Yeniden sipariş noktası: stok ne zaman yenilenmeli?

Yeniden sipariş noktası nedir?

Yeniden sipariş noktası (reorder point, ROP), stok miktarı hangi seviyeye indiğinde yeni sipariş verilmesi gerektiğini gösteren eşik değerdir. Stok bu seviyeye ulaştığında sipariş verilirse, yeni mal tedarik süresi boyunca raftaki stok tükenmeden depoya ulaşır.

Amaç şu hataları birlikte önlemektir: çok erken sipariş vererek gereksiz stok bağlamak ve çok geç sipariş vererek stoksuz kalıp satış kaçırmak.

Nasıl hesaplanır?

Temel formül şudur:

Yeniden sipariş noktası = (ortalama günlük talep × tedarik süresi) + güvenlik stoğu

İlk terim, siparişi verdikten sonra mal gelene kadar beklenen tüketimi gösterir. Güvenlik stoğu ise talep ya da tedarik süresindeki belirsizliğe karşı tutulan tampondur. Güvenlik stoğu, hizmet düzeyi hedefine ve talep değişkenliğine göre belirlenir; hedef yükseldikçe tampon büyür.

Örneğin bir ürünün günlük satışı kabaca sabit ve tedarik süresi belli ise, o süre boyunca satılacak miktar ile belirsizlik payı toplanarak eşik bulunur. Eşiğin altına inildiğinde sipariş açılır.

Adım adım uygulama

Pratikte işin akışı şöyle ilerler:

• Talebi ölçün: Geçmiş satış ve sevkiyat verisinden günlük ya da haftalık ortalama talebi ve dalgalanmasını çıkarın; olağandışı kampanya dönemlerini ayrı değerlendirin.
• Tedarik süresini belirleyin: Siparişin verilmesinden depoya girişine kadar geçen gerçek süre ve bu sürenin ne kadar oynadığı.
• Hizmet düzeyini seçin: Stoksuz kalmanın maliyeti yüksek ürünlerde daha yüksek hedef seçilir.
• Güvenlik stoğunu hesaplayın.
• Eşiği sisteme tanımlayın ve stok pozisyonunu izleyin.

Stok pozisyonu, yalnızca raftaki miktar değil, yoldaki açık siparişleri ve ayrılmış stoğu da hesaba katar; aksi halde aynı ihtiyaç için tekrar tekrar sipariş verilir.

EOQ ve periyodik gözden geçirmeyle farkı

Yeniden sipariş noktası 'ne zaman sipariş verilir' sorusunu cevaplar. Ekonomik sipariş miktarı (EOQ) ise 'ne kadar sipariş verilir' sorusunun cevabıdır; ikisi birlikte sürekli gözden geçirme (Q sistemi) politikasını oluşturur.

Periyodik gözden geçirme sisteminde ise stok belirli aralıklarla kontrol edilir ve hedef seviyeye tamamlayacak miktar sipariş edilir. Sürekli sistem daha hassastır ama stok hareketinin anlık izlenmesini gerektirir. Çok sayıda düşük değerli kalemde periyodik sistem daha pratiktir.

Hangi ürünlerde kullanılır?

Talebi görece düzenli, tedarik süresi öngörülebilir ve sürekli stokta tutulan kalemlerde uygundur: hammadde, sarf malzeme, yedek parça, perakende hızlı dönen ürünler. ABC analiziyle önemli çıkan kalemlerde daha sıkı izlenir; düşük değerli kalemlerde basit kutu yöntemi gibi sade çözümler yeterli olabilir.

Mevsimsel, projeye özel ya da talebi çok düzensiz ürünlerde tek bir sabit eşik yanıltır; eşik dönem dönem güncellenmeli ya da talep tahminine bağlanmalıdır.

Sık yapılan hatalar

En yaygın hata, tedarik süresini tedarikçinin söz verdiği süre olarak almak ve gerçek gecikmeleri görmemektir. Bir diğer hata, güvenlik stoğunu hiç hesaplamadan 'biraz fazla' eklemek ya da tamamen yok saymaktır. Eski talep verisiyle hesaplanmış eşiğin güncellenmemesi, açık siparişlerin stok pozisyonuna katılmaması ve sistem stoğunun sayım hataları yüzünden gerçeği yansıtmaması da eşiği anlamsız kılar.

Bu yüzden eşikler periyodik olarak gözden geçirilir ve stok doğruluğu sayımla desteklenir.

Mindset programlarında nerede işlenir?

Mindset'in Inventory Optimization eğitimi güvenlik stoğu modelleri, sipariş politikaları ve EOQ, talep değişkenliği yönetimi ile tedarik zinciri görünürlüğünü işler. Stok ve Depo Yönetimi eğitimi ise stok optimizasyon modelleri ve yenileme stratejileri ile envanter sayımı ve fark yönetimini kapsar.