Kazanılmış takvim: sapmayı zaman cinsinden ölçmek
Klasik takvim endeksi proje bitişine yaklaştıkça yanıltıcı olabilir. Earned Schedule bu sorunu çözmek için sapmayı gün ve hafta gibi zaman birimiyle ölçer.
Bir bakışta
- Sapma zaman olarak okunur. Proje planın kaç hafta ilerisinde ya da gerisinde, doğrudan söylenir.
- Klasik SPI sonda yanıltır. Geç bitse bile proje sonunda endeks bire yaklaşır; SPI(t) bu yanılgıyı yapmaz.
- Kazanılmış değer verisini kullanır. Yeni veri toplanmaz; aynı planlanan değer eğrisi zaman ekseninde yeniden yorumlanır.
- Tamamlayıcıdır, rakip değildir. Maliyet göstergeleri aynen kalır; takvim tarafı daha güvenilir okunur.
Earned Schedule nedir?
Kazanılmış değer yönetimi (EVM) projenin maliyet ve takvim performansını ölçer. Klasik yöntemde takvim performansı, kazanılmış değerin planlanan değere oranıyla (SPI) bulunur ve sonuç para birimiyle ifade edilen bir oran olur.
Earned Schedule aynı veriyi zaman cinsinden yorumlar: kazanılmış değerin planlanan değer eğrisinde karşılık geldiği tarih bulunur. Bu tarih ile ölçüm tarihi arasındaki fark, projenin planın ne kadar önünde ya da gerisinde olduğunu doğrudan gösterir.
Aynı veri, farklı dilde okunur
| Klasik SPI | SPI(t) | |
|---|---|---|
| Birim | Değer oranı | Zaman oranı |
| Ne söyler | Planın ne kadarı yapıldı | Plana göre kaç zaman ilerideyiz/geride |
| Proje sonunda | Bire yaklaşır | Gerçek gecikmeyi korur |
| Gerekli veri | PV ve EV | PV, EV ve fiili süre |
SPI(t) nasıl hesaplanır?
Önce kazanılmış değerin planlanan değer eğrisine denk geldiği zaman bulunur; bu, kazanılmış takvimdir (ES). Sonra bu değer, ölçüm tarihine kadar geçen fiili süreye (AT) bölünür.
- SPI(t) = ES / AT
- SPI(t) birden küçükse proje takvimde geridedir
- SPI(t) birden büyükse plana göre ilerdedir
Değer, ölçüm tarihindeki ilerlemeyi zaman cinsinden verdiği için bütçesi değişse bile proje takvimi okunabilir kalır.
Klasik SPI neden yanıltır?
Klasik SPI'da proje tamamlandığında kazanılmış değer, planlanan değere eşitlenir; endeks bire döner. Oysa proje planlandığından çok sonra bitmiş olabilir. Bu yüzden sondaki gecikmeler endekse yansımaz ve proje yöneticisine yanlış bir güven duygusu verir.
Earned Schedule'da ise zaman ekseni korunur: proje geç bitmişse SPI(t) bunu sonuna kadar gösterir. Özellikle uzun ve gecikmeli inşaat projelerinde bu fark önem taşır.
Sonda endeks bire dönse de gecikme geçmez
Küçük bir örnek
Bir şantiye projesinin ilk yarısında işler planın gerisinde kalmış, sonra ekip güçlendirilmiş ve kalan işler hızla yapılmış olsun. Proje planlanan bitişten sonra tamamlandı. Klasik SPI proje sonunda bire ulaşır ve geçmiş sapmayı gizler. SPI(t) ise hâlâ birden küçük kalır; çünkü ilerleme planlanan zaman çizgisinde daha geç bir noktaya denk gelmiştir.
Proje yöneticisi bu sayede 'bitirdik, sorun yok' demek yerine gecikmenin ne zaman ve neden oluştuğunu inceleyebilir.
Nerede ve nasıl kullanılır?
Earned Schedule, planlama yazılımlarındaki kazanılmış değer çıktılarıyla birlikte kullanılır. Zaman ekseninde sapmayı göstermesi sayesinde gecikme tahminlerinde, kritik yol analizinin yanında hızlı bir ilk bakış sağlar. Yönetim raporlarında 'kaç hafta geride' cümlesi para oranından daha anlaşılırdır.
Sınırı da vardır: kritik yol dışındaki işlerde gelen ilerleme, gerçek bitiş tarihini yansıtmayabilir. Bu yüzden Earned Schedule, kritik yol yöntemini değiştirmez, ona eşlik eder.
Mindset programlarında nerede ele alınır?
İnşaat proje yöneticiliği programı kazanılmış değer analizi ve maliyet kontrolünü ele alır; Primavera P6 ve MS Project eğitimleri ise ilerleme takibi ve performans analizini araç düzeyinde işler.
İlgili Mindset programı
İnşaat Proje Yöneticiliği Sertifika Programı
Sık sorulan sorular
Earned Schedule, kazanılmış değerin yerine mi geçer?
Hayır, onun uzantısıdır. Maliyet göstergeleri (CPI, CV) aynı kalır; yalnızca takvim performansı zaman cinsinden daha güvenilir okunur. Aynı planlanan değer ve kazanılmış değer verisi kullanıldığı için ek bir ölçüm sistemi gerekmez.
SPI(t) tek başına proje bitiş tarihini söyler mi?
Tek başına söylemez, ancak kalan süreyi tahmin etmek için kullanılabilir. Kritik yol üzerindeki işlerin durumu bitiş tarihini asıl belirler; bu yüzden SPI(t) ile kritik yol analizi birlikte değerlendirilir. Kritik yoldaki işlerin durumu bu yüzden ayrıca izlenir. Kritik yoldaki işlerin durumu bu yüzden ayrıca izlenir.
SPI(t) ve klasik SPI ne zaman farklı sonuç verir?
Fark özellikle projenin ilerleyen aşamalarında ve gecikmeli bitişte belirginleşir. Başlangıçta ikisi birbirine yakın seyredebilir. Proje sonuna yaklaştıkça klasik SPI bire gider, SPI(t) ise gerçek gecikmeyi göstermeye devam eder. Başlangıçta fark küçük olsa da gecikmeli projelerde sonda büyür. Başlangıçta fark küçük olsa da gecikmeli projelerde sonda büyür.
Earned Schedule için hangi veri gerekir?
Planlanan değer eğrisi, kazanılmış değer ve fiili süre gerekir. Planlama yazılımında ilerleme düzenli güncelleniyor ve bütçeli plan yüklenmişse bu veriler zaten bulunur; bu yüzden yöntem ek veri toplamayı gerektirmez. Bu nedenle ek ölçüm altyapısı kurmak gerekmez, mevcut raporlar yeterlidir. Bu nedenle ek ölçüm altyapısı kurmak gerekmez, mevcut raporlar yeterlidir.
İlgili rehberler
İlgili eğitimler
Kategori: Proje Yönetimi ve Çeviklik, İnşaat, Gayrimenkul ve Şantiye Yönetimi