Power BI ağ geçidini kurmak ve veri kaynağına bağlamak

Ağ geçidi ne zaman gerekir?

Power BI Service bulutta çalışır; şirket ağınızın içindeki bir SQL Server, dosya sunucusu ya da başka bir yerel kaynağa doğrudan erişemez. Şirket içi veri ağ geçidi (on-premises data gateway), bu ortamlar arasında köprü kuran ve yerel olarak kurulan bir Windows uygulamasıdır. Microsoft'un belgesine göre ağ geçidi buluta doğru yalnızca giden bağlantılar başlatır; ağınıza gelen bağlantı portu açılmasını gerektirmez. Bu, güvenlik ekiplerinin sürece daha rahat onay vermesini sağlar.

Ağ geçidine şu durumlarda ihtiyaç duyulur: yerel veri kaynağından zamanlanmış yenileme yapılacaksa, şirket içi bir kaynağa DirectQuery ya da canlı bağlantı kurulacaksa ya da yayımlanmış bir rapor yerel kaynaktan veri çekecekse. Kaynak zaten bulutta ise (örneğin bir bulut veritabanı) genellikle ağ geçidi gerekmez.

Hangi tür ağ geçidi seçilmeli?

Şirket içi ağ geçidinin türleri şunlardır.

Standart mod: Birden fazla kullanıcının birden fazla yerel veri kaynağına bağlanmasına izin verir ve Power BI dışında Power Apps, Power Automate gibi hizmetlerle de kullanılabilir. Microsoft standart modu önerir. Ekip ve kurum kullanımı için doğru seçim budur.

Kişisel mod: Tek bir kullanıcıya hizmet eder, başkalarıyla paylaşılamaz ve yalnızca Power BI ile çalışır. Raporları tek başına hazırlayan ve veri kaynağını kimseyle paylaşmayan kişiler için uygundur; ancak kişinin bilgisayarı kapalıyken yenileme çalışmaz.

Bunlara ek olarak sanal ağ (VNet) veri ağ geçidi vardır; Microsoft tarafından yönetilen bir hizmettir ve kurulum gerektirmez. Kurum içi kullanımda tercih edilen yol standart moddur.

Kuruluma başlamadan önce kontrol listesi

Kurulumdan önce makine seçimi, sonradan en çok sorun çıkaran karardır. Microsoft'un kurulum belgesindeki ilkeler şöyle özetlenebilir:

• Ağ geçidini her zaman açık olan bir bilgisayara kurun. Kapanabilen, uykuya geçen ya da internetten kopabilen bir dizüstü bilgisayarda ağ geçidi çalışmaz.
• Mümkünse kablolu ağ kullanın; kablosuz bağlantıda performans düşebilir.
• Kurulumu yapan kişi o makinede yönetici olmalıdır.
• Ağ geçidi bir etki alanı denetleyicisine kurulamaz.
• Windows kimlik doğrulaması kullanılacaksa, makine veri kaynaklarıyla aynı Microsoft Entra ortamının üyesi olmalıdır; başka bir etki alanındaki kaynağa erişilecekse makine etki alanına katılmış ve hedef etki alanıyla güven ilişkisi olan bir makine olmalıdır.
• Server Core kurulumlarında ve Windows kapsayıcılarında ağ geçidi desteklenmez.
• Sanallaştırma katmanı performansı düşürebilir; ağ geçidi makinesine başka uygulamalar kurulacaksa kaynak çekişmesi izlenmelidir.
• Aynı modda aynı bilgisayara yalnızca bir ağ geçidi kurulabilir.

Sistem gereksinimlerinin güncel sürüm, bellek ve disk ayrıntıları için resmî kurulum belgesine bakın; bu değerler sürümlerle değişir.

Adım adım: standart ağ geçidi kurulumu

Adımlar Microsoft'un kurulum belgesine dayanır:

• Standart ağ geçidi yükleyicisini Microsoft'un indirme bağlantısından indirin ve çalıştırın. Varsayılan kurulum yolunu koruyup kullanım koşullarını kabul ederek kurulumu başlatın.
• Kuruluşunuzun iş ya da okul hesabıyla (organizasyon hesabı) oturum açın. Ağ geçidi bu hesapla ilişkilendirilir ve yönetimi bağlı hizmetlerden yapılır.
• 'Bu bilgisayara yeni bir ağ geçidi kaydet' seçeneğini seçip ilerleyin.
• Ağ geçidine kiracı genelinde benzersiz bir ad verin ve bir kurtarma anahtarı belirleyin. Bu anahtar, ağ geçidini sonradan kurtarmak ya da başka makineye taşımak için gerekir. Microsoft'un anahtara erişimi yoktur ve kaybedilen anahtar geri alınamaz; anahtarı güvenli bir yerde saklamak sizin sorumluluğunuzdadır.
• Gerekiyorsa bulut hizmetlerine bağlanan bölgeyi değiştirin; ancak bölge değiştirmenin ağ geçidinin kullanılabileceği bölgeleri kısıtlayabileceğini unutmayın.
• Özet penceresini inceleyip Kapat'ı seçin.

Yüksek erişilebilirlik gerekiyorsa farklı bir bilgisayara ek bir ağ geçidi kurup 'Mevcut bir ağ geçidi kümesine ekle' seçeneğiyle birincil ağ geçidinin kümesine katabilirsiniz. Birincil ağ geçidi erişilemez olursa istekler kümedeki diğer ağ geçidine yönlendirilir. Küme üyelerinin aynı ağ geçidi sürümünde olması ve çevrimdışı üyelerin kaldırılması ya da devre dışı bırakılması gerekir.

