Şirket Büyümesinde İki Yol: Kendi Kaynağıyla Büyümek mi, Satın Almak mı?

Ortak zemin: aynı hedefe iki yol

Organik ve inorganik büyüme, şirketin büyüme hedefine ulaşmak için seçebileceği iki temel yoldur. Hedef aynıdır: gelir, pazar payı, ürün yelpazesi, coğrafya ya da yetkinlik bakımından şirketi büyütmek. Fark, bu büyümenin kaynağındadır.

Organik büyümede şirket mevcut müşterilerine daha fazla satar, yeni müşteri kazanır, yeni ürün geliştirir, yeni bir şehre ya da ülkeye kendi ekibiyle açılır veya süreçlerini iyileştirerek aynı kaynakla daha fazla iş çıkarır. Büyümenin her adımı şirketin kendi kararları ve yatırımlarıyla atılır.

İnorganik büyümede şirket, büyümeyi dışarıdan ekler. Bir rakibi ya da tedarikçiyi satın alır, başka bir şirketle birleşir veya ortak girişim kurar. Satın alınan şirketin müşterileri, ürünleri, ekibi ve teknolojisi tek bir işlemle bilançoya girer.

İki yol birbirini dışlamaz. Pratikte sık görülen düzen, ana büyümenin organik yoldan sağlanması ve belirli boşlukların satın almayla kapatılmasıdır. Asıl soru hangisinin daha iyi olduğu değil, belirli bir büyüme hedefi için hangisinin daha uygun olduğudur.

Ölçüt ölçüt organik ve inorganik büyüme

• Ölçüt: Hız. İnorganik: tek bir işlemle gelir, müşteri ve ekip eklenir; ancak hazırlık ve onay süreçleri zaman alabilir. / Organik: büyüme adım adım gelir, sonuçların görünmesi zaman alır.
• Ölçüt: Başlangıç maliyeti. İnorganik: satın alma bedeli, danışmanlık ve işlem maliyetleri baştan ödenir. / Organik: yatırım zamana yayılır, sonuç gelmezse durdurulabilir.
• Ölçüt: Risk türü. İnorganik: yanlış değerleme, gizli yükümlülükler, entegrasyon başarısızlığı, kilit çalışanların ayrılması. / Organik: pazar fırsatını kaçırma, yeni yetkinliği kurmakta başarısız olma.
• Ölçüt: Kontrol. İnorganik: başka bir şirketin kültürü, sistemleri ve alışkanlıkları gelir; kontrol entegrasyonla kazanılır. / Organik: her şey şirketin kendi yönetim modelinde kurulur.
• Ölçüt: Kültür. İnorganik: iki farklı kültürün birleşmesi başlı başına bir yönetim konusudur. / Organik: mevcut kültür korunur, ama yeni alanlara uyum yavaş olabilir.
• Ölçüt: Gereken yetkinlik. İnorganik: hedef taraması, değerleme, müzakere, inceleme ve entegrasyon. / Organik: ürün geliştirme, satış, pazarlama, operasyonel mükemmellik.
• Ölçüt: Finansman. İnorganik: büyük ve tek seferlik nakit ya da hisse ihtiyacı. / Organik: işletme nakit akışından ve kademeli yatırımdan finanse edilebilir.

Tablo, inorganik büyümenin zamanı parayla ve riskle satın almak olduğunu gösterir; organik büyüme ise zamanı harcayarak riski ve maliyeti dağıtır.

Bir yazılım şirketinin yol ayrımı

Kurumsal müşterilere muhasebe yazılımı satan bir şirketi düşünelim. Müşterileri giderek bordro modülü istiyor ve rakipler bu modülü sunmaya başladı.

Organik yolda şirket kendi bordro modülünü geliştirir. Yeni bir geliştirme ekibi kurar, mevzuat bilgisi olan uzmanlar işe alır ve modülü mevcut ürünle aynı mimaride inşa eder. Avantajı, ürünün şirketin kendi teknolojisiyle uyumlu olması ve tüm kararların şirkette kalmasıdır. Dezavantajı, modülün hazır olmasının uzun sürmesi ve bu sürede bazı müşterilerin rakiplere geçebilmesidir.

