ITIL 4 Pratikleri: Süreçlerin Yerini Alan Kaynak Kümeleri
ITIL 4 pratikleri, bir hedefe ulaşmak için kullanılan dört boyutlu kaynak kümeleridir ve üç grupta toplanır. Eski sürümlerdeki süreç anlayışından farkı, kişi, bilgi, araç ve ortakları da kapsamasıdır.
Bir bakışta
- ITIL 4'te otuz dört pratik vardır ve süreçlerin yerini alır. Pratik, süreçle birlikte rol, araç, bilgi ve ortak ilişkilerini de içerir.
- Pratikler üç gruba ayrılır: genel yönetim, hizmet yönetimi ve teknik yönetim. Grup, pratiğin hangi alanda kullanıldığını gösterir; hepsi her kurumda aynı derinlikte uygulanmaz.
- Hizmet yönetimi grubu, günlük hizmet operasyonunu taşıyan pratikleri içerir. Olay, problem, talep ve değişiklik gibi başlıklar bu gruptadır.
- ITIL için yeni bir sürüm (Version 5) sunulmaya başlandı. Pratik sayısı ve adları sürüme göre değişebilir; mevcut sürümün kaynağından teyit edilmelidir.
Pratik nedir ve süreçten farkı nedir?
ITIL 4'te pratik, bir işi yapmak ya da bir amaca ulaşmak için tasarlanmış, dört boyutu kapsayan kurumsal kaynaklar kümesidir. Süreç bu kümenin yalnız bir parçasıdır. Pratik ayrıca roller, yetkinlikler, araçlar, bilgi ve ortak ilişkilerini de kapsar.
Bu fark, eski 'süreç' dilinin bıraktığı boşluğu doldurur. Olay yönetimini yalnız bir akış şeması olarak değil, kimin yürüteceği, hangi aracın kullanılacağı ve hangi bilginin gerektiği ile birlikte düşünmek mümkün olur.
Üç grup
PeopleCert, ITIL 4 için otuz dört yönetim pratiğinden söz eder ve bunları genel yönetim, hizmet yönetimi ve teknik yönetim başlıklarıyla anlatır. • Genel yönetim pratikleri: Kuruluşların geneline uygulanan, hizmet yönetimi dışına da taşan konular. Sürekli iyileştirme, bilgi güvenliği yönetimi, ilişki yönetimi ve tedarikçi yönetimi bu gruptadır. • Hizmet yönetimi pratikleri: Hizmetlerin sunumunu ve desteğini taşıyan pratikler. Olay yönetimi, problem yönetimi, hizmet masası, servis talebi yönetimi, değişiklik yetkilendirme, sürüm yönetimi, hizmet yapılandırma yönetimi, BT varlık yönetimi, hizmet seviyesi yönetimi, izleme ve event yönetimi bu gruptadır. • Teknik yönetim pratikleri: Teknoloji uzmanlığını hizmetlere uyarlayan pratikler. Dağıtım yönetimi bu gruptadır.
Bunlar en bilinen örneklerdir; her grubun tam listesi ITIL'in resmî pratik yayınlarında yer alır ve pratik rehberleri dönem dönem güncellenir.
Soruna göre bakılacak pratik grubu değişir
Nereden başlanır?
- Kurumun genelini ilgilendiriyor: iyileştirme, güvenlik, tedarikçilerGenel yönetim pratikleriÖrnek: sürekli iyileştirme, bilgi güvenliği yönetimi.
- Hizmetin günlük sunumu ve desteği aksıyorHizmet yönetimi pratikleriÖrnek: olay, problem, talep ve değişiklik yetkilendirme.
- Yazılım ve altyapının hizmete alınması sorunluTeknik yönetim pratikleriÖrnek: dağıtım yönetimi.
Pratikler birbirinden bağımsız değildir
Pratikler hizmet değer zincirinin faaliyetlerini birlikte destekler. Örneğin bir değişiklik yetkilendirme kararı, dağıtım yönetimi ve sürüm yönetimiyle birlikte işler; izleme ve event yönetimi olay yönetimini besler; olay kayıtları problem yönetimine kaynaklık eder.
