AWS Bulut Hizmetlerini Öğrenmek: Başlangıçtan Mimariye Yol Haritası

AWS nedir ve neden öğrenilir?

Amazon Web Services (AWS), sunucu, depolama, veritabanı, ağ ve güvenlik gibi bilişim kaynaklarını internet üzerinden, kullanıldığı kadar ödeme mantığıyla sunan bir bulut platformudur. Şirketler kendi veri merkezini kurmak yerine bu kaynakları gerektiğinde kiralar. Bu yaklaşım, yeni bir uygulamayı hızla ayağa kaldırmayı ve talebe göre büyütüp küçültmeyi mümkün kılar.

AWS bilgisi yazılım geliştiriciler, sistem yöneticileri, DevOps mühendisleri, veri mühendisleri ve çözüm mimarları için ortak bir zemindir. Platformdaki hizmet sayısı çok fazladır ve hepsini öğrenmek hem mümkün hem gerekli değildir. Önemli olan, temel hizmet ailelerini ve bunların birbirine nasıl bağlandığını kavramaktır.

Bulut genelinde geçerli kavramlar, yani sanallaştırma, ölçeklenebilirlik, yüksek erişilebilirlik ve paylaşılan sorumluluk modeli, bir sağlayıcıda öğrenilince diğerlerine de aktarılır. Bu yüzden AWS öğrenmek aynı zamanda bulut mantığını öğrenmektir.

Önce bulut temellerini ve paylaşılan sorumluluğu anlayın

Hizmetlere girmeden önce bulutun temel fikirlerini kavrayın. Bölge ve erişilebilirlik alanı kavramı, kaynakların coğrafi olarak nasıl dağıtıldığını anlatır. Esneklik ve kullandığınız kadar öde modeli, maliyet mantığını belirler. Paylaşılan sorumluluk modeli ise güvenliğin kimde olduğunu ayırır: altyapının fiziksel güvenliği sağlayıcıdadır, ama kendi veriniz, erişim yetkileriniz ve yapılandırmanız sizin sorumluluğunuzdadır.

Bu son nokta en sık yanlış anlaşılan konudur. Bulut sağlayıcıda olması, uygulamanızın otomatik olarak güvenli olduğu anlamına gelmez. Yanlış yapılandırılmış bir depolama alanı ya da gereğinden geniş yetkili bir kullanıcı, bulutta yaşanan sızıntıların başlıca nedenlerindendir.

Öğrenmeye bir hesap açarak başlayın. Ücretsiz deneme ve düşük maliyetli kaynaklarla uygulama yapabilirsiniz. Kullanmadığınız kaynakları kapatmayı ve bütçe uyarıları kurmayı en baştan alışkanlık edinin; beklenmedik fatura, yeni başlayanların sık karşılaştığı bir sorundur.

Hesaplama hizmetleri

Hesaplama, uygulamanızın çalıştığı yerdir. Amazon EC2, ihtiyacınıza göre seçilen sanal sunucuları sağlar. Sunucuyu kendiniz yönetirsiniz: işletim sistemi, yazılım yükleme ve güncelleme sizin işinizdir. Sunucusuz hesaplama yaklaşımında ise kodunuzu yalnız çalıştığı süre için ödeyerek, sunucu yönetmeden çalıştırırsınız. Konteyner tabanlı hizmetler bu ikisinin arasında yer alır.

Hesaplama hizmetlerini öğrenirken şu kavramlar önemlidir: örnek türünün iş yüküne göre seçimi, otomatik ölçeklendirme ile yükün artıp azalmasına göre kapasitenin değişmesi, yük dengeleme ile trafiğin birden fazla sunucuya dağıtılması.

Başlangıçta basit bir uygulamayı tek bir sanal sunucuda çalıştırın. Sonra onu iki sunucuya yayıp yük dengeleyicinin arkasına alın ve bir sunucuyu kapatıp uygulamanın yaşamaya devam ettiğini görün. Yüksek erişilebilirliğin mantığı bu denemeden daha iyi anlaşılmaz.

Depolama ve veritabanı hizmetleri

Verinin türüne göre farklı depolama çözümleri vardır. Nesne depolama (Amazon S3), dosya, görsel, yedek ve büyük veri için çok yaygındır; dayanıklılığı yüksektir ve internet üzerinden erişilir. Blok depolama sunucuya bağlı disk gibi çalışır. Dosya depolama ise birden fazla sunucunun ortak dosya sistemini paylaşmasını sağlar.

Veritabanı tarafında yönetilen ilişkisel veritabanı hizmeti (Amazon RDS) kurulum, yedekleme ve güncellemeyi sizin yerinize yapar. İlişkisel olmayan veritabanları ise yüksek hız ve ölçek gerektiren, esnek veri yapılı uygulamalar için kullanılır. Önbellekleme hizmetleri, sık okunan veriyi hızlı belleğe alarak veritabanı yükünü azaltır.

