AS9100 Havacılık Kalite Standardı Nedir?
AS9100 nedir, ISO 9001'den farkı ne ve hangi kuruluşlar için gerekir? Havacılık, uzay ve savunma kalite yönetim standardına kısa ve net giriş.
AS9100 nedir?
AS9100, havacılık, uzay ve savunma sektörüne yönelik kalite yönetim sistemi standardıdır. Sektörün uluslararası kalite grubu IAQG tarafından geliştirilen 9100 standart ailesinin ana standardı olarak bilinir. IAQG belgelerinin yeni "IA" ön ekiyle yeniden adlandırılması ve 9100 serisinin IA9100 adıyla yeniden yayımlanması beklendiği için güncel sürüm ve geçiş koşulları IAQG ile SAE'nin resmî duyurularından izlenmelidir. Standart ISO 9001'in temel gerekliliklerinin üzerine sektöre özgü ek gereklilikler ekler.
Bu yüzden AS9100'e uygun bir kuruluş, hem genel kalite yönetim sistemi esaslarını hem de uçuş güvenliği, izlenebilirlik ve yapılandırma kontrolü gibi havacılığa özgü beklentileri karşılamaya çalışır.
ISO 9001'den farkı nedir?
ISO 9001 her sektöre uygulanabilen genel bir kalite yönetim standardıdır. AS9100 aynı yapıyı korur, fakat havacılık ürününün güvenlik ve güvenilirlik beklentilerini karşılamak için ek gereklilikler getirir. Bunlar tipik olarak şu başlıklarda toplanır:
- Operasyonel risk yönetimi
- Yapılandırma yönetimi ve izlenebilirlik
- Tedarik zinciri ve tedarikçi kontrolü
- Özel süreçlerin kontrolü
- Ürün güvenliği ve sahte parça önleme
- Zamanında teslimat performansının izlenmesi
Bu listenin kapsamı ve güncel gereklilik metni için standardın yayımlanmış son sürümüne bakılmalıdır.
Hangi kuruluşlar için gereklidir?
AS9100 kuruluşlara yasal olarak doğrudan dayatılan bir kural değildir; çoğu zaman müşteri sözleşmeleri tarafından aranır. Havacılık ve savunma ana yüklenicileri, tedarikçilerinden bu standarda uygunluk talep edebilir.
Bu nedenle standart özellikle uçak ve parça üreticileri, işleme ve özel süreç atölyeleri, savunma sanayii tedarikçileri ve havacılık hizmet sağlayıcıları için gündeme gelir. Belgelendirme, bağımsız bir belgelendirme kuruluşunun denetimiyle yapılır.
Pratikte neye benzer? Küçük bir örnek
Örneğin bir işleme atölyesi bir uçak yapısal parçasını üretiyor olsun. AS9100 çerçevesinde atölye, hammaddenin hangi partiden geldiğini, hangi makinede hangi operatörün işlediğini ve hangi ölçümlerden geçtiğini kayıt altına alır. Müşteri parçada bir uygunsuzluk bulursa, hangi diğer parçaların etkilendiği bu kayıtlardan çıkarılabilir.
Bu izlenebilirlik, risk temelli düşünme ve tedarikçi kontrolü ile birlikte, havacılıkta bir hatanın bedelinin yüksek olması gerçeğine verilen sistematik bir yanıttır.
İç denetim ve belgelendirme
AS9100 sistemi kuran kuruluş, düzenli iç denetim yapar, yönetimin gözden geçirmesini işletir ve bulguları düzeltici faaliyetlerle kapatır. Belgelendirme denetimine hazırlık, bu iç denetim programının güçlü işlemesine dayanır. İç denetçilerin standardın havacılığa özgü ek gerekliliklerini bilmesi, genel ISO 9001 denetçiliğinden ayrı bir yetkinlik olarak ele alınır.
Mindset programlarında AS9100
Savunma Sanayii AS9100 Kalite Sistemi programı, standardın yapısını ve ISO 9001 ile farkını, risk yönetimini, tasarım ve geliştirmeyi, tedarik zinciri kalitesini ve belgelendirme hazırlığını kapsar. AS9100 İç Denetçi Eğitimi ise denetim programı, kontrol listesi hazırlama, denetim yürütme ve bulgu raporlama modüllerini içerir.
İlgili Mindset programı
Savunma Sanayii AS9100 Kalite Sistemi
Sık sorulan sorular
AS9100 zorunlu mudur?
Genel olarak kanunla zorunlu bir belge değildir. Pratikte havacılık ve savunma müşterileri, tedarikçilerinden bu standarda uygunluk isteyebilir ve sözleşme şartı olarak belgeyi arayabilir. Zorunluluk, müşteriye ve sözleşmeye göre değişir; ilgili müşterinin şartlarını doğrudan kontrol etmek gerekir.
AS9100 ISO 9001'in yerine geçer mi?
Hayır. AS9100, ISO 9001'in temel yapısını korur ve üzerine havacılığa özgü gereklilikler ekler. Başka bir ifadeyle ISO 9001 genel çerçevedir, AS9100 ise o çerçevenin havacılık, uzay ve savunma için genişletilmiş biçimidir. Kuruluşlar çoğunlukla önce ISO 9001 sistemini oturtup ardından havacılığa özgü gereklilikleri bunun üzerine eklemeyi tercih eder.
Kimler AS9100 iç denetçisi olabilir?
Gereken yeterlilik koşulları kuruluşun ve belgelendirme kuruluşunun kurallarına göre değişir. Genelde kalite yönetim sistemi bilgisi, denetim tekniği ve havacılığa özgü gerekliliklerin anlaşılması beklenir. Güncel koşullar için ilgili belgelendirme kuruluşuna ya da kurumun iç prosedürüne bakın. İç denetçi olacak kişi için standardın metnini ve denetim tekniğini birlikte çalışmak, bulguları doğru sınıflandırmak açısından önemlidir.
AS9100 sadece uçak üreticileri için mi?
Hayır. Uçak üreticilerinin yanı sıra parça, işleme, özel süreç ve hizmet sağlayan tedarikçiler, savunma ve uzay alanında çalışan kuruluşlar da kapsamdadır. Hangi standardın uygun olduğu, kuruluşun faaliyetine ve müşteri beklentisine bağlıdır.