Power BI raporunu uygulama gibi gezdirmek: yer imi ve butonlar

Yer imi ve gezinti butonu ne işe yarar?

Yer imi (bookmark), bir rapor sayfasının o anki durumunu kaydeder; sonradan tek tıklamayla aynı görünüme dönülür. Gezinti butonu ise okuyucuyu bir sayfadan diğerine ya da kayıtlı bir görünüme götüren düğmedir. Bunlar birlikte, Power BI raporunu sekmeler arasında dolaşılan bir dosya olmaktan çıkarıp uygulama gibi çalışan bir arayüze dönüştürür.

Tipik kullanımlar şunlardır: sayfa üstünde bir içindekiler menüsü, aynı sayfada grafik ile tablo görünümü arasında geçiş, filtre bölmesini açıp kapatan düğme, bir sunumda hikâye akışı ve ayrıntıya gitme sayfasından ana sayfaya dönüş.

Kavramları ayırmak gerekir. Sayfa gezintisi başka bir rapor sayfasına gider ve yer imi gerektirmez. Yer imi gezintisi ise raporun kayıtlı bir durumuna, aynı ya da farklı bir sayfada olabilir, götürür. Sadece sayfa değiştirmek isteyen kişinin yer imi oluşturması gerekmez.

Yer imi nasıl oluşturulur ve neyi kaydeder?

Power BI Desktop'ta Görünüm sekmesinden Yer imleri (Bookmarks) bölmesi açılır. Power BI Service'te raporu düzenleme görünümünde açıp Görünüm menüsünden aynı bölme etkinleştirilir. Yer imi oluşturmak için rapor düzenleme yetkisi gerekir.

Sayfa istediğiniz görünüme getirildikten sonra bölmedeki Ekle (Add) seçilir. Microsoft'un belgesine göre yer imi şunları kaydeder: geçerli sayfa, filtreler, dilimleyiciler ve durumları, görsel seçim durumu (çapraz vurgulama gibi), sıralama düzeni, ayrıntıya inme konumu, Seçim bölmesindeki nesne görünürlüğü ve odak modu.

Yer imine verilen genel ad, seçenekler (...) menüsünden yeniden adlandırılabilir; aynı menüden silinebilir ya da güncellenebilir. Yer imlerinin sırası sürükle bırak ile değiştirilebilir ve Görüntüle komutuyla sırayla slayt gösterisi gibi oynatılabilir.

Her yer iminin seçenekler (...) menüsünde hangi özelliklerin geri yükleneceğini belirleyen seçenekler vardır: Veri (filtre ve dilimleyici durumu), Görüntü (görsel görünürlüğü ve odak) ve Geçerli sayfa. Ayrıca ayarın tüm görsellere mi yoksa yalnızca seçili görsellere mi uygulanacağı seçilir. Belge, yer imleri görünüm değiştirmek için kullanılıyorsa Veri seçeneğinin kapatılmasını önerir; aksi halde kullanıcı görünüm değiştirirken kendi filtreleri sıfırlanır.

Görünürlük kontrolü: Seçim bölmesi

Yer imlerinin gücü, Seçim (Selection) bölmesiyle birleştiğinde ortaya çıkar. Bu bölme sayfadaki tüm nesneleri listeler ve her birinin yanındaki göz simgesiyle görünür ya da gizli yapılabilir. Yer imi eklendiğinde her nesnenin görünürlük durumu da kaydedilir.

Böylece aynı alanda farklı görsel türleri değiştirilebilir. Örneğin aynı konumda bir çubuk grafik ile bir tablo üst üste yerleştirilir; bir yer imi grafiği, diğeri tabloyu gösterir ve düğmeler bu yer imlerine bağlanır. Okuyucu 'Grafik' ve 'Tablo' düğmeleriyle görünüm değiştirir.

Dikkat edilecek noktalar: Gizli bir dilimleyici görünmez olsa bile sayfayı filtrelemeye devam eder; bu davranış bazen kasıtlıdır, bazen sürpriz yaratır. Seçim bölmesinden görünürlüğü sonradan değiştirirseniz yer imine sağ tıklayıp Güncelle (Update) demeniz gerekir; yoksa eski durum geri gelir. Yer imleri görsellerin konumunu kaydetmez, yalnızca durumlarını kaydeder; bir yer imi oluşturduktan sonra görselleri taşırsanız yer imi onları eski konuma döndürmez. Ayrıca yer imlerinin oluşturulduğu sayfaya sonradan dilimleyici eklerseniz dilimleyici temizlenir.

Butonla sayfa gezintisi nasıl kurulur?

