Azure'da sanal makine nasıl oluşturulur, korunur ve yönetilir

Azure sanal makinesi nedir, ne zaman tercih edilir?

Azure sanal makinesi (VM), Microsoft'un bulut altyapısında çalışan ve işletim sistemi üzerinde tam kontrol sağlayan bir hesaplama kaynağıdır. Fiziksel sunucu satın almadan, ihtiyaç duyulduğunda Windows ya da Linux tabanlı bir makine ayağa kaldırılabilir. Makinenin işletim sistemi, yamalar, yüklü yazılımlar ve güvenlik ayarları kullanıcıya aittir; fiziksel donanım, ağ altyapısı ve sanallaştırma katmanı ise Microsoft'a.

VM, uygulamanın özel bir işletim sistemi yapılandırması, eski bir yazılım ya da belirli bir sürücü gerektirdiği durumlarda doğru seçimdir. Uygulama bir platform hizmetine (örneğin yönetilen web uygulaması veya konteyner hizmeti) taşınabiliyorsa, işletim sistemi yönetimini azaltmak için o hizmetler değerlendirilir. Karar, kontrol ihtiyacı ile işletme yükü arasındaki dengeye bağlıdır.

VM yönetimi yalnızca makine oluşturmak değildir; boyutlandırma, disk, ağ, erişim, kullanılabilirlik, yedekleme, güncelleme ve izleme bir bütün olarak planlanır.

Sanal makine adım adım nasıl oluşturulur?

Azure portalında, komut satırı araçlarında ya da kod olarak altyapı şablonlarında VM oluşturmanın mantığı aynıdır:

• Abonelik ve kaynak grubunu belirleyin. Kaynak grubu, birlikte yönetilecek kaynakların mantıksal kabıdır; adlandırma standardınıza uygun seçin.
• Bölgeyi seçin. Kullanıcılara yakınlık, uyumluluk gereksinimleri ve hizmetin bölgede bulunması belirleyicidir.
• Görüntüyü (işletim sistemi) seçin. Marketplace'te hazır Windows ve Linux görüntüleri bulunur; kurum standardı bir görüntünüz varsa onu kullanın.
• Boyutu seçin. Boyut ailesi iş yüküne göre belirlenir: genel amaçlı, bellek ağırlıklı, işlemci ağırlıklı, disk ağırlıklı ya da grafik işlemcili.
• Kimlik doğrulamayı yapılandırın. Linux için SSH anahtarı, Windows için güçlü parola ya da merkezi kimlik tercih edilir.
• Disk türünü ve ağı seçin. İşletim sistemi diski ve veri disklerinin performans düzeyini, sanal ağı ve alt ağı belirleyin.
• Erişim ve ağ güvenliğini yapılandırın. Gelen trafiği ağ güvenlik grubu kurallarıyla sınırlandırın.
• İzleme, yedekleme ve etiketleri ekleyin.

Oluşturma sonrası VM'ye bağlanıp işletim sistemi yamalarını ve uygulamaları doğrulayın.

Boyut ve disk seçimi

Boyut seçiminde en yaygın yanlış, "büyük olsun, sorun çıkmasın" yaklaşımıdır. Gereğinden büyük VM gereksiz maliyet getirir; küçük VM ise uygulama performansını düşürür. İş yükünü tanıyın: işlemci mi, bellek mi, disk girdi-çıktısı mı, ağ mı darboğaz yaratıyor? Başlangıçta orta bir boyutla başlayıp izleme verisiyle ayarlamak daha sağlıklıdır. Azure, VM boyutunu sonradan değiştirmeye izin verir; bazı değişiklikler yeniden başlatma gerektirir.

Disk tarafında performans düzeyi disk türüne göre değişir. Veritabanı gibi yüksek girdi-çıktılı iş yükleri için hızlı disk türleri, geliştirme ve test makineleri için daha ekonomik disk türleri kullanılır. İşletim sistemi diskini uygulama verisinden ayırmak iyi bir alışkanlıktır: veri diskleri ayrı yönetilebilir, yedeklenebilir ve gerekirse başka makineye taşınabilir.

Geçici disk, VM yeniden dağıtıldığında silinebileceğinden kalıcı veri için kullanılmaz.

Güvenli erişim ve ağ

VM'yi internete doğrudan açmak en riskli yapılandırmadır. Yönetim portlarının (RDP ve SSH) herkese açık olması, otomatik saldırıların hedefi olmak demektir. Bunun yerine şu yaklaşımlar kullanılır:

• Ağ güvenlik grubu (NSG) kurallarıyla yalnızca gerekli kaynak adreslerinden ve portlardan erişime izin verin.
• Azure Bastion gibi bir hizmetle tarayıcı üzerinden, VM'ye genel IP vermeden bağlanın.
• Genel IP adresi gerekmiyorsa hiç atamayın; uygulamaya yük dengeleyici veya uygulama ağ geçidi üzerinden erişin.
• Parola yerine anahtar tabanlı ya da merkezi kimlik tabanlı oturum açmayı tercih edin.
• Rol tabanlı erişim denetimiyle (RBAC) kimin VM'yi başlatıp durdurabileceğini, kimin yalnızca görüntüleyebileceğini sınırlayın.

