekip, uzlaşılan risk listesini kayda alıyor.
Beyin fırtınasıyla farkı
Beyin fırtınası aynı ortamda, açık ve hızlı fikir üretimidir; dolayısıyla tartışma baskın kişilerden etkilenebilir. Delphi ise yazılı, anonim ve turlar halindedir; bu yüzden daha yavaştır ama kişisel etkiyi azaltır.
Beyin fırtınası çok sayıda fikir çıkarmak için uygundur, Delphi ise bu fikirler üzerinde bağımsız uzmanların uzlaşmasını hedefler. İki yöntem birlikte kullanılabilir: önce fikir listesi üretilir, ardından Delphi turlarıyla değerlendirilir.
Sınırları ve sık yapılan hatalar
Delphi zaman alır, çünkü her turda yanıt toplamak ve özetlemek gerekir. Uzman seçimi kritiktir; konuyu bilmeyen kişilerin uzlaşısı güvenilir değildir. • Soruları belirsiz yazmak. Uzmanlar farklı şeyleri yanıtlar ve özet anlamsızlaşır. • Uzlaşıyı doğruluk saymak. Uzmanların birleşmesi sonucun doğru olduğunu garanti etmez. • Kolaylaştırıcının özeti yönlendirmesi. Özet tarafsız olmalı, azınlık görüşü de yansıtılmalıdır. • Tur sayısını önceden belirlememek. Süreç sonsuz uzayabilir.
Delphi tekniği Mindset programlarında nerede geçer?
Risk belirleme ve tahmin teknikleri, Mindset'in Proje Yönetimi Uzmanlığı Sertifika Programı'nda risk ve zaman çizelgesi odaklı modüllerin konusudur. CAPM hazırlık eğitimi ise bu tekniklerin adını ve ne zaman seçileceğini temel düzeyde işleyen "Kalite ve Risk Yönetimi" modülünü içerir.
İlgili Mindset programı
Proje Yönetimi Uzmanlığı Sertifika Programı
Sık sorulan sorular
Delphi tekniğinde kaç tur yapılır?
Sabit bir sayı yoktur. Tur sayısı, yanıtların yeterince yakınlaşmasına ya da önceden belirlenen bir bitiş ölçütüne göre belirlenir. Uygulamada az sayıda tur çoğu zaman yeterlidir; fazlası katılımcı yorgunluğu yaratır.
Uzmanlar birbirini hiç tanımaz mı?
Yanıtların kimden geldiği gizli kalır; uzmanlar birbirinin görüşünü kimlik olmadan görür. Bu, unvanın ya da etkili bir kişinin diğerlerini yönlendirmesini önlemek içindir.
Delphi yalnızca riskte mi kullanılır?
Hayır. Risk belirlemenin yanı sıra süre ve maliyet tahmini, öncelik sıralaması ve gelecekle ilgili öngörü çalışmalarında da kullanılır. Ortak koşul, konuyu bilen uzmanlara ulaşılabilmesidir.
Küçük projelerde Delphi gerekli midir?
Genellikle gerekmez. Ekip aynı yerde ve konuya hâkimse hızlı bir görüşme yeterlidir. Delphi, uzmanların dağınık olduğu, görüşlerin etkilenme riski taşıdığı ve geçmiş verinin az olduğu durumlarda değer kazanır.