Power BI Matris Görseliyle Hiyerarşik Rapor Kurmak

Matris görseli tablodan ne farkla ayrılır

Tablo görseli her satırı olduğu gibi listeler. Matris görseli ise veriyi satır ve sütun eksenlerinde gruplar, kesişim hücrelerinde bir değeri toplar. Microsoft belgeleri bunu Excel'deki pivot tabloya benzetir: bir boyut aşağıya, bir boyut yana dizilir, kesişimde ölçü görünür.

Asıl güç hiyerarşidir. Satırlara yıl ve çeyrek, sütunlara ürün grubu ve ürün koyduğunuzda aynı görsel hem yıllık özeti hem çeyreklik ayrıntıyı hem de ürün kırılımını taşır. Okur, ayrıntıya inmek istediğinde yeni sayfa açmak yerine başlığın yanındaki işarete tıklar.

Bu yüzden matris, satış bölge-ürün tabloları, bütçe ve gerçekleşen karşılaştırmaları, ay bazlı maliyet raporları gibi "hem toplam hem kırılım" isteyen yerlerde ilk tercihtir. Tek bir boyut ve birkaç sütunluk düz liste gerekiyorsa tablo daha sadedir.

Alanları doğru kutulara yerleştirmek

Matris kurmak üç alan kutusunu anlamaktan ibarettir. Rows (satırlar) kutusu soldaki başlıkları, Columns (sütunlar) kutusu üstteki başlıkları, Values (değerler) kutusu da kesişimlerde görünecek ölçüyü belirler.

Microsoft'un örneğinde satırlarda önce yıl sonra çeyrek, sütunlarda önce alt kategori sonra ürün, değerlerde ise satılan adet yer alır. Aynı mantığı kendi raporunuza şöyle uyarlayabilirsiniz:

• Rows: Bölge, ardından Şehir
• Columns: Ürün grubu, ardından Ürün
• Values: Net satış tutarı ölçüsü

Kutudaki sıra hiyerarşinin sırasıdır. Üstteki alan en dış düzeydir, alttaki alan onun içine açılır. Sırayı değiştirmek raporun okunuşunu baştan değiştirir; bu yüzden önce okurun hangi soruyla geldiğini düşünün: önce bölgeye mi bakacak, önce ürüne mi?

Değerler için mümkün olduğunca model içinde yazılmış bir ölçü kullanın. Sütunu doğrudan sürüklerseniz Power BI ona bir özetleme uygular ve sonuç beklediğiniz hesap olmayabilir.

Genişletme ve daraltma

Satırlarda ya da sütunlarda birden fazla alan varsa başlıkların yanında artı ve eksi işaretleri çıkar. Artı işareti bir düzeyi bir alt düzeyle açar, eksi işareti tekrar toplar. Görselin başlık çubuğundaki genişletme simgeleriyle tüm düzeyleri tek hamlede de açabilirsiniz.

Rapor yazarı olarak iki ayar işinize yarar. Biçim bölmesinde satır başlıkları ve sütun başlıkları altında Auto expand seçeneği vardır. Açıksa görsel yüklendiğinde bütün düzeyleri açık gösterir; alanlar dinamik değişiyorsa, örneğin kişiselleştirilebilir görsellerde ya da alan parametrelerinde, bu ayar işe yarar. Artı ve eksi simgelerinin rengi ve boyutu da biçim bölmesinden değiştirilir.

Rapor tüketicisi görseli Explore ekranında açtığında satır ve sütunlar varsayılan olarak otomatik genişlemiş gelir. Yani aynı matris, yazarın kapalı tasarladığı hâliyle değil açık hâliyle görünebilir. Bunu bilerek tasarlayın: kapalı hâliyle bir yönetici özeti, açık hâliyle bir ayrıntı tablosu gibi okunabilmeli.

Ara toplamlar ve özel toplamlar

Matris, grupların ara toplamlarını ve genel toplamı ayrı hücrelerde gösterir. Varsayılan davranış önemli bir ayrıntıya dayanır: toplam hücresi, satırların toplamını almaz, ölçüyü o hücrenin filtre bağlamında yeniden hesaplar.