Bu nedenle pratikleri tek tek ezberlemek yerine hangi pratiğin hangi çıktıyı hangisine verdiğini kavramak yararlıdır. Kurumlar da bütün pratikleri uygulamak zorunda değildir; hizmet sorunlarının odaklandığı pratikleri öncelikle olgunlaştırır.
Hangi pratikle başlanır?
Başlangıç noktası, kurumun yaşadığı sorunun nerede toplandığıdır. Hizmet masasına çok sayıda tekrar eden talep geliyorsa servis talebi yönetimi ve hizmet masası; aynı arızalar tekrar ediyorsa problem yönetimi; değişiklikler kesinti yaratıyorsa değişiklik yetkilendirme öncelik kazanır.
Sürekli iyileştirme pratiği, bu seçimi bir kez yapıp bırakmayı değil, düzenli gözden geçirmeyi öngörür. Seçilen pratik önce kısa bir pilotta denenir, ölçülür ve ardından yaygınlaştırılır.
ITIL Version 5 notu
PeopleCert, ITIL (Version 5) adıyla yeni bir sertifika hattı sunmaktadır ve ITIL 4 sertifikalı kişiler için bir geçiş yolu tanımlamıştır. Pratik sayısı ve gruplar ITIL 4 içindir. Yeni sürümde pratiklerin sayısı, adı ve gruplanışı ayrıca teyit edilmelidir; bir kurum hangi sürümü kullanıyorsa onun resmî kaynağına bakmalıdır.
ITIL pratikleri Mindset programlarında nerede geçer?
ITIL pratikleri Mindset'in ITIL 4 Foundation Eğitimi'nde genel yönetim, hizmet yönetimi ve teknik yönetim uygulamaları başlıkları altında işlenir. BT hizmet yöneticileri ve destek ekipleri için ilgili nokta, bütün pratikleri aynı anda hayata geçirmek yerine kendi sorunlarına en yakın olanlardan başlamaktır.
Resmî kaynaklardan bilgiler
| ITIL 4 yönetim pratiği sayısı | 34 pratikkaynak |
|---|---|
| ITIL yeni sürüm sertifika hattı | ITIL (Version 5) yeni sertifika hattı olarak sunuluyor; ITIL 4 sertifikalı kişiler için geçiş yolu tanımlıkaynak |
Bilgiler resmî kaynaklarla doğrulandığı tarihte günceldir; değişiklik olabilir.
İlgili Mindset programı
ITIL® 4 Foundation Eğitimi
Sık sorulan sorular
ITIL 4'te kaç pratik var?
PeopleCert'in ITIL 4 duyurusu otuz dört yönetim pratiğinden söz eder. Bu sayı ITIL 4 içindir; yeni ITIL Version 5 sertifika hattı için pratik sayısı ayrıca teyit edilmelidir.
Pratikler üç grupta nasıl dağılır?
Genel yönetim, hizmet yönetimi ve teknik yönetim olmak üzere üç grup vardır. Hizmet yönetimi grubu olay, problem, talep ve değişiklik gibi günlük operasyon pratiklerini; genel yönetim kurumun geneline uygulanan pratikleri, teknik yönetim ise teknoloji uzmanlığına dayalı pratikleri içerir.
Pratik ile süreç aynı şey midir?
Hayır. Süreç, bir pratiğin içinde yer alabilecek bir iş akışıdır. Pratik ise süreçle birlikte rolleri, yetkinlikleri, araçları, bilgiyi ve ortak ilişkilerini de kapsar. Bu yüzden ITIL 4 pratik dilini kullanır.
Her kurum tüm pratikleri uygulamak zorunda mıdır?
Hayır. ITIL bir yol gösterici çerçevedir, zorunlu bir standart değildir. Kurumlar kendi hizmet sorunlarına ve olgunluklarına göre pratikleri seçer, uyarlar ve zamanla genişletir.