ChatGPT ile DeepSeek: Şirket İçinde Hangisi, Hangi Koşulla?

Ortak zemin: ikisi de sohbet arayüzü ve API sunan büyük dil modeli hizmetleri

ChatGPT ve DeepSeek, kullanıcının doğal dille soru sorduğu, metin yazdırdığı, kod ürettirdiği ve belge özetlettiği büyük dil modeli hizmetleridir. İkisinin de web ve mobil sohbet uygulaması, ikisinin de geliştiriciler için API'si vardır. DeepSeek, API'sinin OpenAI biçimiyle uyumlu olduğunu belirtir; yani OpenAI için yazılmış bir uygulama, yapılandırması değiştirilerek DeepSeek modellerini çağırabilir.

Günlük işlerde (e-posta taslağı, toplantı notu özetleme, kod açıklama, metin çevirisi) iki aracın yetenekleri birbirine yakın kullanıcı deneyimi sunabilir; model sürümleri sık değiştiği için hangi modelin hangi görevde daha iyi olduğu ancak kendi görevlerinizle yapılan güncel bir değerlendirmeyle söylenebilir.

Kurumsal karar için belirleyici olan ise yetenekten çok şu sorulardır: yazdığımız veri nereye gidiyor, kimin hukukuna tabi, model eğitiminde kullanılıyor mu, modeli kendi altyapımızda çalıştırabilir miyiz? İki araç bu sorularda belirgin biçimde ayrışır.

Ölçüt ölçüt ChatGPT ve DeepSeek

• Ölçüt: Hizmeti sunan ve veri konumu. ChatGPT: OpenAI tarafından sunulur; OpenAI geliştirici belgelerine göre uygun müşteriler API projelerinde içeriğin seçili bir bölgede saklanmasını isteyebilir. / DeepSeek: gizlilik politikasına göre hizmeti Hangzhou DeepSeek Artificial Intelligence şirketi sunar ve kişisel veri doğrudan Çin Halk Cumhuriyeti'nde toplanır, işlenir ve saklanır.
• Ölçüt: Girdilerin model eğitiminde kullanımı. ChatGPT: OpenAI belgelerine göre API'ye gönderilen veri, açıkça katılım seçilmedikçe modelleri eğitmek ya da geliştirmek için kullanılmaz; kötüye kullanım izleme kayıtları, yasal bir zorunluluk yoksa en çok otuz gün tutulur. / DeepSeek: gizlilik politikası, kullanıcı girdisini de kapsayan kişisel veriyi modelleri eğitme ve geliştirme amaçları arasında sayar; kullanıcının bulunduğu yere bağlı olarak bu kullanımdan vazgeçme (opt-out) hakkı tanınabileceğini de yazar.
• Ölçüt: Model ağırlıklarına erişim. ChatGPT: hizmet olarak kullanılır, arkasındaki modeller OpenAI altyapısında çalışır. / DeepSeek: DeepSeek-R1 gibi modellerin ağırlıkları MIT lisansıyla yayımlanır; ticari kullanım, değiştirme ve damıtmaya izin verilir.
• Ölçüt: Kendi altyapında çalıştırma. ChatGPT: söz konusu değildir. / DeepSeek: açık ağırlıklı modeller kurumun kendi sunucusunda ya da seçtiği bulut ortamında çalıştırılabilir; bu durumda veri DeepSeek şirketine gitmez, ama donanım, güvenlik ve güncelleme yükü kuruma geçer.
• Ölçüt: Entegrasyon. ChatGPT: OpenAI API ve geniş araç ekosistemi. / DeepSeek: OpenAI uyumlu API; mevcut entegrasyonlara düşük geçiş maliyetiyle eklenebilir.

Bu farklar bir sıralama anlamına gelmez: aynı DeepSeek modeli web uygulamasında yüksek veri riski taşırken kurumun kendi sunucusunda çalıştığında en kapalı seçenek olabilir.

Veri güvenliği: aynı model, üç farklı risk

DeepSeek tartışmasında en sık yapılan hata, 'DeepSeek güvenli mi' sorusuna tek yanıt aramaktır. Kullanım biçimi değiştikçe yanıt değişir.

Birinci biçim, DeepSeek'in web ya da mobil uygulamasıdır. Uygulamaya yazılan her şey, gizlilik politikasına göre Çin'de toplanıp saklanır ve politika kullanıcı girdisini model eğitimi amaçları arasında sayar. Kişisel veri, müşteri bilgisi, sözleşme metni ya da ticari sır içeren içerik için bu kullanım, KVKK'nın yurt dışına aktarım kuralları ve kurumun kendi bilgi sınıflandırması açısından ayrıca değerlendirilmelidir.

