ChatGPT'yi Kendi İşinize Göre Ayarlamak: Özel Talimatlar ve Bellek

Özel talimat, bellek ve sohbet: farklı bağlam katmanları

ChatGPT bir yanıt üretirken aynı anda birkaç bağlama bakar. En üstte sizin yazdığınız özel talimatlar vardır: nasıl bir yardımcı istediğinizi, hangi dilde ve hangi biçimde yanıt beklediğinizi söyleyen kalıcı notlar. Bunlar her yeni sohbetin başında devreye girer ve siz değiştirene ya da kapatana kadar geçerli kalır.

Bellek ise sizin yazmadığınız ya da yalnızca istek üzerine yazdırdığınız bilgilerdir. Bir sohbette 'ben bir e-ticaret şirketinde çalışıyorum' dediğinizde ve hatırlanmasını istediğinizde bu bilgi saklanabilir. Ayarlara bağlı olarak geçmiş sohbetlerden çıkarılan özetler de yanıtlara bağlam olabilir.

En altta ise o anki sohbet vardır. Orada yazdığınız yeni bir istek, genel talimatı geçici olarak esnetebilir. Ancak talimatla çelişen istekler tutarsız sonuç verir; bu yüzden katmanları birbirini tamamlayacak biçimde kurmak gerekir.

Pratik bir ayrım şudur: değişmeyen tercihler özel talimata, zamanla öğrenilen kişisel bağlam belleğe, o güne özgü istekler sohbete aittir.

Özel talimata ne yazılır

Ayarlarda kişiselleştirme bölümünü açtığınızda özel talimatlar için bir metin alanı bulursunuz. Alanın adı ve konumu sürüme göre değişebilir; güncel yerleşim için hesabınızdaki ayar ekranına bakın. Yazarken şu soruları yanıtlamak çoğu zaman yeter.

• Ben kimim? Meslek, sektör, bilgi düzeyi. 'Pazarlama yöneticisiyim, teknik ayrıntıyı özet istiyorum' gibi.
• Nasıl yanıt istiyorum? Dil, uzunluk, ton, biçim; önce sonuç mu, önce gerekçe mi.
• Neyi yapma? Gereksiz giriş cümlesi, aşırı özür, uydurma kaynak gibi alışkanlıklar.
• Emin olmadığında ne yapsın? Tahmin yerine soru sorması ya da belirsizliği açıkça söylemesi.

Örnek bir talimat metni şöyle olabilir: 'Bir e-ticaret şirketinde pazarlama yöneticisiyim. Yanıtları sade Türkçe ve kısa paragraflarla ver. Önce sonucu, sonra gerekçeyi yaz. Emin olmadığın bilgiyi tahmin etme, bunu açıkça belirt. Tablo istemedikçe düz metin kullan.'

İşinize göre birden fazla bağlam varsa tek bir talimatı herkese uyduracak şekilde şişirmeyin. Farklı iş türleri için ayrı şablon promptlar tutmak, tek devasa talimattan daha esnektir.

Zayıf talimat ile güçlü talimat

Talimatların en sık düştüğü tuzak belirsizliktir. 'Profesyonel ol' ya da 'en iyi yanıtı ver' gibi cümleler ChatGPT'ye bir şey söylemez; zaten bunu yapmaya çalışır. Somut davranış tarif eden cümleler fark yaratır: 'ilk cümlede kararı söyle', 'kaynak veremiyorsan kaynak verme', 'madde işaretini yalnızca karşılaştırmada kullan'.

İkinci tuzak uzunluktur. Her ihtimali kapsamaya çalışan talimat, kendi içinde çelişen kurallar üretir. Kısa tutmak ve zamanla, gerçekten tekrar eden bir şikâyet gördüğünüzde bir kural eklemek daha sağlıklıdır.

Üçüncü tuzak, ayarlardaki talimatla sohbetteki isteğin çatışmasıdır. Talimatta 'kısa yaz' diyorsanız ve sohbette ayrıntılı rapor istiyorsanız, sonuç öngörülemez olur. Sohbette istisna istiyorsanız bunu açıkça belirtin: 'Bu istekte kısa yazma kuralını bırak.'

