Boolean Arama ile Aday Bulma: Operatörler ve Örnek Sorgular

Boolean arama aday bulmada neden işe yarar

Aday aramada anahtar sözcükleri art arda yazmak çoğu zaman ya çok az ya da çok fazla sonuç getirir. Boolean arama, terimler arasındaki ilişkiyi açıkça tanımlayarak bu sorunu çözer: hangi terimlerin birlikte bulunacağını, hangilerinin alternatif sayılacağını ve hangilerinin dışarıda tutulacağını siz söylersiniz.

Bu, özellikle aynı işi farklı adlarla yapan kişileri bulmak için değerlidir. Bir ilanda 'veri analisti' yazması, profilde aynı kişinin 'iş zekası analisti' ya da 'data analyst' yazmadığı anlamına gelmez. Tek bir unvanla arayan, bu adayların çoğunu kaçırır. Boolean arama, unvanları OR ile birleştirip tek bir sorguda hepsini kapsar.

Sürecin geniş çerçevesi, aday profili çıkarma ve ulaşma mesajı yazma gibi adımlar ayrı bir konudur. Burada yalnız sorgunun nasıl yazılacağı ele alınır: operatörler, örnek dizgiler ve sınama yöntemi.

Operatörler: AND, OR, NOT, tırnak ve parantez

LinkedIn Recruiter yardım sayfası temel operatörleri şöyle tanımlar:

• AND: Listedeki tüm terimleri içeren sonuçları getirir ve aramayı daraltır. LinkedIn'in örneği: accountant AND finance AND CPA
• OR: Listedeki bir ya da daha fazla terimi içeren sonuçları getirir ve aramayı genişletir. Örnek: sales OR marketing OR advertising
• NOT: Hemen arkasındaki terimi sonuçlardan çıkarır. Örnek: programmer NOT manager
• Parantez: Birden çok terimi tek birim olarak gruplar. Örnek: account AND finance NOT (manager OR executive)
• Tırnak: Birden çok sözcüklü ifadeyi birebir eşleştirmek için kullanılır; unvan ve şirket alanlarında yararlıdır

Yardım sayfası operatörlerin büyük harfle yazılması gerektiğini belirtir. Ayrıca artı ve eksi işaretlerinin resmî olarak desteklenmediğini, bunların yerine AND ve NOT kullanılmasını söyler. Anahtar kelime filtresinde 'and', 'or', 'the', 'of', 'not' gibi sık sözcüklerin (stop words) yok sayıldığı da yazar; bu yüzden aramanızda bu sözcükleri terim olarak kullanmayın.

Parantezi alışkanlık edinin. Aynı sorguda OR ve NOT birlikte geçiyorsa parantezsiz yazmak, NOT'un hangi terimlere uygulanacağını belirsiz bırakır. Parantez, sorgunun okunmasını da kolaylaştırır.

Sorguyu adım adım kurmak

İyi bir arama dizgisi tek seferde yazılmaz, kademeli kurulur. Örnek olarak veri analisti arayalım.

Önce çekirdek terimi belirleyin: aradığınız rolün unvanı. Ardından eş anlamlıları ekleyin; hepsini OR ile bağlayıp parantez içine alın:

("veri analisti" OR "data analyst" OR "iş zekası analisti")

Sonra zorunlu becerilerle daraltın; AND kullanın:

("veri analisti" OR "data analyst" OR "iş zekası analisti") AND (SQL OR "Power BI")

Sonra istemediğiniz profilleri NOT ile çıkarın:

("veri analisti" OR "data analyst" OR "iş zekası analisti") AND (SQL OR "Power BI") NOT (stajyer OR intern)

Sonuçlara bakın. Çok azsa AND ile bağladığınız terimlerden birini gevşetin; çok fazla ve alakasızsa terim ekleyin ya da NOT ile gürültü kaynağını çıkarın.

LinkedIn yardım sayfası ayrıca çok uzun Boolean sorgularının sonuç sorunlarına yol açabileceğini belirtir ve bazı ölçütleri anahtar kelime yerine ayrı filtre alanlarına taşımayı önerir. Konum, unvan ve şirket gibi bilgiler için hazır filtreleri kullanıp Boolean sorguyu beceri ve unvan eş anlamlılarına odaklı tutmak hem sorguyu kısaltır hem sonucu temizler.