İkinci biçim, DeepSeek API'sidir. Uygulama arayüzü yoktur ama veri yine DeepSeek'in altyapısına gider; birinci biçimdeki sorular burada da geçerlidir.

Üçüncü biçim, açık ağırlıklı modeli kurumun kendi altyapısında çalıştırmaktır. Veri kurumdan çıkmaz; bu açıdan en kapalı seçenektir. Ama modelin davranışı, güvenlik güncellemeleri, erişim kontrolü ve kayıt tutma kurumun sorumluluğuna geçer. Açık ağırlıklı bir modelin hangi verilerle eğitildiği ve hangi konularda nasıl yanıt verdiği de kurum içinde test edilmelidir.

ChatGPT için de benzer bir ayrım yapılmalıdır: bireysel hesapla kullanım ile kurumsal sözleşme ya da API üzerinden kullanım, veri kullanımı ve saklama koşulları açısından aynı değildir. Hangi koşulun geçerli olduğu OpenAI'nin güncel sözleşme ve veri kontrolleri sayfalarından kontrol edilmelidir.

Hangi durumda hangisi?

Seçim, kurumun veri sınıflandırması ve altyapı yetkinliğiyle birlikte yapılmalıdır. Pratik bir karar sırası şöyle kurulabilir: önce işlenecek verinin niteliği, sonra modelin nerede çalışacağı, en son yetenek ve maliyet karşılaştırması.

• Kamuya açık bilgiyle çalışan, kişisel ya da gizli veri içermeyen işler (genel araştırma, taslak metin, kod açıklama) için iki aracın hizmet sürümleri de kurum politikasına uygun olduğu ölçüde değerlendirilebilir.
• Kişisel veri ya da ticari sır içeren işler için verinin hangi ülkede işlendiği, eğitimde kullanılıp kullanılmadığı ve sözleşmesel güvenceler belirleyicidir; DeepSeek uygulaması bu koşullar açısından ayrıca hukuki değerlendirme gerektirir.
• Verinin kurum dışına hiç çıkmaması gereken durumlarda, açık ağırlıklı bir modeli (DeepSeek ya da başka bir açık model) kendi altyapınızda çalıştırmak seçenektir; bunun için donanım, model sunma ve güvenlik yetkinliği gerekir.
• Mevcut bir OpenAI entegrasyonunda alternatif model denemek isteniyorsa, DeepSeek'in OpenAI uyumlu API'si düşük maliyetli bir test yolu sunar; ama test verisi de gerçek veri gibi sınıflandırılmalıdır.

Kurum içi kullanım politikasında yazılması gerekenler

ChatGPT, DeepSeek ya da başka bir yapay zeka aracı fark etmeksizin, çalışanların hangi aracı hangi veriyle kullanabileceği yazılı olmalıdır. Politika en az şu soruları yanıtlamalıdır:

• Hangi araçlar onaylı, hangileri yasak ya da yalnız belirli ekiplerde serbest?
• Hangi veri sınıfları (kamuya açık, iç kullanım, gizli, kişisel veri) hangi araca yazılabilir?
• Kurumsal hesap ile bireysel hesap arasında ayrım nasıl yapılıyor, bireysel hesapla iş verisi işlemek serbest mi?
• Açık ağırlıklı modeller kurum içinde çalıştırılacaksa kim kuruyor, kim erişebiliyor, kayıtlar nerede tutuluyor?
• Üretilen içerik hangi işlerde insan kontrolünden geçmeden kullanılamaz?

Bu politika olmadan yapılan araç seçimi, çalışanların farkında olmadan müşteri verisini yurt dışındaki bir hizmete yazması gibi sonuçlara açık kalır. Politika olduğunda ise ChatGPT ile DeepSeek arasındaki seçim, her kullanım senaryosu için ayrı ve gerekçeli yapılabilir.

Bu seçimi Mindset programlarında nerede çalışırsınız

Yapay Zeka ile Çalışmak programı, yapay zeka araç ekosisteminde doğru işe doğru aracı seçmeyi ve yapay zeka etiği, riskleri ve kurumsal sorumluluğu ele alır; çalışanların ChatGPT ve benzeri araçları hangi veriyle kullanacağına karar vermesi bu çerçevede somutlaşır. Generative NLP ve Açık Kaynak Büyük Dil Modelleri Uygulamaları ise açık kaynak modellerle çalışmayı ve modelleri yerelde ya da bulutta çalıştırmayı kapsar; açık ağırlıklı bir modeli kurum içinde çalıştırmayı düşünen teknik ekipler içindir.