Compute Engine'de ilk sanal makineyi kurmak: konsol, gcloud ve SSH

Compute Engine nedir, sanal makine ne zaman gerekir?

Compute Engine, Google Cloud'un sanal makine (VM) hizmetidir. İşletim sistemini, kurulu yazılımı ve ağ ayarlarını kendiniz yönettiğiniz bir sunucuyu bulutta çalıştırırsınız. Makine tipi adı "-metal" ile biten örnekler sanal makine değil, fiziksel sunucu (bare metal) örnekleridir; bu sayfadaki adımlar standart sanal makineler içindir.

VM, uygulamanızın üzerinde çalışacağı işletim sistemine ve kuruluma tam kontrol gerektiğinde, özel bir yazılımı taşırken ya da geleneksel bir sunucu mimarisini buluta almak isterken tercih edilir. Konteyner ya da yönetilen uygulama hizmetleri yeterliyse VM yönetmek ek iş demektir; bu karar her projede ayrıca tartılmalıdır.

Başlamadan önce: proje, faturalama ve yetki

VM oluşturmak için şunlar hazır olmalıdır: • Bir Google Cloud projesi (VM, bir proje içinde yaşar). • Projede faturalamanın etkin olması. • Compute Engine API'sinin etkin olması. • Kullanıcının uygun rolü: Google'ın belgesi, örnek oluşturma için projede Compute Instance Admin (v1) rolünü (roles/compute.instanceAdmin.v1) anar. Bu rol, örnek oluşturma izni olan compute.instances.create iznini içerir.

Özel bir imajdan, anlık görüntüden (snapshot), örnek şablonundan ya da belirli bir alt ağdan VM oluşturacaksanız ek izinler gerekir. Yetki hatası alıyorsanız önce hangi izin eksik, sonra rolü kimin verdiğini öğrenin; eksik izin için geniş bir temel rol vermek yerine gereken izni içeren daha dar bir rol seçmek daha güvenlidir.

Konsoldan VM oluşturma adımları

Google'ın hızlı başlangıç belgesindeki akış, Linux VM için şöyledir: • Konsolda Örnek oluştur (Create an instance) sayfasını açın. • İşletim Sistemi ve Depolama (OS and Storage) bölümünde Değiştir'e tıklayın. • Herkese açık imajlar (Public images) sekmesinde işletim sistemini seçin; örneğin Ubuntu'yu ve bir LTS sürümünü seçip Seç'e tıklayın. • Web sunucusu çalıştıracaksanız Güvenlik duvarı (Firewall) bölümünde HTTP trafiğine izin ver seçeneğini işaretleyin. • Oluştur'a tıklayın.

Bu akışta ad, bölge, bölge içi alan (zone) ve makine yapılandırması varsayılan değerlerle gelir; gerçek bir iş için bunları bilinçli seçmeniz gerekir. Oluşturma tamamlandığında VM, VM örnekleri listesinde görünür. Belgeye göre oluşturan kullanıcıya örnek üzerinde yönetici rolü verilir ve kullanıcı sudo grubuna eklenir.

Bölge, makine tipi ve disk: ilk kararlar

• Bölge ve alan (zone): VM'in fiziksel olarak nerede çalışacağını belirler. Kullanıcıya yakın bölge gecikmeyi azaltır; veri konumu için kurumsal ya da mevzuat gereksinimi varsa bölgeyi buna göre seçin. Bölgeyi sonradan değiştirmek ek iş gerektirir.
• Makine yapılandırması: işlemci ve bellek miktarını belirler. İlk denemelerde küçük bir yapılandırma yeterlidir; ihtiyaç ölçüldükçe büyütülür. Gereğinden büyük seçmek gereksiz maliyettir.
• Önyükleme diski ve imaj: işletim sistemini ve sürümünü seçer. Uzun süreli destekli (LTS) sürümler üretimde daha öngörülebilirdir.
• Güvenlik duvarı ve ağ: HTTP izni yalnızca web sunucusu için açılır. Yönetim erişimini (SSH) yalnızca bilinen adreslere sınırlamak iyi pratiktir.