Seçim sorusu her zaman aynıdır: verinin yapısı, erişim sıklığı, tutarlılık ihtiyacı ve maliyet. Her veriyi aynı veritabanına koymak, çoğu zaman gereksiz maliyet ya da performans sorunu yaratır.

Ağ, güvenlik ve kimlik yönetimi

Bulutta ağ, sanal özel ağ ile kurulur. Kendi sanal ağınızı oluşturur, alt ağlara ayırır, hangi kaynakların internetten erişilebilir olacağını belirlersiniz. Genel kural, internetten erişilmesi gerekmeyen kaynakları özel alt ağlarda tutmaktır. Güvenlik grupları ve ağ erişim kuralları, trafiği kaynak düzeyinde filtreler.

Kimlik ve erişim yönetimi (IAM), kimin hangi kaynakta ne yapabileceğini belirleyen merkezdir. Burada en az yetki ilkesi geçerlidir: kullanıcıya ve uygulamaya yalnız işi için gerekli izinleri verin. Kök hesabı günlük işte kullanmayın, çok faktörlü doğrulama ile koruyun.

İçerik teslim ağları, statik içeriği kullanıcıya yakın noktalardan sunarak gecikmeyi azaltır. Güvenlik tarafında veri şifreleme, kayıt tutma ve uyumluluk araçları da hizmet ailesinin parçasıdır. Güvenlik sonradan eklenen bir katman değil, tasarımın baştan ilgilendiği bir konudur.

Yüksek erişilebilirlik, felaket kurtarma ve mimari düşünme

Temel hizmetleri öğrendikten sonra sıra onları doğru mimariye dizmeye gelir. Yüksek erişilebilirlik, bir bileşen arızalandığında uygulamanın çalışmaya devam etmesidir. Bunu sağlamanın yolu, kaynakları birden fazla erişilebilirlik alanına yaymaktır. Felaket kurtarma ise bölge düzeyinde bir sorun olduğunda hizmetin başka bir yerden sürdürülmesidir. Bu iki konu farklı maliyet ve karmaşıklık seviyeleri getirir.

Mimari düşünme, hizmet seçimlerini iş gereksinimleriyle eşleştirmektir. Uygulamanın ne kadar kesintiyi tolere edebileceği, veri kaybının ne kadarına katlanılabileceği ve bütçenin ne olduğu, mimarinin şeklini belirler. AWS'in mimari çerçevesi güvenilirlik, performans, güvenlik, maliyet ve işletme mükemmelliği gibi bakış açılarıyla bu değerlendirmeyi yapılandırır.

Bu aşamada sertifika hazırlığı, bilgiyi düzenlemek için iyi bir yapı sunar. Temel düzeyde bulut kavramlarını doğrulayan bir sertifika ile çözüm mimarisi odaklı bir sertifika arasında seviye farkı vardır. Güncel sınav kapsamı, koşulları ve ücreti için AWS'in resmî sertifika sayfası kontrol edilmelidir.

Sık hatalar ve öğrenme yolu

Sık yapılan hatalar: • Yalnızca video izleyip uygulama yapmamak • Kullanılmayan kaynakları kapatmayı unutup fatura sürprizi yaşamak • Kök hesabı günlük işte kullanmak ve çok faktörlü doğrulamayı atlamak • Bütün hizmetleri öğrenmeye çalışıp temel ailelerde derinleşememek • Her şeyi tek bir erişilebilirlik alanında kurup arıza halinde çökmek • Güvenliği "sağlayıcı halleder" diye varsaymak

Önerilen yol: önce bulut kavramları ve paylaşılan sorumluluk, ardından hesaplama, depolama, veritabanı, ağ ve kimlik hizmetleri. Sonra küçük bir uygulamayı uçtan uca kurun: web sunucusu, veritabanı, depolama ve yük dengeleme. Üçüncü aşamada yüksek erişilebilirlik ve felaket kurtarma tasarımı, otomasyon (altyapının kodla tanımlanması) ve maliyet optimizasyonu gelir. Başka bulut sağlayıcılarına geçiş yapmak istediğinizde kavramların büyük kısmı aktarılabilir.

Mindset programlarında nerede çalışılır?

Mindset kataloğunda AWS Sertifikasyon Hazırlık (Cloud Practitioner) eğitimi şu modül başlıklarını içerir: Temel AWS Hesaplama Hizmetleri, Depolama ve Veritabanı Hizmetleri, Ağ ve İçerik Teslimatı, Güvenlik, Kimlik ve Uyumluluk, Fiyatlandırma, Destek ve Sınav Hazırlık. AWS Solutions Architect Associate Hazırlık eğitimi ise Hesaplama Mimarisi ve Ölçeklendirme, Depolama Mimarisi, Veritabanı ve Önbellekleme Mimarisi, Ağ ve Güvenlik Mimarisi, Yüksek Erişilebilirlik ve Felaket Kurtarma ile Mock Sınav ve Mimari Senaryolar başlıklarını kapsar.