Power BI Analiz Bölmesi: Grafiğe Referans Çizgisi, Tahmin ve Anomali Eklemek

Analiz bölmesi nedir, nasıl açılır?

Bir grafiği yalnızca çizmek çoğu zaman yeterli olmaz; okurun "bu değer iyi mi, kötü mü?" sorusuna yanıt vermesi gerekir. Analiz bölmesi, bu soruya yanıt veren çizgileri ve analizleri görsele ekler.

Bölmeye ulaşmak için tuvalde bir görsel seçin ve Görselleştirmeler alanındaki analiz simgesine tıklayın. Bölme yalnızca bir görsel seçiliyken görünür. Haritalar gibi bazı görsellerde analiz seçenekleri bulunmaz ve bölme bunu bildirir.

Her çizgi türü kendi bölümünde açılır. Yeni bir çizgi eklemek için ekle düğmesini kullanır, çizgiye ad verir, rengini, saydamlığını, çizgi stilini ve konumunu ayarlarsınız. Çizginin hangi ölçüye dayanacağını ölçü listesinden seçersiniz. İsterseniz veri etiketini açıp değeri çizginin yanında gösterebilirsiniz. Aynı türden birden çok çizgi eklemek de mümkündür; örneğin farklı yüzdelik çizgileri.

Sabit, ortalama ve diğer referans çizgileri

Referans çizgileri gruplara ayrılır: kullanıcının girdiği sabit çizgiler ve verinin kendisinden hesaplanan dinamik çizgiler.

Sabit çizgi, yatay ya da dikey eksende elle girdiğiniz bir değerde durur. Satış hedefi, kabul edilebilir hata oranı ya da bütçe sınırı gibi dışarıdan gelen ölçütler için uygundur. Hedef değişirse çizgiyi güncellemek gerekir; bu yüzden hedef bir ölçüde tutuluyorsa ölçü tabanlı bir çizgi daha sürdürülebilirdir.

Dinamik çizgiler veriden hesaplanır: en küçük, en büyük, ortalama, ortanca ve yüzdelik. Ortalama çizgisi, her çubuğun ya da noktanın ortalamaya göre nerede durduğunu bir bakışta gösterir. Ortanca çizgisi aşırı değerlerden etkilenmediği için dengesiz dağılımlarda ortalamadan daha güvenilirdir. Yüzdelik çizgisi, örneğin değerlerin belirli bir kısmının altında kaldığı sınırı gösterir.

Bu çizgilerin görsel filtreleri izlediğini unutmayın. Dilimleyiciyle bir bölge seçtiğinizde ortalama çizgisi o bölgenin ortalamasını gösterir. Bu çoğu zaman istenen davranıştır; ama toplam şirket ortalamasıyla karşılaştırmak istiyorsanız ayrı bir ölçü gerekebilir.

Çizgi kullanılabilirliği görsel türüne bağlıdır. Sütun, çubuk, alan, çizgi ve dağılım grafiklerinde çoğu çizgi bulunur; bazı görsellerde yalnızca sabit çizgi vardır.

Trend çizgisi, tahmin ve anomali tespiti

Trend çizgisi zaman verisi olan grafiklerde dalgalanmayı süzüp genel yönü gösterir. Günlük satış çizgisi inişli çıkışlıdır; trend çizgisi ise artış mı, düşüş mü olduğunu net biçimde söyler.

Tahmin özelliği çizgi grafikte geçmiş veriden geleceğe uzanan bir çizgi ve bir güven aralığı çizer. Tahmin uzunluğunu ve güven aralığını siz ayarlarsınız. Tahmin bir kesinlik değil, geçmiş örüntünün uzantısıdır: mevsimsellik, kampanya ya da dış şok gibi etkenleri bilmez. Yönetim sunumunda tahmini "bu gidişatla" ifadesiyle sunmak, kesin hedef gibi sunmaktan daha dürüsttür.

