Tabular Editor ile Power BI Modelini Düzenlemek: Toplu Ölçü, Klasör ve Kural Denetimi

Tabular Editor ne işe yarar?

Power BI Desktop'ta bir ölçüyü taşımak ya da biçimini değiştirmek, ölçü başına birkaç tıklama demektir. Model büyüdüğünde bu tıklamalar zaman kaybına döner. Tabular Editor, modeldeki tabloları, sütunları, ilişkileri ve ölçüleri tek bir ağaçta gösterir ve birçok nesneyi aynı anda seçip düzenlemenizi sağlar.

Araç, Microsoft'un dış araç olarak listelediği semantik modelleme araçlarından biridir. Aynı kategoride DAX Studio gibi araçlar da vardır, ama işleri farklıdır: DAX Studio sorguları ölçer ve ayarlar, Tabular Editor ise modelin yapısını ve meta verisini düzenler. İkisini karıştırmayın; ölçü hızını incelemek için DAX Studio rehberine bakın.

Tabular Editor üçüncü taraf bir araçtır; Microsoft dış araçlar için yalnız kendi araçlarında yeniden üretilebilen sorunlarda destek verir. Bu yüzden önce küçük, geri alınabilir değişikliklerle alışın.

Bağlanmak ve değişiklikleri kaydetmek

Power BI Desktop açıkken dış araçlar şeridinden Tabular Editor'ü başlatın. Desktop, kendi veri motorunun sunucu adını, bağlantı noktasını ve model adını araca iletir; araç böylece elle ayar yapmadan açık modele bağlanır. Şeritte araç görünmüyorsa kurulum sırasında kayıt dosyası oluşmamış olabilir; bu durumda aracı doğrudan açıp yerel örneği (Local Instance) seçerek de bağlanabilirsiniz.

Değişiklikleri kaydetmek için kaydet düğmesini ya da Ctrl+S kısayolunu kullanın; Desktop model değişikliğini kendi arayüzüne yansıtır. Ctrl+Z son değişikliği geri alır.

Önemli sınır: Microsoft, modelin dışarıdan değiştirilebildiğini ama bu işlemlerin her birinin desteklenmediğini ve nadiren model tutarsızlığına yol açabileceğini belirtir. Şablon (PBIT) dosyalarının düzenlenmesi ve işleme komutları desteklenmez. Değişiklikten önce dosyanın bir kopyasını alın.

Toplu ölçü yönetimi: çoklu seçim ve yeniden adlandırma

Ağaçta Ctrl ya da Shift ile birden çok nesne seçebilirsiniz. Seçilen ölçülere sağ tıklayıp toplu yeniden adlandırma yapabilir, düzenli ifadeyle desenli değişiklik uygulayabilir, hepsini aynı anda gizleyebilirsiniz.

Örneğin bir modelde ölçü adları “Toplam Satis”, “Toplam Maliyet” gibi ortak bir önek taşıyorsa, öneki tek hamlede kaldırabilir ya da değiştirebilirsiniz. Elle yapıldığında dikkat dağıtıcı olan bu iş, toplu işlemle kısa bir mola kadar sürer.

Özellikler tablosu, seçili nesnelerin ortak özelliklerini çoklu düzenlemeye de açar: biçim dizesi, açıklama ve gizlilik gibi alanları seçili tüm ölçüler için tek seferde ayarlayabilirsiniz. Ölçü açıklamalarını doldurmak, modelin devralınabilirliği için en hızlı yatırımdır.

Ölçü klasörleri (Display Folder) düzenlemek

Alan listesi onlarca ölçüyle dolduğunda kullanıcı aradığını bulamaz. Display Folder özelliği, ölçüleri “Satış”, “Maliyet”, “Zaman Karşılaştırması” gibi klasörlerde toplar. Tabular Editor'de bunu yapmanın en kolay yolu, ağaçta çoklu seçilen ölçüleri istediğiniz klasörün üzerine sürükleyip bırakmaktır.

Bir klasörün tamamını sürüklerseniz, altındaki her nesnenin klasör özelliği değişir. Ağacın üstündeki düğmelerle klasör görünümünü açıp kapatabilir, gizli nesneleri ve nesne türlerini süzebilirsiniz. Özellikler tablosundan klasör adını elle yazmak da mümkündür, ama sürükleme daha kolaydır.