Bu seçimlerin çoğu oluşturma anında yapılır. Sonradan hangilerinin değiştirilebildiğini Google'ın belgesinden kontrol edin; bazı değişiklikler VM'in durdurulmasını ya da yeniden oluşturulmasını gerektirebilir.

gcloud komut satırıyla aynı işi yapmak

Tekrarlanan işlerde konsol yerine komut satırı kullanılır. Önce Google Cloud CLI'yi kurup gcloud init ile kimlik doğrulaması ve varsayılan proje ile bölge ayarlarını yapın. Ardından örneğin şu biçimde bir komut çalıştırılır (köşeli alanları kendi değerlerinizle değiştirin):

gcloud compute instances create [vm-adi] --zone=[alan] --machine-type=[makine-tipi] --image-family=[imaj-ailesi] --image-project=[imaj-projesi]

Komut satırının avantajı, aynı komutu betik içine koyup tekrarlanabilir hale getirmenizdir. Daha büyük kurulumlarda bu mantık Terraform gibi altyapı kodu araçlarına taşınır. Komut parametrelerinin güncel listesi için komutun yardım çıktısına ya da Google'ın belgesine bakın.

SSH ile bağlanma ve ilk kontrol

VM çalışırken VM örnekleri sayfasında örneğin satırındaki SSH düğmesine tıklayarak tarayıcıdan bağlanabilirsiniz. Bağlantı, sayfaya eriştiğiniz kullanıcıyla kurulur.

Bağlandıktan sonra yapılacak kontrol listesi: işletim sistemi güncellemelerini uygulayın, gerekmeyen servisleri kapatın, gerekli yazılımı kurun, web sunucusu çalıştırdıysanız tarayıcıdan dış adrese erişimi deneyin. Erişim yoksa sırasıyla şunlara bakın: servis gerçekten çalışıyor mu, güvenlik duvarı HTTP'ye izin veriyor mu, VM'in dış IP adresi var mı. Bağlantı sorunları sıklıkla bu noktalarda çıkar.

Örneğin Ubuntu imajıyla kurduğunuz bir VM'de web sunucusu denemek için bağlandıktan sonra paket listesini yenileyip sunucu paketini kurmak yeterlidir: sudo apt update, ardından sudo apt install nginx. Kurulum bitince tarayıcıda VM'in dış IP adresini açtığınızda karşılama sayfasını görmelisiniz. Görmüyorsanız HTTP trafiğine izin verip vermediğinizi kontrol edin; sık eksik kalan şey güvenlik duvarı kuralıdır.

Sık hatalar: yanlış proje seçiliyken VM oluşturmak, kullanılmayan örneği açık bırakmak, SSH erişimini herkese açık bırakmak ve aynı adı taşıyan çok sayıda deneme VM'i biriktirip hangisinin neye ait olduğunu unutmaktır. Ad ve etiket kuralı koymak bu karmaşayı önler.

Maliyet ve temizlik: denemeden sonra VM'i silin

Çalışan VM faturaya yansır. Denemelerinizi bitirdiğinizde VM örnekleri sayfasında örneğin satırını seçip Sil'e tıklayın ve onaylayın; Google'ın hızlı başlangıç belgesi, ücret oluşmaması için bu adımı özellikle belirtir.

VM ile birlikte disk, statik IP adresi ya da anlık görüntü gibi bağlı kaynaklar varsa onların da maliyeti sürebilir; silme sonrası ilgili listelerden kontrol edin. Deneme projesini ayrı tutmak, işi bitince projeyi bütün olarak kaldırabilmeyi sağlar. Bütçe uyarısı tanımlamak da beklenmedik faturaya karşı basit bir korumadır.

Bu beceriyi Mindset programlarında nerede çalışırsınız?

Google Cloud Platform Temelleri eğitimi, bulutla yeni tanışan yazılımcılara, sistem yöneticilerine ve teknoloji ekiplerine yöneliktir; Hesaplama Hizmetleri modülü VM'den başlayarak hesaplama seçeneklerini ele alır. GCP Associate Cloud Engineer Hazırlık eğitimi ise bulut altyapısını işletmekten sorumlu olacak ya da bu rolde sertifika hedefleyen kişiler içindir; Hesaplama Ortamı Yönetimi modülü, VM'in yaşam döngüsünü yönetme becerisine odaklanır.

Kurumsal bir ekip için faydası, VM oluşturma ve temizleme standartlarının ortak belirlenmesidir: hangi bölge, hangi imaj ve hangi etiketleme kuralı ile çalışılacağı.