Anomali tespiti de çizgi grafiğe özeldir. Özellik, zaman serisindeki beklenmedik artış ve düşüşleri işaretler ve beklenen değer aralığını bir bant olarak gösterir. Duyarlılık ayarı, ne kadar sapmanın anomali sayılacağını belirler: yüksek duyarlılık daha çok nokta işaretler. "Açıklama alanı" olarak model alanları seçilirse, bir anomali noktası seçildiğinde olası nedenler analiz edilir.

Bu özelliklerin hepsi düzgün aralıklı, yeterli geçmişli zaman verisinde anlamlıdır. Veri seyrekse ya da tarih sütunu eksikse sonuçlar yanıltıcı olabilir.

Örnek senaryo: aylık satış raporuna katman eklemek

Aylık satış tutarını gösteren bir çizgi grafiğimiz olsun. Rapor sahibi şu soruları yanıtlamak istiyor: hedefin altında mıyız, genel yön nedir, önümüzdeki dönemde ne bekleriz, hangi ay olağan dışıydı?

Önce hedef ölçüsüne dayalı bir sabit çizgi ekleriz ve çizgiyi "Hedef" diye adlandırırız. Okur artık her ayın hedefin altında mı üstünde mi olduğunu görür. Ardından bir ortalama çizgisi eklemek, hedeften bağımsız olarak dönemin genel düzeyini gösterir.

Sonra trend çizgisini açarız. Aylar arası dalgalanmaya rağmen yönün yukarı mı aşağı mı olduğu belli olur. Tahmin bölümünde süreyi kısa tutarız; çünkü uzun tahminler belirsizliği büyütür.

Son olarak anomali tespitini açar, duyarlılığı orta düzeyde bırakırız. İşaretlenen ay için olası nedenler arasında kampanya dönemi ya da stokta tükenme gibi etkenleri sorgulatmak için açıklama alanı olarak kampanya ve bölge alanlarını seçeriz.

Bu kadar katman bir grafiği kalabalıklaştırabilir. Her çizginin yanıtladığı soruyu söyleyemiyorsanız o çizgiyi kaldırın; renkleri ve etiketleri sade tutun.

Sık hatalar ve kontrol listesi

Analiz bölmesinde en sık karşılaşılan sorunlar şunlardır.

• Çizgi görünmüyor: görsel türü o çizgiyi desteklemiyor olabilir; örneğin tahmin yalnızca çizgi grafikte çalışır.
• Trend çizgisi hiç çıkmıyor: eksende zaman verisi yok demektir; tarih alanı kategorik eksende metin olarak duruyor olabilir.
• Yüzdelik çizgisi seçilemiyor: bu çizgi yalnızca içe aktarılmış veride ya da uygun bir canlı bağlantıda kullanılabilir.
• Ortalama çizgisi beklenenden farklı: çizgi, filtrelenmiş görünür veriyi ortalar; filtre bağlamını kontrol edin.
• Tahmin gerçekçi değil: geçmiş veri kısa ya da mevsimsel örüntü güçlüyse tahmin yanıltıcı olur.
• Anomali çok sayıda nokta işaretliyor: duyarlılığı düşürün ya da veriyi daha uygun bir ayrıntı düzeyine toplayın.

Yayına almadan önce bir kontrol yapın: her çizginin adı okura ne söylediğini anlatıyor mu, tahmin ve anomali metinle birlikte açıklanıyor mu, çizgi renkleri ana veriden ayrışıyor mu? Raporu okuyacak kişiye bu çizgilerin nasıl hesaplandığını kısaca açıklayan bir not da koyabilirsiniz.

Bu beceriyi Mindset programlarında nerede çalışırsınız

Uygulamalı Power BI ile Veri Analitiği ve Görselleştirme Sertifika Programı'nın Power BI'da veri görselleştirme uygulamaları modülü, grafik türlerinin ve yorumlama katmanlarının kullanıldığı alana yakındır. Analiz bölmesi, bir görselin yalnızca çizilmesinden okurun karar verebileceği hale gelmesine geçiş için kullanılan araçlardan biridir.

Programın etkileşimli raporlama teknikleri modülü ise bu çizgilerin dilimleyici ve filtrelerle birlikte nasıl davrandığını görmek isteyenler için ek bir çalışma zemini sunar.