Revit'te merdiven ve korkuluk nasıl modellenir?

Revit'te merdiven neden çizilen bir şey değil, hesaplanan bir şeydir?

Merdiven, iki seviye arasındaki yüksekliği belli bir basamak düzeniyle kapatan bir eleman olarak tanımlanır. Revit'te siz yalnızca nereden nereye gidileceğini ve hangi genişlikte olacağını verirsiniz; basamak sayısı, yükseklik ve derinlik, tipin ve seviye farkının birleşiminden çıkar. Bu yüzden önce seviyeleri doğru kurmak şarttır: seviye yüksekliği değişirse merdiven buna uyum sağlar, yanlış seviye ise yanlış basamak üretir.

Bir merdivenin üç ana parçası vardır: koşu (run), gerekiyorsa sahanlık (landing) ve korkuluk (railing). Autodesk yardımının anlattığı bileşen bazlı yöntemde (stair by component) koşu ve sahanlık ayrı bileşenlerdir; korkuluk ise merdivenle birlikte ya da sonradan ayrı bir eleman olarak eklenir.

Komut adları Autodesk'in İngilizce yardım belgelerinden alınmıştır; Türkçe arayüzde farklı görünebilir. Yönetmelikteki ölçü sınırları (basamak yüksekliği, derinlik, korkuluk yüksekliği) ülke ve bina türüne göre değiştiği için burada verilmez; projenin yönetmeliğine bakılır.

Adım adım: bir koşu çizmek

Autodesk yardımına göre merdiven Architecture sekmesinde Circulation panelindeki Stair komutuyla başlar. Component panelinde Run seçili olmalıdır. Draw galerisinden koşu türünü seçersiniz: düz (Straight), tam adımlı helezon (Full-Step Spiral), merkez-uç helezon (Center-Ends Spiral), L şeklinde dönüşlü (L-Shape Winder) ya da U şeklinde dönüşlü (U-Shape Winder).

Seçenekler çubuğunda şunlar ayarlanır. • Location Line: çizim yolunun yukarı yönüne göre nereye oturacağı. Seçenekler dış destek solu (Exterior Support: Left), koşu solu, koşu merkezi, koşu sağı ve dış destek sağıdır. Bir merdivenin kenarını duvara oturtmak için dış destek seçeneğini kullanırsınız. • Offset: çizim yolunu kaydırır; negatif değer yolu merkezin soluna alır. • Actual Run Width: destekler hariç koşu genişliği. • Automatic Landing: varsayılan olarak seçilidir ve iki koşu bir sonraki seviyeye ulaşınca arada sahanlık oluşturur. İstemiyorsanız kutunun işaretini kaldırın.

Tip, Type Selector'dan seçilir ve sonradan değiştirilebilir. Properties paletinde New Stairs: Runs seçilerek Relative Base Height ya da Begin with Riser ve End with Riser gibi örnek özellikleri ayarlanır.

Sahanlık ve dönüşlü merdiven

Bir kat yüksekliğini tek koşuyla çıkmak sıklıkla mümkün olmaz; ya sahanlıklı bir U şeklinde ya da L şeklinde dönüşlü merdiven gerekir. Autodesk yardımı, iki koşu bir sonraki seviyeye ulaşınca otomatik sahanlık oluşturur ve istenirse bu ayarı kapatmak mümkündür. İki koşuyu seçerek sahanlık oluşturma ise ayrı bir yardım konusudur.

Dönüşlü merdivenlerde (winder) basamaklar köşede yelpaze gibi açılır; ölçü koşulları yönetmelikten gelen bir sınırdır. Dönüşlü basamakların en dar yerindeki derinlik, yönetmelikte genellikle ayrıca kontrol edilir. Bu kontrolü modeli çizen kişi, yönetmeliği bilen kişiyle birlikte yapmalıdır.

Sahanlıkta dikkat edilecek bir diğer nokta, merdivenin başlangıç ve bitiş basamağıdır. Begin with Riser ve End with Riser ayarları, merdivenin ilk ve son basamağının yükselti ile mi bitmesi gerektiğini belirler; yanlış ayar, merdivenin seviyeyle buluştuğu noktada sorun çıkarır. Bu yüzden çizimi tamamladıktan sonra kesitten merdiveni kontrol edin.

Korkuluk: otomatik ve sonradan eklenen

Autodesk yardımına göre korkuluk varsayılan olarak koşu oluşturulurken otomatik üretilir. Railing düğmesine basarak açılan pencerede korkuluk tipini seçer ya da None diyerek korkuluğu devre dışı bırakırsınız. Korkuluğun basamakların üzerine mi (treads) yoksa kiriş kenarına mı (stringer) oturacağı da burada seçilir. Korkuluğu merdiven tamamlanana dek görmezsiniz; merdiveni bitirdiğinizde modelde belirir.

