E-Ticaret Sitesinde Kategori Ağacı ve Filtre Yapısı Kurmak
Kategori ağacı, müşterinin ürünü bulma yoludur: yanlış kurulursa iyi ürün bile kaybolur. Bu rehber ağacı kendi mantığınıza değil müşterinin arayış biçimine göre nasıl kuracağınızı ve filtrelerle nasıl bütünleştireceğinizi anlatır.
Bir bakışta
- Ağaç müşterinin zihnine göre kurulur, depo mantığına göre değil. İç kodlar ve tedarikçi sınıflandırmaları müşterinin aradığı kelimelerle örtüşmeyebilir.
- Kategori ile filtre farklı işler yapar. Kategori ürünün ne olduğunu, filtre ise o grubun nasıl daraltılacağını söyler.
- Dar ve derin yerine dengeli bir yapı seçin. Çok geniş menü seçimi yorar, çok derin ağaç ürünü gömer; ikisi arasında ürün sayısına göre denge kurulur.
- Kategoriler birbiriyle çakışmamalıdır. Bir ürünün hangi kategoride aranacağı şüpheli olmamalı; tek ana kategori, ek etiketler ve filtrelerle desteklenir.
- Yapıyı test edin ve verilere göre güncelleyin. Arama kayıtları ve kullanıcı testleri, kategori adlarının ve yerleşimin tutup tutmadığını gösterir.
Kategori ağacı neden önemli
Müşteri ürünü ya arayarak ya da gezinerek bulur. Arama kutusunu kullananlar ne istediklerini bilir; gezinenler ise seçenekleri tarayarak karar verir. Kategori ağacı gezinenlerin haritasıdır ve arayanların da arama sonuçlarını daraltmak için kullandığı çerçevedir.
Kötü kurulmuş bir ağaç şu sorunları yaratır. Müşteri ürünü bulamaz ve siteyi terk eder. Aynı ürün birden fazla yerde farklı biçimlerde göründüğü için kafa karışır. Arama motorlarında kategori sayfalarının hangi aramaya hizmet ettiği belirsiz kalır. Bu yüzden ağaç tasarımı yalnızca bir düzenleme işi değil, satış ve görünürlük konusudur.
Ağaç tasarımı ürün kataloğunuz büyüdükçe daha zor düzeltilir. Başlangıçta dikkatli kurmak, sonradan yapılacak büyük taşımaların URL, raporlama ve alışkanlık maliyetini önler.
Müşterinin zihinsel modelini öğrenmek
Ağacı tasarlamadan önce müşterinin ürünleri nasıl gruplandırdığını araştırın. Şu kaynaklar yararlıdır.
Sitedeki arama kayıtları bunların başında gelir. İnsanların yazdığı kelimeler, kullanmak istediğiniz kategori adlarının en gerçek kaynağıdır. Rakip siteler ve pazaryerleri: hangi gruplamalar müşterilere alışkın geliyor, hangilerinde farklılaşabilirsiniz? Üçüncüsü kart sıralama çalışmasıdır: birkaç müşteriye ürün kartlarını verip gruplamalarını isteyin; ortaya çıkan ortak kümeler doğal kategori adaylarıdır.
Bu araştırma bazen sizin iç sınıflandırmanızın müşteriyle uyuşmadığını gösterir. Tedarikçi katalogları ya da muhasebe kodları ürünleri üretici veya maliyet mantığıyla gruplar; müşteri ise kullanım amacına, kime hediye edeceğine ya da hangi odada kullanacağına göre düşünür. Müşterinin dili kazanır.
Hiyerarşiyi kurmak: genişlik, derinlik ve çakışma
Ağaç, ana kategorilerden alt kategorilere ve ürün türlerine inen bir hiyerarşidir. Tasarımda genişlik ve derinlik dengelenir. Genişlik: bir seviyede kaç seçenek olduğu. Derinlik: müşterinin ürüne ulaşmak için kaç seviye inmesi gerektiği. Çok geniş menü seçimi zorlaştırır, çok derin ağaç ise ürünleri gizler. Ürün sayısı az olan mağazalarda yalın bir yapı çoğu zaman yeterlidir; büyük kataloglar daha çok seviye gerektirir. Rakamsal bir kural yerine, her kategoride müşterinin makul bir sayıda seçenek görmesini hedefleyin.