Veri kaynağını ağ geçidine ekleme

Ağ geçidi kurulduktan sonra Power BI Service'te veri kaynağını tanımlamak gerekir. Üst menüdeki Ayarlar simgesinden Bağlantıları ve ağ geçitlerini yönet (Manage connections and gateways) sayfası açılır ve Yeni seçilir.

Yeni bağlantı ekranında Şirket içi (On-premises) seçilir; ağ geçidi küme adı, bağlantı adı ve veri kaynağı türü girilir. SQL Server için sunucu ve veritabanı adı yazılır. Kimlik doğrulama yöntemi olarak SQL Server için Windows ya da Temel (SQL kimlik doğrulaması) seçilir ve kimlik bilgileri girilir. Gerekirse tek oturum açma (SSO) ve gizlilik düzeyi ayarlanır.

En çok hata veren nokta isimlendirmedir: Power BI Desktop'taki sunucu ve veritabanı adları, ağ geçidindeki veri kaynağıyla birebir eşleşmelidir. Desktop'ta bir IP adresi kullandıysanız ağ geçidinde de aynı IP adresi, sunucu\örnek biçimi kullandıysanız aynı biçim yazılmalıdır. Bir anlamsal model birden fazla kaynaktan veri çekiyorsa her kaynağın ağ geçidine eklenmesi gerekir; biri eksikse ağ geçidi zamanlanmış yenileme için kullanılabilir görünmez.

Kullanıcı erişimi veri kaynağı bazında verilir: Kullanıcıları yönet ekranından kişi ya da güvenlik grubu eklenir ve kullanıcı, yeniden paylaşımlı kullanıcı ya da sahip rolü atanır. Yetkiyi tüm ağ geçidine değil yalnızca gerekli veri kaynağına vermek ve kimlik olarak mümkünse dar yetkili bir hizmet hesabı kullanmak doğru uygulamadır.

Ağ geçidini bir rapora bağlama ve sorun giderme

Rapor yayımlandıktan sonra anlamsal modelin ayarlarında Gateway ve bulut bağlantıları bölümüne gidilir. Hesabınız veri kaynağının kullanıcı listesindeyse ve sunucu ile veritabanı adları eşleşiyorsa ağ geçidi 'Çalışıyor' durumunda listelenir; ardından zamanlanmış yenileme kurulabilir.

Sık karşılaşılan sorunlar şunlardır:

• Ağ geçidi çevrimdışı: Hizmet çalışmıyor, makine kapalı ya da oturum açma sorunu var. Makinede ağ geçidi hizmetinin durumu ve internet erişimi kontrol edilir.
• Ad uyuşmazlığı: Desktop ve ağ geçidindeki sunucu veya veritabanı adı farklı. Desktop ve ağ geçidinde aynı yazılmalıdır.
• Kimlik bilgisi hatası: Şifre değişmiş ya da yetki kaldırılmış. Veri kaynağındaki kimlik bilgisi güncellenmelidir. Ağ geçidi kimlik bilgilerini istemci tarafında önbelleğe aldığı için değişiklik hemen yansımayabilir, yenileme birkaç saat başarısız kalabilir.
• Küme sorunları: Farklı sürümde ya da çevrimdışı üyeler performans ve tutarlılık sorunu yaratır.

Ağ geçidi yazılımı düzenli güncellenir; Microsoft yalnızca son birkaç sürümü desteklediğini belirtir. Bu yüzden güncelleme sorumluluğunun kimde olduğu baştan belirlenmelidir.

Örnek senaryo ve sık hatalar

Örneğin bir üretim şirketinin sipariş veritabanı fabrikadaki bir SQL Server'da duruyor ve satış raporu her sabah yenilenmek isteniyor. BT ekibi, her zaman açık bir sunucuya standart ağ geçidini kurar, kurtarma anahtarını şifre yönetim kasasında saklar. Veri kaynağı Windows kimlik doğrulamasıyla tanımlanır, analist kullanıcı olarak eklenir. Rapor yayımlanınca model ayarlarında ağ geçidi seçilir ve yenileme zamanlanır.

Bu kurulumda tekrar eden hatalar şunlardır:

• Ağ geçidini bir dizüstü bilgisayara kurmak.
• Kurtarma anahtarını kaydetmeyi unutmak ve makine bozulunca ağ geçidini geri getirememek.
• Veri kaynağı adını Desktop'taki adla farklı yazmak.
• Kişisel moddaki ağ geçidini ekip raporu için kullanmak.
• Tek ağ geçidine bağımlı kalıp küme kurmamak.
• Sürüm güncellemelerini izlememek.

Ağ geçidi çalışmalarını Mindset programlarında nerede görürsünüz?

Ağ geçidi kurulumu, Mindset kataloğundaki Power BI ile Veri Görselleştirme eğitiminin Power BI Service ve Paylaşım başlığıyla, Power BI Veri Modelleme eğitiminin Power BI Premium ve Kurumsal Dağıtım ile Model Dokümantasyonu ve Bakımı başlıklarıyla ilişkili bir konudur. Bu programlar, raporu üreten analistlerin yanı sıra raporun işletilmesinden sorumlu BT ve veri ekipleri için de uygundur.