Diğer kapsamlı gelir: kâr veya zarara yazılmayan gelir ve gider kalemleri
Diğer kapsamlı gelirin ne olduğunu, kâr veya zarardan farkını, hangi kalemlerin burada yer aldığını ve toplam kapsamlı gelire nasıl katıldığını öğrenirsiniz.
Bir bakışta
- Diğer kapsamlı gelir, standartlar gereği kâr veya zarara yazılmayan gelir ve gider kalemleridir. IAS 1 bunu kâr veya zararda tanınmayan gelir ve gider kalemleri olarak tanımlar.
- Kâr veya zarar ile diğer kapsamlı gelir birlikte kapsamlı gelir tablosunu oluşturur. İki ayrı tablo olarak ya da tek birleşik tablo olarak sunulabilir.
- Kalemler çeşitli standartlardan gelir. Yeniden değerleme, tanımlanmış fayda planları, yurt dışı faaliyet çevrimi ve bazı finansal varlıklar örnektir.
- Bilanço ile karıştırılmamalıdır. Diğer kapsamlı gelir bir dönem performansı kalemidir; bilanço belirli bir tarihteki durumu gösterir.
Diğer kapsamlı gelir nedir?
Diğer kapsamlı gelir, ilgili uluslararası finansal raporlama standartlarının kâr veya zararda tanınmasını gerekli görmediği ya da izin vermediği gelir ve gider kalemleridir. IFRS Vakfı'nın IAS 1 özetinde diğer kapsamlı gelir, kâr veya zararda tanınmayan gelir ve gider kalemleri olarak anılır. Türkiye'de aynı konu TMS 1 kapsamında ele alınır.
Bu kalemler dönem içinde oluşmuş gerçek değer değişimleridir; ancak standartlar, bunları net kâra katmak yerine ayrı bir bölümde göstermeyi tercih eder. Amaç, olağan faaliyet performansını, henüz gerçekleşmemiş ya da farklı mantıkla ölçülen değer değişimlerinden ayırmaktır.
Kapsamlı gelir tablosunda yeri
IAS 1'e göre tam bir finansal tablo seti, kâr veya zarar ile diğer kapsamlı gelir tablosunu içerir ve bu bilgi tek bir birleşik tablo olarak ya da iki ayrı tablo olarak sunulabilir. Tablonun ilk bölümü kâr veya zararla biter; ikinci bölüm diğer kapsamlı gelir kalemlerini gösterir. İkisinin toplamı toplam kapsamlı gelirdir.
Bu yapı sayesinde okuyucu iki soruyu ayrı ayrı yanıtlayabilir: dönemin faaliyet sonucu nedir ve dönem içinde öz kaynakları etkileyen toplam değer değişimi nedir.
Kâr veya zarara diğer kapsamlı gelir eklenince toplam kapsamlı gelir çıkar
Kapsamlı gelirin bileşenleri
- Kâr veya zararDönemin gelir ve giderlerinin standartların kâr zarara yazdırdığı sonucu
- Diğer kapsamlı gelirStandartlar gereği kâr zarara yazılmayan gelir ve gider kalemleri
- Toplam kapsamlı gelirİkisinin toplamı
Hangi kalemler diğer kapsamlı gelirde yer alır?
Diğer kapsamlı gelire yazılan kalemler, farklı standartların hükümlerinden gelir. En bilinen örnekler şunlardır:
- Yeniden değerleme modeline göre ölçülen maddi ve maddi olmayan duran varlıklarda yeniden değerleme fazlasındaki değişimler (IAS 16 ve IAS 38).
- Tanımlanmış fayda planlarının yeniden ölçümünden doğan kazanç ve kayıplar (IAS 19).
- Yurt dışı bir faaliyetin finansal tablolarının sunum para birimine çevrilmesinden doğan kazanç ve kayıplar (IAS 21).
- Gerçeğe uygun değer farkı diğer kapsamlı gelire yansıtılan finansal varlıklardaki değer değişimleri (IFRS 9).
Her birinin ayrıntısı ilgili standartta düzenlenir. IAS 1 yalnız bu kalemlerin tabloda nasıl sunulacağını belirler.
Kâr veya zarardan farkı
Kâr veya zarar, standartların dönem sonucuna dahil ettiği gelir ve giderleri gösterir; diğer kapsamlı gelir ise standartların bu sonucun dışında tuttuğu kalemleri. İkisinin ayrılması, dönem sonucunun yorumlanmasını etkiler: net kâr yüksek ama diğer kapsamlı gelir negatifse öz kaynaklarda net artış beklenenden düşük olabilir.