Çakışma da bir sorundur. Birbirine yakın kategoriler aynı ürünleri kapsıyorsa müşteri hangisine bakacağını bilemez. Her kategori net ve birbirini dışlayan bir kapsama sahip olmalı. Bir ürün birden fazla yerde aranabiliyorsa tek bir ana kategori belirleyip diğer erişimleri etiket, koleksiyon ya da arama ile sağlayın.
Adlandırmada sade ve müşterinin kullandığı kelimeleri seçin. 'Diğer' ya da 'Çeşitli' gibi kategoriler hızla çöplüğe döner; ürünü yerleştirememek ağaçta bir boşluk olduğunun işaretidir.
Ağaç genelden özele iner, her seviye bir seçimi daraltır
Kategori hiyerarşisi
- Ana kategoriMüşterinin ilk seçimi: örneğin Ayakkabı.
- Alt kategoriKullanım ya da ürün ailesi: Spor ayakkabı.
- Ürün türüDaha belirgin grup: Koşu ayakkabısı.
- ÜrünFiltrelerle daraltılan tek tek ürünler.
Kategori mi filtre mi
En sık yapılan yapı hatası, her özelliği kategoriye çevirmektir. 'Kırmızı ayakkabılar', 'deri ayakkabılar' ve 'kadın ayakkabıları' ayrı kategoriler olarak açılırsa ağaç şişer, kategoriler çakışır ve yönetim zorlaşır.
Ayrım şöyle yapılabilir: ürünün ne olduğunu söyleyen şey kategoridir; ürünün nasıl bir şey olduğunu söyleyen şey filtredir. Ayakkabı, bot, sandalet gibi ürün türleri kategoridir. Renk, beden, malzeme, marka ve fiyat aralığı filtrelerdir.
İstisna, çok yüksek aramaya konu olan bir özellik kombinasyonudur; bu bazen kendi sayfasını hak edebilir. Ancak bunu kategori ağacına eklemeden, filtreden gelen bağlantılı bir hedef sayfa olarak kurgulamak daha sürdürülebilir olur. Arama motoru görünürlüğü yönüyle ilgili ayrıntılar ayrı bir rehberde ele alınır.
Filtrelerin kaliteli çalışması için ürün verisinin tutarlı olması gerekir. Aynı özelliğin bir üründe 'siyah', diğerinde 'Siyah' ve 'black' olarak yazılması filtreyi bozar. Değerleri önceden tanımlı listelerden seçtirin.
Öznitelik şeması: filtrelerin veri tarafı
Filtreler, ürün verisindeki özniteliklerden beslenir. Her kategori için hangi özniteliklerin zorunlu, hangilerinin isteğe bağlı olduğunu önceden tanımlayın. Böylece ürün eklenirken eksik veri kalmaz ve filtre tutarlı çalışır.
Basit bir ürün kaydı şöyle görünebilir:
{ "urun": "Hafif koşu ayakkabısı", "kategori": "Ayakkabı > Spor ayakkabı > Koşu ayakkabısı", "nitelikler": { "renk": "siyah", "malzeme": "tekstil", "cinsiyet": "unisex" } }
Bu yapıda kategori yolu ürünün nerede duracağını, nitelikler ise hangi filtrelerde görüneceğini belirler. Her kategori kendi niteliklerini taşır: ayakkabıda taban türü olabilir, kitapta yayınevi. Tüm kategorilere aynı nitelik listesini zorlamak anlamsız filtreler üretir.
Özniteliklerin değerleri için kontrollü bir sözlük tutun, yazım ve birim farklarını standartlaştırın. Çok kanallı satış yapıyorsanız pazaryerlerinin kendi kategori ve nitelik beklentileri olduğunu unutmayın; kendi yapınızı bu beklentilerle eşleştiren bir tablo tutmak sonradan çok iş kurtarır.
