Buz Kırıcı Aktiviteleri Doğru Seçmek ve Uygulamak

Buz kırıcı nedir ve ne işe yarar?

Buz kırıcı, bir eğitimin ya da toplantının başında ya da bir bölüm geçişinde uygulanan kısa etkinliktir. Amacı katılımcıların birbirine ve ortama alışmasını, konuşma eşiğini düşürmesini ve dikkatini dağınık günlük işlerden oturuma toplamasını sağlamaktır. İyi kurulduğunda ilk sorunun sorulması, ilk fikrin söylenmesi daha kolay hale gelir.

Buz kırıcı ile enerjizer aynı şey değildir. Buz kırıcı çoğunlukla başlangıçta ve insanları birbirine bağlamak için kullanılır. Enerjizer ise öğleden sonra ya da uzun bir anlatımın ardından düşen dikkati canlandırmak içindir. Bir de konuya bağlayıcı ısınma vardır: katılımcıların günün konusundaki mevcut bilgisini ve beklentisini görünür kılan kısa çalışma. Bunların her biri farklı iş görür; hangisine ihtiyaç olduğunu bilmek seçimin ilk adımıdır.

Buz kırıcı bir ödül ya da vakit doldurma aracı da değildir. Kısa süreli bir eğitimde uzun bir tanışma oyunu, asıl içerikten çalar. Aktivitenin süresi, oturumun hedefine göre orantılı kalmalıdır.

Aktiviteyi seçmeden önce sorulacak sorular

Aktivite seçimi bir liste taramasıyla değil, birkaç kısa soruyla başlar. Birincisi: Bu aktivite neyi çözecek? Grup birbirini tanımıyorsa tanışma, sessizse konuşma isteği, yorgunsa enerji, konu yeniyse mevcut bilgiyi görünür kılma ihtiyacı vardır. İkincisi: Grup kim? Birbirini yıllardır tanıyan bir ekip ile farklı birimlerden gelen yöneticiler aynı etkinliği aynı rahatlıkla yapmaz. Üçüncüsü: Ortam ve süre ne? Dar bir salonda hareketli etkinlik zorlaşır, çevrimiçi bir oturumda ise küçük odalar ve sohbet alanı imkân sağlar. Dördüncüsü: Bu grupta kimin rahatsız olabileceği? Fiziksel temas, kişisel bilgi paylaşımı ya da rekabet baskısı içeren etkinlikler herkes için uygun olmayabilir.

Bu soruların cevabı çoğu zaman tek bir aktiviteyi değil, bir aday listesini ortaya koyar. O listeden gruba en az risk ve en fazla fayda getireni seçmek yeterlidir.

İşleve göre aktivite örnekleri

Aşağıdaki örnekler hazır bir katalog değil, mantığı göstermek içindir. Her biri gruba göre uyarlanabilir.

• Tanışma: Katılımcılar çiftler halinde konuşur, birbirine işle ilgili tek bir soru sorar ve ardından partnerini kısaca gruba tanıtır. Kişisel bilgi yerine mesleki bir ilgi ya da beklenti paylaşıldığı için resmî gruplarda da rahat çalışır.
• Bağlama: Katılımcılar ortak bir konuda ne bildiğini kâğıda yazar, duvarda gruplar. Konuya girişte beklentileri görünür kılar.
• Enerji verme: Ayağa kalkıp yer değiştirmeyi gerektiren, kuralı tek cümleyle anlatılan kısa etkinlikler. Hareket kısıtı olan katılımcılar için oturarak yapılabilen alternatif de hazır tutulmalıdır.
• Konuya bağlama: Küçük bir problem verilir, gruplar kısa sürede çözmeye çalışır; sonuçta iletişim, planlama ya da karar verme gibi günün temasına dair bir gözlem çıkarılır.

Bir buz kırıcıyı iyi yapan şey, katılımcıya dayatma hissi vermemesidir. Katılmak istemeyen birine alternatif rol, örneğin gözlemci ya da zaman tutucu, önermek hem onu korur hem aktiviteyi akıtır.