Ağ yapılandırmasının ayrıntıları ayrı bir konudur; VM tasarımı sanal ağ ve alt ağ planıyla birlikte düşünülmelidir.

Kullanılabilirlik: kullanılabilirlik kümeleri, bölgeler ve ölçek kümeleri

Tek bir VM, planlı bakım ya da donanım arızası halinde kesinti yaşar. Kullanılabilirliği artırmak için Azure farklı mekanizmalar sunar.

Kullanılabilirlik kümesi, VM'leri veri merkezi içinde farklı donanım gruplarına dağıtarak tek bir arızanın hepsini etkilemesini önler. Kullanılabilirlik bölgeleri ise VM'leri aynı bölgedeki fiziksel olarak ayrı veri merkezlerine yerleştirir; bir veri merkezinin kaybına karşı daha güçlü koruma sağlar.

VM ölçek kümeleri, aynı yapılandırmadaki çok sayıda VM'yi tek bir kaynak gibi yönetmeyi sağlar. Yük arttığında otomatik olarak makine ekler, azaldığında çıkarır. Web katmanı gibi durumsuz (stateless) iş yükleri için idealdir. Kümedeki makineler aynı görüntüden ve aynı yapılandırmadan üretildiği için güncelleme ve tutarlılık yönetimi kolaylaşır.

Hangi mekanizmanın kullanılacağı, uygulamanın kesinti toleransına, mimarisine ve maliyet bütçesine göre belirlenir.

Örnek: bir uygulama sunucusunun yaşam döngüsü

Örneğin bir şirket, eski bir iç uygulamayı Azure'a taşıyor. Uygulama belirli bir Windows sürümünde çalıştığı için VM seçiliyor. Ekip, kaynak grubunu ve etiket standardını belirliyor, orta boyutlu bir genel amaçlı VM oluşturuyor, veriyi ayrı bir veri diskine koyuyor ve VM'ye genel IP vermiyor. Yönetim erişimi Bastion ve rol tabanlı yetkilendirme ile sağlanıyor.

İlk haftalarda izleme verisi, belleğin sürekli sınıra yakın olduğunu gösteriyor. Ekip VM'yi bellek ağırlıklı bir boyuta yükseltiyor. Yedekleme politikası kuruluyor, yamalar planlı bir pencerede uygulanıyor. Kullanım yalnızca mesai saatlerinde yoğun olduğundan, geliştirme ve test makineleri gece otomatik kapatılıyor.

Uygulamanın kullanıcı sayısı arttığında, durumsuz web katmanı ayrılıp ölçek kümesine taşınıyor. Veri katmanı yönetilen bir veritabanı hizmetine alınıyor. Böylece VM yönetimi, ihtiyaç duyulan yerde kontrol, diğer yerlerde yönetilen hizmetle sadeleşiyor.

Sık yapılan hatalar

• Yönetim portlarını herkese açık bırakmak. Erişimi NSG ile kısıtlayın veya genel IP olmadan bağlanın.
• Yedeklemeyi sonraya bırakmak. Üretim VM'sinin yedekleme politikası kurulumla birlikte planlanmalıdır.
• Durdurulmuş ama serbest bırakılmamış VM'yi bırakmak. İşletim sisteminden kapatılan VM hesaplama ücreti ödemeye devam edebilir; Azure tarafında serbest bırakma gerekir. Geçerli davranışı belgelerden doğrulayın.
• Boyutlandırmayı hiç gözden geçirmemek. Kullanım düşükse küçültmek, yüksekse büyütmek gerekir.
• Etiketleme yapmamak. Maliyet ve sahiplik takibi imkânsızlaşır.
• Yama yönetimini unutmak. Güncellenmeyen VM güvenlik açığı taşır.
• Tek VM'ye kritik iş yükü bağlamak. Kesinti toleransı düşük iş yükleri için kullanılabilirlik tasarımı yapın.
• Elle kurulum yapmak. Tekrarlanabilir kurulum için şablon veya kod olarak altyapı kullanın.

Öğrenme yolu ve Mindset programlarında nerede çalışılır

Başlangıçta portal üzerinden tek VM oluşturup bağlanmayı, diski ve ağı anlamayı öğrenin. Sonraki adımda komut satırı araçları ve şablonlarla otomasyon, kullanılabilirlik tasarımı, yedekleme ve izleme gelir. İleri düzeyde ölçek kümeleri, görüntü yönetimi ve maliyet optimizasyonu yer alır.

Mindset kataloğunda Azure Administrator (AZ-104) Hazırlık programı Azure yönetişimi ve abonelik yönetimi, sanal makine yönetimi, ağ yönetimi, depolama yönetimi, izleme-yedekleme ve kimlik yönetimi başlıklarını içerir; bulut yöneticisi olarak çalışan ya da bu role geçen BT profesyonelleri için uygundur. Microsoft Azure Eğitimi ise bulut temelleri ve Azure mimarisi, kaynak oluşturma ve yönetme, ağ yapılandırması, kimlik ve erişim, depolama, izleme ve güvenlik başlıklarıyla daha geniş bir giriş sunar. Kurumsal BT ekipleri bu programları kendi abonelik yapıları üzerinden uygulamalı çalışmayı tercih edebilir.