SWOT analizi nedir ve nasıl yapılır?

SWOT analizi nedir?

SWOT analizi, bir kurumun, ürünün ya da projenin durumunu dört başlık altında okumaya yarayan stratejik planlama aracıdır. Ad, İngilizce Strengths (güçlü yönler), Weaknesses (zayıf yönler), Opportunities (fırsatlar) ve Threats (tehditler) sözcüklerinin baş harflerinden gelir.

Araç bir karar vermez; karar vermeden önce tartışılacak tabloyu çıkarır. Amaç, kurumun elindekileri ve dışarıda olanları aynı sayfada görünür kılmaktır.

SWOT'un dört kutusu nasıl ayrılır?

Dört kutuyu ayıran temel soru, etkenin kurumun içinde mi dışında mı olduğudur.

• Güçlü yönler: içeride olan ve avantaj sağlayan etkenler, örneğin deneyimli bir ekip ya da güçlü bir marka bilinirliği.
• Zayıf yönler: içeride olan ve geliştirilmesi gereken etkenler, örneğin tek bir kanala bağımlı satış ya da eski bir altyapı.
• Fırsatlar: dışarıda olan ve lehe kullanılabilecek gelişmeler, örneğin yeni bir müşteri grubunun ortaya çıkması.
• Tehditler: dışarıda olan ve zarar verebilecek gelişmeler, örneğin yeni bir rakibin pazara girmesi ya da düzenleme değişikliği.

İçerideki iki kutu kurumun kontrolündedir; dışarıdaki ikisi ise izlenir ve bunlara hazırlanılır.

SWOT analizi adım adım nasıl yapılır?

İyi bir SWOT, tek bir toplantıda doldurulan dört kutudan fazlasıdır. Şu sıra işe yarar:

• Kapsamı belirleyin: analiz tüm şirket için mi, tek bir ürün ya da pazar için mi yapılıyor.
• Veri toplayın: satış kayıtları, müşteri geri bildirimleri, rakip incelemeleri ve sektör haberleri.
• Farklı bölümlerden kişilerle çalışın; satış, operasyon ve finans aynı etkeni farklı değerlendirir.
• Her kutuya somut ve kanıtlanabilir maddeler yazın, kısa tutun.
• Maddeleri önem sırasına dizin ve en kritik olanları seçin.
• Kutuları birbirine bağlayıp eylem önerisine dönüştürün.

Örnek: bölgesel bir e-ticaret şirketi için SWOT

Örneğin bölgesel çalışan bir ev tekstili e-ticaret şirketi düşünelim. Güçlü yönü, kendi deposu sayesinde hızlı teslimat yapabilmesi olabilir. Zayıf yönü, mobil uygulamasının olmaması ve satışın büyük ölçüde tek bir pazaryerine bağlı kalmasıdır.

Fırsat olarak, bölgedeki şehirlere yayılan yeni bir kargo ağı ve sosyal medyadan alışverişe yönelen kitle sayılabilir. Tehdit olarak ise büyük pazaryerlerinin kendi markalarını öne çıkarması listelenebilir.

Kutular birleştirildiğinde eylem fikirleri çıkar: hızlı teslimat avantajını kendi sitesinde öne çıkarmak, tek pazaryerine bağımlılığı azaltacak ek kanallar açmak.

SWOT analizinde sık yapılan hatalar

• Listeleri uzatmak: çok maddeli bir kutuda öncelik kaybolur; en önemli birkaç madde yeterlidir.
• Belirsiz ifadeler yazmak: kalite iyi gibi genel cümleler yerine neye göre iyi olduğu belirtilmelidir.
• İç ve dış etkeni karıştırmak: pazardaki bir değişim fırsat ya da tehdittir, güçlü yön değildir.
• Analizde durmak: eylem planına bağlanmayan SWOT rafta kalır.

Bir diğer sorun, analizi tek kişinin kendi bakışıyla doldurmasıdır. Farklı bölümlerin katkısı olmadan kutular gerçeği değil bir kişinin kanaatini yansıtır.

SWOT, PESTEL ve Porter ile nasıl birlikte kullanılır?

SWOT, dış etkenleri başlıklar halinde toplar ama dış çevreyi ayrıntılı inceleyen bir araç değildir. Bu iş için makro çevreyi tarayan PESTEL analizi fırsat ve tehdit kutularını besler. Sektördeki rekabet yapısını inceleyen Porter'ın beş güç modeli de aynı kutulara girdi sağlar.

Ansoff matrisi ise SWOT'tan çıkan büyüme fikirlerini ürün ve pazar eksenine yerleştirmeye yardım eder. Böylece SWOT bir başlangıç noktası olur; seçilen stratejiler diğer çerçevelerle sınanır.

Mindset programlarında SWOT ve stratejik analiz

Mindset kataloğundaki Stratejik Planlama ve Yönetim programında Çevre Analizi ve Rekabet Dinamikleri ile Stratejik Analiz ve Portföy Yönetimi modülleri bulunur. Stratejik Planlama ve Bütçeleme programı ise Stratejik Planlama Temelleri ile başlar. SWOT gibi çerçeveler bu konu alanında kullanılır.

Bu modüller, analiz çıktılarının hedeflere, plana ve bütçeye nasıl bağlandığını çalışmak isteyenler için ilgili başlıklardır.