Uygulama: yönerge, süre ve çözümleme

Aktivite iyi seçilse de kötü yönergeyle bozulabilir. Yönerge kısa olmalı, amaç ve süre baştan söylenmeli, mümkünse bir kişiyle kısa gösterim yapılmalıdır. Kural uzadıkça katılımcıların yarısı ne yapacağını bilmeden başlar.

Uygulama sırasında kolaylaştırıcı rolü gözlemektir. Odayı dolaşır, takılan grupları fark eder, süre bitmeden uyarı verir. Bitiş işareti net olmalıdır, çünkü bitmeyen bir aktivite enerji yerine sabırsızlık üretir.

En çok atlanan parça çözümlemedir. Aktivite biter bitmez birkaç soru sorulur: Ne yaşadınız? Bunu en çok ne zorlaştırdı ya da kolaylaştırdı? Bu bugünkü konuyla nasıl ilişkili? Bu sorular aktiviteyi oyun olmaktan çıkarıp öğrenmeye bağlar. Deneyimsel öğrenmede de yaşanan deneyimin üzerine düşünmek, öğrenmenin kendisidir.

Çevrimiçi ve hibrit oturumlara uyarlama

Çevrimiçi ortamda aynı aktivite farklı çalışır. Hareket temelli etkinlikler kameraya sığmaz, ama sohbet alanı, anket ve küçük odalar yeni imkânlar sunar. Sohbet alanına tek kelimelik cevap yazdırmak, herkesi aynı anda konuşturmanın en düşük riskli yoludur. Küçük odalarda çiftli ya da küçük kısa görevler, kalabalık toplantıda konuşmaya çekinenlere alan açar.

Hibrit oturumda asıl risk, salondakilerle çevrimiçi katılanlar arasında birbirinden kopuk gruplar oluşmasıdır. Aktivite her ortamda eşit katılımı sağlamıyorsa değiştirilmelidir. Salondaki grupların da ekrandan bağlanan biriyle eşleşmesi bu açığı kapatmanın bir yoludur.

Çevrimiçi ortamda yönergeyi hem söylemek hem ekranda yazılı göstermek, teknik gecikmeleri telafi eder. Başlamadan önce küçük bir deneme, kamera ve mikrofon sorunlarını aktivite sırasında yaşamaktan iyidir.

Sık yapılan hatalar ve doğrusu

Buz kırıcı hataları genellikle seçimden değil, uygulama alışkanlığından gelir:

• Aynı aktiviteyi her gruba uygulamak: Grubun tanışıklığına göre seçim yapılmaz. Doğrusu, ilk adımda grubu ve amacı sorgulamaktır.
• Çocuksu ya da mahcup edici etkinlik seçmek: Yetişkin gruplarda ve resmî ortamlarda direnç doğurur. Doğrusu, işle ilişkili ve katılımı seçilebilir bir etkinlik seçmektir.
• Kişisel paylaşımı zorlamak: Herkes özel bilgi vermek istemez. Doğrusu, paylaşım düzeyini katılımcıya bırakmaktır.
• Süreyi şişirmek: Etkinlik asıl içeriğin yerini alır. Doğrusu, süreyi oturum hedefine orantılı tutmaktır.
• Çözümlemeyi atlamak: Oyun konudan kopuk kalır. Doğrusu, birkaç soruyla günün hedefine bağlamaktır.

Bu beceriyi Mindset programlarında nerede çalışırsınız?

Mindset kataloğunda Train the Trainer (Eğiticinin Eğitimi) Sertifika Programı, katılımı artıran kolaylaştırıcılık teknikleri, deneyimsel yöntemler ve oyunlaştırma, grup dinamikleri ile çevrimiçi ve hibrit eğitim yönetimi başlıklarını bir arada ele alır; eğitim veren herkes için buz kırıcıyı geniş bir eğitmenlik becerisi içinde çalışma imkânı sunar.

Deneyimsel Öğrenme Etkinlikleri ve Rol Canlandırma Tasarımı programı ise etkinlik kurgusu ve yönerge yazımı, gözlem ve geri bildirim, çözümleme oturumu yönetimi gibi başlıkları işler. Kendi etkinliğini tasarlamak ve çözümlemeyi planlı yürütmek isteyen eğitmenler için daha odaklı bir seçenektir.