Mevcut bir merdivene korkuluk eklemek için Circulation panelindeki Railing açılır menüsünden Place on Host seçeneği kullanılır. Merdiven için basamaklara mı kirişe mi yerleşeceğini yine seçersiniz.

Korkuluğun ayrıntıları (üst tutamak, dikmeler, balüstrat aralığı) korkuluk tipinde tanımlanır. Bu tipi ofis şablonunuza göre önceden hazırlayıp çoğaltarak kullanın. Yönetmelikteki yükseklik ve boşluk koşullarını tip tanımına işlemek, her projede yeniden hesap yapma ihtiyacını azaltır.

Sık yapılan hatalar

• Seviye yüksekliğini kontrol etmeden merdiven çizmek. Yanlış seviyeye bağlı merdiven yanlış basamak sayısı üretir.
• Hazır tipi doğrudan değiştirmek. Projedeki tüm merdivenler etkilenir; önce tipi çoğaltın.
• Korkuluğu unutmak ya da çift üretmek. Otomatik korkuluk açıkken ayrıca Place on Host kullanırsanız aynı kenarda iki korkuluk çıkar.
• Korkuluğun "yok" olduğunu sanmak. Merdiven tamamlanmadan korkuluk görünmez; çizimin bitmesini bekleyin.
• Location Line'ı hesaba katmamak. Dış destek seçeneği ile koşu merkezini karıştırmak merdivenin duvara göre kaymasına yol açar.
• Automatic Landing açıkken sahanlığı elle de çizmek. Çift sahanlık oluşur.
• Yönetmelik ölçülerini tipe işlememek. Her projede yeniden ayarlamak hatayı artırır.

İyi uygulama olarak merdiven ve korkuluk tiplerini şablonda hazır tutun, adlarında ölçü kuralına dair bilgi taşıyın ve her projede kesitten merdiveni kontrol edin; plan görünümü yanıltıcı olabilir.

İş akışı örneği: çok katlı konutta iç merdiven

Bir konut projesinde zemin kat ile üst kat arasına, duvar kenarına oturan bir iç merdiven gerekiyor. Önce seviyelerin kotları kontrol edilir; kat yüksekliği doğru değilse merdiven de yanlış hesaplanır. Ardından kat planında merdiven boşluğu belirlenir ve komut başlatılır.

Merdivenin duvar tarafı dış destek seçeneğiyle çizilir, böylece koşu kenarı duvara yaslanır. Koşu çizilirken Revit basamak sayısını seviye farkına göre gösterir; çizim bittiğinde artan ya da eksik basamak kalmamalıdır. Kalıyorsa koşu uzunluğu ayarlanır. Merdiven tamamlanınca korkuluk otomatik gelir; duvar tarafında korkuluğa gerek yoksa o kenardaki korkuluk silinir.

Üst katta döşemede merdiven boşluğu açılması gerekir. Döşeme kenarındaki boşluk için kesit ya da döşeme eskizi düzenlenir; bunu unutmak, merdivenin döşemenin içinden geçmesine yol açar. Son olarak kesitte baş yüksekliği kontrol edilir ve gerekirse boşluk uzatılır.

Teslim öncesi kontrol listesi

Model teslim edilmeden önce merdiven için şu noktalar gözden geçirilir:

• Alt ve üst seviye doğru ve merdiven alt ve üst seviyeye bağlı mı?
• Basamak yüksekliği ve derinliği yönetmeliğe uygun mu, tipte tanımlı mı?
• Başlangıç ve bitiş basamakları seviyeyle doğru buluşuyor mu?
• Sahanlık ölçüsü ve geçiş genişliği yeterli mi?
• Korkuluk her açık kenarda var, çift üretilmemiş mi?
• Döşeme boşluğu ve baş yüksekliği kesitte kontrol edildi mi?
• Merdiven ve korkuluk tipleri şablondaki adlandırma kuralına uyuyor mu?
• Plan ve kesit görünümlerinde çizim ayrıntı düzeyi tutarlı mı?

Bu kontrol bir kez alışkanlık olunca ilgili düzeltmeler çizim sırasında yapılır; teslimde sürpriz kalmaz.

Bu beceriyi Mindset programlarında nerede çalışırsınız?

BIM ve Autodesk Revit Uzmanlaşma Eğitimi'nin Revit ile Yapı Elemanlarının Modellenmesi modülü, duvar, döşeme ve dikey sirkülasyon elemanlarının modelini kurmayı kapsar. Konut ve ticari yapılarda mimari model hazırlayan teknikerler ve mimarlar için uygundur.