Power BI Desktop'ta Ekle (Insert) şeridinden Düğmeler (Buttons) açılır ve istenen düğme seçilir; Power BI Service'te aynı işlem düzenleme görünümündeki üst menüden yapılır. Düğme seçilince Düğmeyi biçimlendir (Format button) bölmesi açılır. Orada Eylem (Action) anahtarı açılır ve Tür (Type) altından eylem seçilir.

Düğme eylemleri arasında şunlar vardır: Geri, Yer imi, Ayrıntıya git, Sayfa gezintisi, Yer imi gezintisi, Soru-Cevap, Web URL'si, tüm dilimleyicileri uygula ya da temizle. Sayfa gezintisi için Tür olarak Sayfa gezintisi seçilir ve Hedef (Destination) altında gidilecek sayfa belirlenir. Bu yöntemde yer imi oluşturmak gerekmez.

Eylem yalnızca düğmelerde değil şekillerde ve görsellerde de desteklenir; bir ok şekli ya da bir logo da gezinti öğesi olabilir. Düzenleme modunda düğmeyi denemek için Ctrl tuşuna basarak tıklamak gerekir.

Tüm rapor için bir gezinti şeridi isteniyorsa tek tek düğme yerine sayfa gezgini ve yer imi gezgini (navigator) kullanmak çok daha hızlıdır; Microsoft belgesi bu yolu, yer imlerini elle yönetmeden bütün bir gezinti deneyimi kurmak için önerir. Düğmenin varsayılan, üzerine gelinmiş, basılmış ve devre dışı durumları ayrı ayrı biçimlendirilebilir; bu, tıklanabilir olduğunu belli etmek için işe yarar.

Örnek senaryo: yönetim özeti ve ayrıntı görünümü

Örneğin bir satış raporunda raporda bir sayfa yönetim özeti, bir sayfa bölge ayrıntısı, bir sayfa ürün ayrıntısı olsun. Her sayfanın üst köşesine aynı konumda bir gezinti şeridi konur: Özet, Bölgeler, Ürünler düğmeleri, bulunulan sayfa vurgulu.

Özet sayfasında bir grafik alanı için ikili yer imi hazırlanır: biri aylık eğilim çizgisini, diğeri bölge çubuğunu gösterir. Seçim bölmesinde grafikler aynı konuma yerleştirilir ve her yer imi yalnızca birini görünür bırakır. Yer imlerinde Veri seçeneği kapatılır, böylece okuyucunun uyguladığı dilimleyici seçimleri görünüm değiştirince kaybolmaz. Düğmeler bu yer imlerine bağlanır.

Son olarak sunum amaçlı bir yönetim toplantısı için yer imleri sıralanır ve Görüntüle komutuyla slayt gösterisi gibi oynatılır. Böylece analist her seferinde dilimleyicileri elle ayarlamak zorunda kalmaz.

Burada görülen hata riski, yer imlerinin sayfa tasarımı değiştikçe bozulmasıdır: görsel eklenip silindiğinde yer imleri güncellenmezse beklenmedik görünümler çıkar.

Sık yapılan hatalar

• Yalnızca sayfa değiştirmek için yer imi oluşturmak. Sayfa gezintisi eylemi yeterlidir.
• Veri seçeneğini açık bırakıp görünüm değiştiren yer imlerinin okuyucunun filtrelerini sıfırlamasına yol açmak.
• Seçim bölmesinde görünürlük değiştirdikten sonra yer imini güncellemeyi unutmak.
• Yer imi oluşturduktan sonra görselleri taşımak ya da yeni dilimleyici eklemek.
• Çok sayıda yer imini rastgele adlandırmak; bölmedeki genel adlar bir süre sonra anlaşılmaz hale gelir. Anlamlı adlar verin ve gruplayın (bölmede Ctrl ile seçilen yer imleri Grupla komutuyla toplanabilir).
• Gezinti butonlarını her sayfada farklı konuma koymak.
• Düğme için erişilebilirlik ipuçlarını (araç ipucu, metin) atlamak.
• Raporu yayımladıktan sonra düğmeleri denememek; editörde çalışan bir düğme okuyucu görünümünde farklı davranabilir.

Yer imi ve gezinti Mindset programlarında nerede çalışılır?

Mindset kataloğundaki Power BI ile Veri Görselleştirme eğitiminin modül başlıkları arasında Rapor Tuvali ve Görsel Seçimi, Filtreler, Dilimleyiciler ve Etkileşim ile Gerçek Senaryo Uygulaması bulunur; yer imi ve gezinti butonları etkileşimli rapor tasarımının parçası olarak bu başlıklarla ilişkilidir. Proje ekipleri için Power BI ile Proje Raporlama eğitiminin Etkileşimli Dashboard Tasarımı başlığı da aynı alana değinir. Eğitimler rapor hazırlayan analistler ve yönetim panosu üreten ekipler için uygundur.