Bazı kalemler sonradan kâr veya zarara aktarılabilir, buna yeniden sınıflandırma düzeltmesi denir; bazıları ise hiç aktarılmaz. Bu ayrım ilgili standartta belirtilir. Birikmiş diğer kapsamlı gelir tutarları ise bilançoda öz kaynak içinde ayrı kalemler olarak izlenir.
Küçük bir örnek: yurt dışında iştiraki olan şirket
Türk lirasıyla finansal tablo hazırlayan bir şirketin yurt dışında bir iştiraki vardır. İştirakin finansal tabloları yabancı para birimindedir ve konsolide edilirken sunum para birimine çevrilir. Kurlar dönem boyunca değiştikçe çevrim işleminden kazanç ya da kayıp doğar.
Bu fark şirketin faaliyet performansından kaynaklanmaz ve kâr veya zarara yazılmaz; diğer kapsamlı gelirde gösterilir. Şirketin net kârı yüksek olsa da, kur etkisi negatif olduğunda toplam kapsamlı gelir daha düşük çıkabilir.
Sunum standardındaki değişiklik
IFRS Vakfı, IFRS 18'in IAS 1'in yerini aldığını belirtir. IFRS 18, 1 Ocak 2027 ve sonrasında başlayan yıllık raporlama dönemleri için geçerlidir ve ağırlıklı olarak kâr veya zarar tablosunu yeniden düzenler; esas olarak faaliyet kârı gibi yeni ara toplamlar getirir.
Bu nedenle IAS 1 ve TMS 1 temelli sunum yapan kuruluşların, kendileri için geçiş tarihini ve Türkiye'deki uygulama durumunu güncel kaynaklardan izlemesi gerekir. Diğer kapsamlı gelir kavramının sunumdaki yeri bu geçişte ayrıca kontrol edilmelidir.
Finansal raporlama programlarında yeri
UMS TMS ve UFRS TFRS finansal raporlama standartları programının TMS 1 başlığı, kâr veya zarar ile diğer kapsamlı gelir tablosunun nasıl düzenlendiğini ele alır. Finansal tabloları hazırlayan ya da yorumlayan muhasebe ve finans ekipleri için uygundur.
İlgili Mindset programı
UMS TMS - UFRS TFRS (Finansal Raporlama Standartları Programı)
Sık sorulan sorular
Diğer kapsamlı gelir net kâra dahil midir?
Hayır. Net kâr, kâr veya zarar bölümünün sonucudur. Diğer kapsamlı gelir bunun dışında kalır ve ayrı gösterilir. İkisini topladığınızda toplam kapsamlı gelire ulaşırsınız. Bu yüzden iki kuruluşun net kârını karşılaştırırken diğer kapsamlı gelir farkını da görmek gerekir.
Diğer kapsamlı gelir nakit anlamına gelir mi?
Hayır. Diğer kapsamlı gelir kalemleri çoğunlukla gerçekleşmemiş değer değişimleridir; örneğin kur çevrimi ya da yeniden değerleme farkı. Nakit akışı ayrı bir tabloda izlenir. Bir kalem diğer kapsamlı gelirde olması, o tutarın kasaya girdiği ya da çıktığı anlamına gelmez.
Kapsamlı gelir tablosu ile bilanço aynı şey midir?
Hayır. Kapsamlı gelir tablosu bir dönemin sonuçlarını ve değer değişimlerini gösterir. Bilanço, belirli bir tarihte varlık, borç ve öz kaynakları listeler. Bağlantı şudur: dönemin toplam kapsamlı geliri öz kaynakları etkiler ve birikmiş diğer kapsamlı gelir tutarları bilançoda öz kaynak altında görünür.
Her kuruluşun diğer kapsamlı geliri olur mu?
Hayır. Diğer kapsamlı gelir kalemi, yalnız ilgili standartların bu yönde hüküm koyduğu işlemleri olan kuruluşlarda doğar. Yurt dışı faaliyeti, yeniden değerleme modeli kullanan varlığı ya da ilgili finansal varlığı olmayan bir kuruluşun diğer kapsamlı geliri boş kalabilir; bu durumda toplam kapsamlı gelir kâr veya zarara eşittir.