DAX Studio ile DAX Sorgularını Çalıştırmak ve Performansı Ölçmek

DAX Studio nedir, Performans Analizörü'nden farkı ne?

DAX Studio, DAX sorgularıyla çalışmak için geliştirilmiş bağımsız bir araçtır. Modele bağlanır, yazdığınız DAX sorgusunu çalıştırır, sonucu ve süre bilgisini gösterir. Resmî sitesi, performans iyileştirme için Server Timings, metrik görüntüleme ve karşılaştırmalı ölçüm gibi özelliklerini öne çıkarır. Bağlanabileceği veri modelleri arasında Excel için Power Pivot, Power BI Desktop, Azure Analysis Services ve Power BI Premium XMLA uç noktaları sayılır.

Power BI içindeki Performans Analizörü, rapor sayfasındaki görsellerin süresini ölçer. DAX Studio ise tek bir sorguya ya da ölçüye inip sunucu tarafında zamanın nerede geçtiğini gösterir. İkisi birbirini tamamlar: yavaş görseli bulmak için birincisi, yavaşlığın nedenini çözümlemek için ikincisi kullanılır. Performans Analizörü hakkında ayrıntı için ilgili rehbere bakılabilir; bu sayfada yalnız DAX Studio anlatılır.

Araç, DAX öğrenirken de işe yarar. Bir ölçüyü rapor sayfasına bağlı olmadan, kendi başına çalıştırıp sonucunu görmek hata ayıklamayı kolaylaştırır.

Bağlanmak ve ilk sorguyu çalıştırmak

Araç açıldığında önce bir veri modeline bağlanılır. Bağlan düğmesi bağlantı iletişim kutusunu açar; açık bir Power BI Desktop dosyası genellikle yerel bir model olarak seçilebilir. Bağlantıyı değiştirmek ve model değişince meta veriyi yenilemek için şeritte ilgili düğmeler vardır.

Sorgu, EVALUATE ifadesiyle başlayan bir tablo ifadesidir. Kurgusal bir modelde bir ölçüyü kategoriye göre sorgulamak için şuna benzer bir sorgu yazılır:

DEFINE MEASURE Satis[Toplam Tutar] = SUM(Satis[Tutar]) EVALUATE SUMMARIZECOLUMNS(Urun[Kategori], "Toplam", [Toplam Tutar])

DEFINE bloğu, ölçüyü yalnız bu sorgu için tanımlamanızı sağlar. Böylece modeldeki ölçüye dokunmadan alternatif yazımları aynı sorguda karşılaştırabilirsiniz. Çalıştır düğmesi, resmî tanıma göre önbelleği temizleyip sorguyu tek adımda çalıştırabilir; bu, tekrarlı ölçümlerde tutarlılık için faydalıdır.

Kaynak model bir Power BI hizmet modeliyse bağlantı için kurumun XMLA uç noktasını açık bırakması gerekir; bu yönetici ayarıdır ve araçtan değil kiracı ayarından gelir.

Server Timings: süre nerede geçiyor?

Server Timings düğmesi, sunucu tarafındaki ayrıntılı süre bilgisini açar ve bir sekme ekler. Sonuç, istemcinin değil sunucunun gördüğü süreyi gösterir. Standart çıktı penceresindeki süre ise ağ hızı ve sonuç kümesinin büyüklüğünden etkilenebilir.

Sekmedeki başlıca değerler şunlardır:

• Toplam: Sunucunun sorgu için harcadığı süre; istemcinin sonucu işlemesi dahil değildir.
• SE: Depolama motoru sorgularının sürelerinin toplamı.
• FE: Formül motoru süresi; doğrudan ölçülmez, toplamdan SE çıkarılarak bulunur.
• SE CPU: Depolama motoru olaylarının işlemci süresi; araç belgesine göre bu değer her zaman güvenilir olmayabilir.
• SE Sorguları: Depolama motoruna giden istek sayısı.
• SE Önbelleği: Önbellek isabetlerinin sayısı.