Klasör yalnız görünümü değiştirir; ölçünün hesabına ya da raporlardaki kullanımına etkisi yoktur. Bu yüzden risksiz bir ilk alıştırmadır.

C# betikleriyle tekrarlı işleri otomatikleştirmek

Gelişmiş betik penceresi, seçili nesnelere tek satırla işlem yapmanızı sağlar. Seçili ölçüleri bir klasöre taşımak için şu satır yeterlidir. Çoğul biçim (Selected.Measures) seçili tüm ölçüleri etkiler; seçili klasörlerin altındakiler de dahildir. Hiçbir ölçü seçili değilse satır hata vermeden hiçbir şey yapmaz.

Selected.Measures.DisplayFolder = "Satis Olculeri";

Döngüyle her ölçüye ayrı işlem uygulamak da mümkündür. Örneğin seçili ölçülerin adının sonuna not eklemek için:

Selected.Measures.ForEach(m => m.Name += " (eski)");

Betiği çalıştırmak için kod penceresindeki oynat düğmesini kullanın; her ifadenin sonunda noktalı virgül olmalıdır, aksi halde sözdizimi hatası alırsınız. Betiğe başlamadan önce yedek alın ve önce birkaç ölçüde deneyin. Betikleri bir metin dosyasında saklarsanız ekip arkadaşlarınızla paylaşabilir ve aynı işlemi başka modellerde yinelersiniz.

Best Practice Analyzer ile kural denetimi

Best Practice Analyzer (BPA), modelinizi bir kural kümesine karşı tarar ve her ihlal eden nesneyi listeler. Bir kural, modelin nesnelerine karşı yazılmış bir koşul, bir önem derecesi ve açıklamadan oluşur. Tipik örnekler: biçim dizesi olmayan ölçüler, gizlenmesi gereken görünür nesneler, veri türü uyuşmayan ilişkiler, kaynağa taşınması gereken hesaplanmış sütunlar.

BPA arka planda çalışır ve ihlal sayısı güncel kalır. Listeden bir nesneye gidebilir, bir nesneyi ya da kuralı yok sayabilir, birçok ihlal için otomatik düzeltme betiği üretip uygulayabilirsiniz. Kuralları kendi ekibinize göre özelleştirmek, örneğin adlandırma standardınızı denetleyen kural eklemek de mümkündür.

BPA'yı bir teslim öncesi kontrol listesi gibi kullanın. Her ihlali düzeltmek zorunda değilsiniz; bilinçli olarak yok saydıklarınızı belgelemek yeterlidir.

Sık yapılan hatalar

En sık hata, yedek almadan toplu işleme girişmektir. Toplu yeniden adlandırma ya da silme, raporlardaki görselleri bozabilir. Dosyanın bir kopyasını alın ve önce küçük bir nesne grubunda deneyin.

İkinci hata, Desktop ve araç arasında eşzamanı unutmaktır: değişikliği kaydetmeden Desktop'a dönmek, iki tarafın farklı model görmesine yol açar. Her anlamlı adımdan sonra kaydedin.

Üçüncü hata, her BPA ihlalini çözülmesi gereken hata saymaktır. Kuralları projenize uyarlayın. Dördüncü hata, hesaplama grubu gibi gelişmiş nesneleri rehbersiz kurmaktır; hesaplama grupları için ayrı rehbere bakın. Son olarak, betik çalıştırmadan önce seçimin neyi kapsadığını kontrol edin: seçili klasörün altındaki nesneler de seçili sayılır.

Bu beceriyi Mindset programlarında nerede çalışırsınız?

Veri modelleme ve yönetimi modülü, ölçü yazan ama modelin bakımını da üstlenen analistler için bir zemin sunar. Toplu düzenleme araçları, model büyüdüğünde ve birden çok kişi aynı dosyaya dokunduğunda öne çıkar; bu yüzden önce ölçü, ilişki ve adlandırma disiplinini oturtmak, araçları sonraya bırakmak daha sağlıklıdır.

Model büyüdükçe ekip içinde ortak bir adlandırma ve klasör düzeni belirlemek de bu çalışmanın parçasıdır; araç bunu hızlandırır, kararı ise sizin standardınız verir.