Belleği yönetmek

Bellek açıkken ChatGPT sohbetlerde öğrendiği kalıcı bilgileri saklayabilir; yanıtları buna göre kişiselleştirir. Bu çoğu zaman faydalıdır: her seferinde sektörünüzü ya da tercih ettiğiniz biçimi anlatmanız gerekmez. Ancak bellek de yönetilmesi gereken bir şeydir.

OpenAI yardım sayfalarına göre kayıtlı bellekleri ayarlardan görüntüleyip tek tek silebilir, belleği ya da geçmiş sohbetlerin kullanımını kapatabilirsiniz. Kapatmak mevcut kayıtları kendiliğinden silmez; silmek ayrı bir işlemdir. Bellek sürümü ve menü adları hesaptan hesaba farklılaşabilir.

Belleğe şu alışkanlıkla yaklaşın. Düzenli aralıklarla kayıtlı bilgilere göz atın; eskimiş ya da yanlış kayıtları temizleyin. Yanlış bir bilgi bellekte kalırsa her yanıtta sessizce etkisini sürdürür. Bir konuda tarafsız, önyargısız bir yanıt istiyorsanız geçici sohbet açın; geçici sohbet seçtiğiniz moda göre bellek ve talimatları devre dışı bırakabilir.

Kurumsal hesaplarda bellek ayarlarını çalışma alanı yöneticisi de belirleyebilir. Orada kendi tercihiniz yerine kurum politikası geçerli olabilir.

Talimat çalışmıyorsa nereye bakılır

Talimatı yazdınız ama yanıtlar değişmiyorsa sırayla şunları kontrol edin. Önce talimatın kaydedildiğinden ve ilgili anahtarın açık olduğundan emin olun. Ardından geçici sohbette olup olmadığınıza bakın: geçici sohbette kişiselleştirme kapalı seçilmiş olabilir.

Sonra çelişkiyi arayın. Aynı talimat içinde hem 'çok kısa yaz' hem 'her şeyi açıkla' varsa model ikisinin ortasını seçer. Sohbetin ilk mesajında verdiğiniz bir kural da genel talimatın önüne geçebilir.

Yanıtta talimata uymayan bir yer varsa onu sohbet içinde düzeltin ve kuralı daha somut bir cümleyle ayarlara yazın. Örneğin 'kısa yaz' yerine 'her yanıt en fazla birkaç paragraf olsun' gibi, ölçülebilir bir ifade kullanın.

Son olarak talimatın test edilmesi gerekir: aynı soruyu talimatla ve geçici sohbette sorup farkı karşılaştırın. Fark görmüyorsanız talimat fazla genel ya da gereksizdir.

İş verisi ve gizlilik: neleri yazmamalı

Özel talimat ve bellek kişisel çalışma alışkanlığı için tasarlanmıştır; müşteri listesi, sözleşme ayrıntısı, kimlik bilgisi ya da şirket sırrı için değil. Talimata 'şu müşterinin sipariş sorunlarını biliyorsun' gibi kişisel bir veri yazmak, o bilgiyi kalıcı bağlam hâline getirir.

İşyerinde kullanıyorsanız önce kurumun yapay zeka kullanım kuralına bakın. Çalışan düzeyinde kişisel verinin araçlara girilmesi ayrı bir konudur ve KVKK açısından ayrıca düşünülmelidir. Basit bir ilke işe yarar: talimata ve belleğe yalnızca, bir yabancıya da söylemekte sakınca görmeyeceğiniz bilgiyi yazın.

Belleğe istemeden girmiş bir bilgi fark ederseniz kaydı silin ve gerekirse ilgili sohbeti de silin. Kayıt silinse bile aynı bilgiyi başka bir sohbette yeniden vermemeye dikkat edin.

Bu beceriyi Mindset programlarında nerede çalışırsınız

Uygulamalı Yapay Zeka Sertifika Programı'ndaki 'Yapay Zeka Asistanlarla Etkili Çalışma: Prompt Mühendisliği' modülü, asistanlardan tutarlı çıktı almanın temelini işler; özel talimatlar bu temelin kalıcı hâlidir. 'Yapay Zeka ile Çalışmak' programındaki 'Prompt Yazmak' modülü ise kurumsal profesyonellerin günlük işlerinde kullanacağı istem yazımına odaklanır.