Test etmek ve yaşatmak
Ağacı yayına almadan önce test edin. Ağaç testi, katılımcılara belirli bir ürünü bulma görevi verip yalnızca kategori yapısı üzerinden yolunu izlemeyi içerir; nerede takıldıklarını gösterir. Ağacı yayına aldıktan sonra da veriyi okuyun: hangi kategoriler az tıklanıyor, aramada hangi kelimeler sonuçsuz kalıyor, hangi sayfalardan çıkış yüksek?
Ağaç canlı bir yapıdır. Yeni ürün grupları geldikçe, mevsimler ve trendler değiştikçe güncellenmelidir. Her değişiklikte eski adreslerin doğru yönlendirilmesini, raporlamanın tutarlılığını ve iç bağlantıların güncellenmesini kontrol edin.
Sorumluluğu netleştirin: kategori yapısından kim sorumlu, yeni kategori talebini kim onaylıyor? Sahipsiz ağaç zamanla tutarsızlaşır ve çöplüğe dönüşür.
Bu beceriyi Mindset programlarında nerede çalışırsınız
E-Ticaret Uzmanlığı Sertifika Programı'ndaki 'Ürün, Kategori ve Stok Yönetimi' modülü, ürün kataloğunun düzenli yapılandırılmasını işler. E-Ticaret Sitelerinin Planlanması ve Yönetimi programında 'Ürün Stratejisi, Kategori ve Stok Yönetimi' modülü aynı konunun site yönetimi tarafıdır. Bilgi Mimarisi ve Navigasyon Tasarımı programı ise etiketleme sistemleri ve site haritası tasarımını ayrıntılı çalışmak isteyenler içindir.
İlgili Mindset programı
E-Ticaret Uzmanlığı Sertifika Programı
Sık sorulan sorular
Kategori ağacı kaç seviye olmalı?
Sabit bir seviye sayısı yoktur; ürün sayısına bağlıdır. Küçük katalogda yalın bir yapı yeterlidir, büyük katalogda daha çok seviye gerekir. Ölçüt, müşterinin her adımda makul sayıda seçenek görmesi ve ürüne az adımda ulaşmasıdır. Ağaç testi ve gezinme verisi doğru dengeyi gösterir.
Bir ürün birden fazla kategoride olabilir mi?
Teknik olarak olabilir ama karışıklık yaratır. Her ürüne tek bir ana kategori verin; diğer erişimleri koleksiyon, etiket ya da arama ile sağlayın. Aynı ürünün birden fazla yerde farklı biçimde görünmesi hem müşteriyi hem raporlamayı bozar.
Kategori ile filtre arasındaki fark nedir?
Kategori ürünün ne olduğunu söyler (ayakkabı, bot). Filtre o kategorideki ürünleri özelliklerine göre daraltır (renk, beden, malzeme, fiyat aralığı). Özellikleri kategoriye çevirmek ağacı şişirir ve çakıştırır. Filtrelerin çalışması için ürün verisinin tutarlı olması gerekir.
Kategori adlarını nasıl seçmeliyim?
Müşterinin kullandığı kelimeleri seçin. Site içi arama kayıtları, rakip siteler ve kart sıralama çalışmaları bu kelimeleri gösterir. İç kodlardan, tedarikçi sınıflandırmasından ya da sektör jargonundan kaçının. Diğer ya da çeşitli gibi belirsiz adlar yerine net, tek anlamlı adlar tercih edin.
Kategori ağacını sonradan değiştirmek riskli mi?
Plansız yapılırsa riskli olabilir: eski adresler kırılır, raporlar tutarsızlaşır, iç bağlantılar bozulur. Değişiklik öncesi eski ve yeni yapı arasında bir eşleştirme tablosu çıkarın, yönlendirmeleri hazırlayın ve sonuçları izleyin. Küçük, sık güncellemeler büyük ve nadir yeniden yapılanmadan genelde daha güvenlidir.