Belgeye göre mümkün olan, işi depolama motoruna kaydırmaktır, çünkü depolama motoru çok iş parçacıklıdır ve paralel çalışabilir; formül motoru ise tek iş parçacıklıdır. Yine de bir sorgu tamamen depolama motorunda çalışamaz: istekleri formül motoru gönderir ve sonucu istemciye göndermek için seri hale getirir. Tarama olaylarındaki xmSQL metni, depolama motorunun işini anlamaya yardım eder ama çalıştırılamaz.

Query Plan ve Tüm Sorgular: ek görünümler

Şeritte Server Timings'in yanında başka izleme seçenekleri de bulunur. Query Plan düğmesi, sorgu planı bilgisini açar ve motorun sorguyu nasıl yürüttüğünü gösterir; ayrıntılı bir okuma gerektirdiğinden önce Server Timings ile yön bulup sonra plana inmek verimlidir. Tüm Sorgular düğmesi ise bağlı veri kaynağına gelen bütün sorguları izler; Excel ya da Power BI gibi diğer istemcilerden gelenleri de yakalar. Bir rapor sayfasının gerçekte hangi sorguları ürettiğini görmek için yararlıdır.

Bu özelliklerin hepsi yönetici hakkı ister. Yetkiniz yoksa düğmeler devre dışı kalır; bu durumda ölçüm, istemci tarafı süre ve model kopyası üzerinde yerel çalışma ile sınırlı kalır. Kurumsal bir ortamda bu hakkı kimin verdiği ve hangi modellerde verileceği önceden belirlenmelidir.

Ölçüm döngüsü: ölç, değiştir, yeniden ölç

Performans iyileştirmesinde en sık yapılan hata, sezgiyle değiştirip hissederek karşılaştırmaktır. DAX Studio ile döngü ölçüm temellidir. Yavaş sorguyu ya da ölçüyü alıp önbelleği temizleyerek çalıştırırsınız. Server Timings'i okur, zamanın FE'de mi SE'de mi geçtiğine ve SE sorgu sayısına bakarsınız. Yazımı değiştirir (örneğin tekrar eden bir hesaplamayı değişkene almak, ya da gereksiz bir yineleyiciyi sadeleştirmek) ve aynı koşulda yeniden ölçersiniz. İyileşme varsa kalıcı hale getirir, yoksa değişikliği geri alırsınız.

Yorum için basit yönlendirmeler şunlardır: Formül motoru süresi baskınsa genellikle ölçü mantığını ve yineleyici kullanımını gözden geçirmek gerekir. Depolama motoru süresi ya da sorgu sayısı yüksekse model yapısı, sütun seçimi ve taranan veri miktarı incelenir. Bunlar kesin kurallar değil başlangıç ipuçlarıdır; her model kendi ölçümünü gerektirir.

Sık yapılan hatalar

DAX Studio ölçümlerinde hatalar genellikle yöntemden gelir:

• Tek ölçümle karar vermek: Önbellek, sistem yükü ve ağ süreyi oynatır. Aynı koşulda birkaç kez ölçmek güveni artırır.
• Önbellek durumunu bilmemek: Sıcak önbellekle alınan süre soğuk durumu yansıtmaz. Karşılaştırmalarda aynı başlangıç koşulunu kullanın.
• Çıktı penceresi süresi ile sunucu süresini karıştırmak: İlki ağdan ve sonuç büyüklüğünden etkilenir. Sunucu davranışı için Server Timings'e bakın.
• SE CPU değerine fazla güvenmek: Belge bu değerin her zaman güvenilir olmayabileceğini belirtir.
• Aynı anda birden çok değişiklik yapmak: Hangisinin iyileştirdiğini bilemezsiniz.
• Yönetici hakkı olmadan izleme beklemek: Düğmeler devre dışı kalır; önce yetkiyi ve ortamı netleştirin.
• Üretim modelinde denemek: Kopya modelde çalışmak hem güvenli hem tekrarlanabilirdir.

Bu beceriyi Mindset programlarında nerede çalışırsınız?

Mindset kataloğundaki Power BI İleri Düzey ve DAX programı, DAX diline derinlemesine giriş, CALCULATE ve filtre bağlamı, zaman zekası, hesaplama grupları ve ileri kalıplar ile performans optimizasyonu başlıklarını kapsar. Yavaş çalışan ölçüleri ölçüm temelli iyileştirmek isteyen Power BI geliştiricileri ve veri analistleri için uygundur.