Bu fark ortalama, oran ve benzersiz sayım gibi toplanamayan ölçülerde ortaya çıkar. Satırlardaki oranları toplarsanız genel toplamla uyuşmaz; ama genel toplam doğru hesaplanmıştır, yalnızca beklediğiniz hesap değildir.

Toplam satırının ne göstereceğini değiştirmek için özel toplam özelliği vardır. Sayısal bir sütuna sağ tıklayıp toplam hesabını özelleştirmeyi seçtiğinizde şu seçenekleri görürsünüz: toplam, ortalama, en küçük, en büyük, benzersiz sayım, sayım ya da hiçbiri. "Hiçbiri" toplam hücresini boş bırakır. Microsoft belgelerine göre özel toplamlar yalnızca tablo ve matris görselinde çalışır, yalnızca sayısal sütunlarda kullanılır ve Explore ekranında bulunmaz. Arkada görsel hesaplamalar kullandığı için onların kısıtları da geçerlidir.

Alan biçimi özel toplama taşınmaz; toplam hücresini ayrıca biçimlendirmeniz gerekir.

Okunabilirlik için düzen ayarları

Satır başlıkları varsayılan olarak donuktur, yani yatay kaydırırken sol taraftaki başlıklar kaybolmaz. Bunu biçim bölmesinde düzen ve dondurma ayarlarından kapatabilirsiniz. Okur sağ tıklayıp başlıkları çözebilir de, ama bu seçim yalnızca o oturum için geçerlidir.

Sütun genişliği için üç davranış vardır: içeriğe sığdır, görsel kutusunu dolduracak kadar büyüt ve sabit genişlik. Çok sütunlu bir matriste içeriğe sığdırmak sütunları dar tutar; az sütunlu bir matriste kutuyu doldurmak daha dengeli görünür. Başlıkların kısaltıldığını görürseniz sütunu sürükleyerek ya da sağ tıklayarak genişletin.

Mobil düzen için sütun genişliği ayrı ayarlanabilir. Masaüstünde rahat sığan bir matris telefonda taşar; mobil görünümde genişlikleri bağımsız ayarlamak masaüstü tasarımını bozmaz.

Son olarak koşullu biçimlendirme ve yazı boyutunu abartmayın. Matriste göz zaten satır ve sütun kesişimlerini tarıyor; bir ya da iki vurgu yeterlidir.

Sık yapılan hatalar

Birinci hata, ölçü yerine ham sütun sürüklemektir. Values kutusuna atılan sayısal sütun otomatik toplanır; oysa fiyat gibi bir sütunu toplamak anlamsızdır. Hesabı bir ölçü olarak yazın ve matrise onu koyun.

İkinci hata, hiyerarşiyi ters sıralamaktır. Bölge ile ürünü ters koyarsanız aynı veri tamamen farklı bir hikâye anlatır ve okur genel toplamı yanlış yorumlar.

Üçüncü hata, toplamla satırların uyuşmamasını veri hatası sanmaktır. Çoğunlukla ölçü toplanamayan türdendir; hesabı filtre bağlamı belirler. Önce ölçünün mantığını, sonra gerekiyorsa özel toplamı gözden geçirin.

Dördüncü hata, her şeyi tek matrise doldurmaktır. Çok sayıda sütun ve düzey, okunmayan bir duvar yaratır. Özetle başlayıp ayrıntıya gitme (drill through) ile inmek çoğu zaman daha okunaklıdır.

Bu beceriyi Mindset programlarında nerede çalışırsınız

Uygulamalı Power BI programının müfredatında kompleks raporlar ve çoklu panolar ile Power BI'da veri görselleştirme uygulamaları ayrı başlıklarla yer alır. Matris kurgusu, finans ve satış raporlarında hem özet hem ayrıntı isteyen analistler için bu başlıkların doğal uygulama alanıdır. Daha kısa bir başlangıç isteyenler için rapor tuvali ve görsel seçimini işleyen ayrı bir görselleştirme eğitimi de vardır.