İnorganik yolda şirket, bordro yazılımı geliştiren küçük bir şirketi satın alır. Hazır bir ürün, deneyimli bir ekip ve mevcut müşteriler tek seferde gelir. Ancak bu kez yeni sorular doğar: satın alınan ürün farklı bir teknolojide yazılmışsa iki ürün nasıl birleştirilecek? Kurucular ve kilit geliştiriciler satın almadan sonra kalacak mı? Ödenen bedel, beklenen sinerjiyi karşılayacak mı?

Şirketin seçimi neyin daha kıt olduğuna bağlıdır. Zaman kıtsa ve pazar penceresi kapanıyorsa inorganik yol öne çıkar. Para ya da entegrasyon kapasitesi kıtsa ve müşteriler bir süre bekleyebilecekse organik yol daha güvenlidir.

Hangi durumda hangisi?

Seçimi netleştirmek için büyüme hedefini ve eldeki kısıtları birlikte değerlendirmek gerekir.

• Hedef, mevcut ürünle mevcut pazarda daha fazla satmaksa organik büyüme doğal ilk tercihtir; burada satın alma, şirketin zaten yapabildiği bir şeye bedel ödemek olur.
• Eksik olan şey belirli bir teknoloji, lisans, marka ya da uzman ekipse ve bunu inşa etmek uzun sürecekse inorganik büyüme değerlendirilir.
• Pazar hızla konsolide oluyorsa, yani rakipler birbirini satın alarak büyüyorsa, yalnızca organik yolla ilerlemek ölçek farkını açabilir.
• Şirketin satın alma ve entegrasyon deneyimi yoksa ilk işlemi küçük ve ana işe yakın tutmak riski azaltır.
• İki yol arasında bir ara seçenek de vardır: ortak girişim, lisanslama ya da stratejik ortaklık, tam satın almanın riskini almadan dışarıdaki bir yetkinliğe erişim sağlar.

İnorganik büyümede sık yapılan hatalar

En yaygın hata, satın almayı stratejinin yerine koymaktır. Neyin eksik olduğu ve satın alınan şirketin bu boşluğu nasıl dolduracağı netleşmeden yapılan işlemler, şirketin elinde yönetmesi zor bir varlık bırakır.

İkinci hata, sinerjiyi iyimser varsaymaktır. Maliyet tasarrufu ve çapraz satış beklentileri satın alma bedeline yansıtılır; bu beklentiler gerçekleşmezse şirket fazla ödemiş olur.

Üçüncü hata, entegrasyonu kapanıştan sonra düşünmektir. Sistemlerin, süreçlerin ve ekiplerin nasıl birleşeceği işlem tamamlanmadan planlanmazsa kilit çalışanlar belirsizlik döneminde ayrılabilir ve müşteriler hizmet aksaklıklarıyla karşılaşabilir.

Dördüncü hata, kültürü ikincil görmektir. Karar alma hızı, hiyerarşi ve iletişim biçimi çok farklı iki şirket, finansal açıdan ne kadar uyumlu olursa olsun birlikte çalışmakta zorlanır. Organik büyümede ise en sık hata, pazarın beklemeyeceği bir süreyi beklemek ve yalnızca kendi kaynağıyla ilerleme kararını gözden geçirmemektir.

Büyüme stratejisini programlarda çalışmak

Birleşme ve Satın Alma Uzmanlığı (M&A) Sertifika Programı'nın M&A stratejisi ve kurumsal gelişim temelleri modülü, inorganik büyümenin stratejik rolünü ve organik büyüme ile satın alma yoluyla büyümenin karşılaştırılmasını doğrudan ele alır; hedef belirleme, değerleme ve işlem süreci modülleri ise inorganik yolun nasıl yürütüldüğüne odaklanır.

Mikro MBA Sertifika Programı, büyüme kararını iş modeli ve stratejik planlama, finansal yönetim ve küresel iş stratejileri başlıkları içinde, genel yönetim bakışıyla ele almak isteyenler için uygundur.