Primavera P6 süre tipleri: kaynak eklenince süre mi, iş mi değişir?

Süre tipi neden önemlidir?

Bir aktiviteye kaynak atadığınızda üç değer devreye girer: süre, toplam iş miktarı (birim) ve kaynağın birim zamandaki hızı (birim/zaman). Aralarındaki ilişki basittir: iş miktarı, süre ile hızın çarpımıdır. Bu üç değerden ikisini bilirseniz üçüncüsünü hesaplayabilirsiniz.

Sorun, birini değiştirdiğinizde ortaya çıkar. Aktivite süresini uzattınız: toplam iş miktarı mı büyüyecek, yoksa kaynak daha yavaş mı çalışacak? Ya da ekibe bir kişi eklediniz: süre mi kısalacak, toplam saat mi artacak? P6 bu soruları kendi başına yanıtlayamaz; cevabı aktivitenin süre tipi verir.

Yanlış tip, programda gözle görülmeyen hatalar üretir: bitiş tarihi değişmiş gibi görünür ama maliyet sessizce şişer, ya da kaynak eklenmiş olduğu hâlde süre kısalmaz. Süre tipi yalnız aktiviteye kaynak atandığında anlam kazanır; kaynaksız bir aktivitede hesaplanacak iş miktarı olmadığından fark yaratmaz.

Dört süre tipi

Oracle yardımı dört tür tanımlar ve her birinin ne zaman seçileceğini söyler.

Fixed Units/Time: kaynağın birim zamandaki hızı, süre ya da toplam iş değiştiğinde sabit kalır. Sabit kaynaklarla, birim zamanda sabit verimle çalışılan aktivitelerde kullanılır. Oracle bu tipi en çok kaynağa bağlı aktivitelerde seçmenizi önerir.

Fixed Duration & Units/Time: süre sabit kalır, kalan toplam iş değişir. Aktivitenin atanan kaynaklardan bağımsız olarak belirli bir sürede bitmesi gerektiği durumlarda kullanılır. Oracle bu tipi en çok göreve bağlı aktivitelerde seçmenizi önerir.

Fixed Units: toplam iş miktarı sabit kalır; süre ya da hız değişir. Toplam iş sabitken kaynak artırımı süreyi kısaltabilir. Kaynağa bağlı aktivitelerde sık seçilir.

Fixed Duration & Units: süre sabit kalır ve hız değişir. Aktivitenin belirli bir sürede bitmesi gerektiği ve toplam iş miktarının da sabit olduğu durumlarda kullanılır. Göreve bağlı aktivitelerde sık seçilir.

Aktivitenin başlangıç ya da bitiş kilometre taşı olması hâlinde süre tipi alanı devre dışıdır.

Kaynak eklenince ne olur?

Aynı değişiklik, tipe göre farklı sonuç verir. Bir kalıp montajı aktivitesine bir ekip daha atandığını düşünün.

Fixed Units tipinde toplam iş sabittir. Ek ekip, işi paylaşır ve süre kısalabilir. Kaynak artırımıyla hızlanma planlıyorsanız bu tipin davranışını bekleyin; ama ek ekibin sahada gerçekten verimli çalışabilecek yeri olması gerekir.

Fixed Units/Time tipinde her ekibin hızı sabittir. Ek ekip eklendiğinde toplam iş büyür; süre de hızın sabit kalması nedeniyle aynı kalabilir. Sonuç, maliyetin artması ve bitişin kısalmamasıdır. Bu, 'kaynak ekledik ama bitiş değişmedi' şikayetinin sık nedenidir.

Fixed Duration & Units tipinde süre sabittir. Ek ekip eklenirse toplam iş sabit kalır ve her ekibin hızı düşer; yani aynı iş daha çok kişiye bölünür. Bitiş değişmez, maliyet de değişmez. Süre kısaltma amacıyla kaynak ekliyorsanız bu tip sizi yanıltır.

Fixed Duration & Units/Time tipinde süre ve hız sabittir. Ek ekip eklenirse toplam iş artar, süre değişmez. Beklenen şey 'daha kısa sürede bitsin' ise yine hızlanma olmaz.

Bu davranışlar, önce mantığı kavrayıp sonra kendi projenizde denemek için bir çerçevedir. Küçük bir deneme aktivitesinde dört tipi sırayla deneyip süreyi ve toplam iş miktarını izlemek, tablodan daha kalıcı öğretir.

Hangi aktivitede hangi tip?

Oracle'ın ayrımı pratikte işe yarar: kaynak hızıyla belirlenen aktivitelerde kaynağa bağlı, takvimle belirlenen aktivitelerde göreve bağlı mantık. Kazı, kalıp, montaj gibi ekip hızıyla ilerleyen işlerde süre, kaynağın hızından çıkar; bu yüzden kaynak ekleme süreyi etkilemelidir. Betonun kürlenmesi, onay beklemesi, ruhsat bekleme gibi işlerde ise süre kaynaktan bağımsızdır; ek kaynak süreyi kısaltmaz.

Bu ayrım için pratik bir adım: aktiviteleri iki gruba bölün ve tipi grup başına standartlaştırın. Böylece yüzlerce aktivitede tek tek karar vermek yerine kurala göre ilerlersiniz. Yeni eklenen aktivitelerin hangi tipte açılacağını projenin varsayılan süre tipi belirler; Oracle yardımı, bu varsayılanın proje düzeyinde ayarlanabildiğini belirtir. Yeni projeye başlarken ilk iş olarak varsayılanı gözden geçirin.

Karmaşık durumda sormanız gereken soru şudur: bu aktivitede kaynak eklersem süre mi kısalmalı, maliyet mi artmalı, yoksa ikisi de mi sabit kalmalı?

Sık yapılan hatalar

Varsayılan tipi hiç gözden geçirmemek: tüm aktiviteler aynı tipte açılır ve bekleme işleri de kaynak hızına bağlı gibi davranır. Revizyonda süre uzatıldığında maliyet de beklenmedik şekilde artar ya da azalır.

Hızlanma için kaynak eklemek ama süre sabit tipinde bırakmak: kaynak eklendi ama bitiş değişmedi. Hızlandırma niyetliyse tipi önce kontrol edin.

Süreyi elle değiştirip maliyetin sabit kaldığını varsaymak: tipe göre toplam iş de değişebilir. Her süre revizyonundan sonra kaynak ve maliyet kolonlarına bakın.

İlerleme güncellerken tipi unutmak: ilerlemede kalan süreyi değiştirmek, tipe bağlı olarak kalan iş miktarını da değiştirir. Güncelleme sonrası kaynak görünümünü kontrol edin.

Kilometre taşlarında tip aramak: Oracle, başlangıç ve bitiş kilometre taşlarında alanın devre dışı olduğunu söyler; bu bir hata değil, beklenen davranıştır.

Bu beceriyi Mindset programlarında nerede çalışırsınız?

Primavera P6 ile Proje Yönetimi Eğitimi'nin 'Kaynak Planlama ve Atama' ile 'Zaman Çizelgesi ve Kritik Yol Analizi' modülleri süre, kaynak ve çizelge ilişkisini birlikte ele alır. Primavera P6 ile İş Programı Hazırlama programındaki 'Kaynak ve Maliyet Yükleme' modülü ise maliyet tarafına uzanır.

Planlama mühendisleri ve program hazırlayan proje kontrol uzmanları için uygundur.