X-ray arama: Google ile bir siteyi taramak

X-ray arama, bir platformun kendi arama kutusu yerine genel arama motorunda o platformdaki sayfaları aramaktır. Google'ın yardım sayfası bunun için gereken üç aracı tanımlar:

• Tırnak: Bir sözcük ya da ifadeyi tırnak içinde yazınca tam eşleşme aranır
• site: Bir alan adından önce yazılarak aramayı o siteyle sınırlar. İki nokta üst üstenin ardına boşluk koymayın; site:alanadi.com çalışır, site: alanadi.com çalışmaz
• Eksi: Bir sözcüğün önüne eksi işareti konunca o sözcük sonuçlardan çıkarılır

Bunları birleştirerek profil sayfalarına yönelik bir sorgu yazabilirsiniz:

site:linkedin.com "veri analisti" "Power BI" -stajyer

Burada AND yazmazsınız; Google terimleri varsayılan olarak birlikte arar. Operatör söz dizimi LinkedIn'inkinden farklıdır: tırnak, eksi ve site kullanılır, büyük harfli AND ve NOT kullanılmaz.

X-ray'in sınırları vardır. Sonuçlar, arama motorunun dizinlediği herkese açık sayfalarla sınırlıdır; güncel olmayabilir. Ayrıca bir platformun içindeki filtrelerden (konum, deneyim düzeyi) yararlanamazsınız. Kullandığınız platformun ve arama motorunun kullanım koşullarını okuyun ve bulduğunuz bilgileri yalnız işe alım amacıyla kullanın.

Türkçe aramada dikkat edilecekler

Türkçe aday aramada birkaç ayrıntı sonucu belirgin biçimde değiştirir.

Birincisi, çift dil. Türkiye'deki profillerin birçoğunda unvan İngilizce, açıklama Türkçe ya da tersi yazılmıştır. Sorguda her iki dilde karşılığı OR ile ekleyin: 'yazılım geliştirici' OR 'software developer'.

İkincisi, ekler ve yazım biçimi. Arama motorunun ek almış hâlleri eşleyip eşleyemeyeceği sistemden sisteme değişir. Tırnaklı tam eşleşmede 'analisti' ile 'analist' farklı sonuç verebilir. Kökü ve yaygın hâlleri birlikte yazarak her iki yolu da deneyin.

Üçüncüsü, Türkçe karakterler. İnsanlar profillerini ı, ş, ğ gibi harflerle yazmış ya da bunları sadeleştirmiş olabilir. Önemli terimleri hem düzgün hem sadeleştirilmiş biçimde deneyin.

Dördüncüsü, unvan enflasyonu. Aynı iş farklı kurumlarda farklı unvanla anılır. Unvana ek olarak, ayırt edici beceri ve araç terimlerini de AND ile ekleyin; bunlar unvandan daha kararlı bir sinyal olabilir.

Tüm bunları çalışan örnekler olarak bir sorgu kütüphanesinde saklayın; bir sonraki benzer rolde sıfırdan başlamak yerine uyarlayıp kullanırsınız.

Sık yapılan hatalar

Boolean aramada tekrar eden hatalar şunlardır:

• Operatörleri küçük harfle yazmak; LinkedIn bunları operatör olarak tanımayabilir
• Artı ve eksi işaretini LinkedIn aramasında kullanmak; resmî olarak desteklenmiyor
• OR ve NOT'u parantezsiz karıştırmak
• Tek bir unvanla aramak ve eş anlamlıları kaçırmak
• Tüm koşulları AND ile bağlayıp sonucu sıfıra indirmek
• Konum gibi bilgileri anahtar kelimeye yazıp uzun sorgu üretmek; filtre kullanmak daha temizdir
• Sorguyu bir kez yazıp sonuçlara bakmadan kesin saymak
• Google X-ray sorgusuna büyük harfli AND ve NOT yazmak
• Toplanan aday bilgisini amacı dışında kullanmak

İyi alışkanlık sorguyu bir deney gibi görmektir: yazın, ilk sonuçlara bakın, uyumsuz profilleri inceleyip nedenini bulun ve sorguyu buna göre düzeltin.

Bu beceriyi Mindset programlarında nerede çalışırsınız

İnsan Kaynakları Uzmanlığı Sertifika Programı'nın İşe Alım - İş Başvurusu Alma Yöntemleri ve Kaynakları ile İşe Alım - Başvuru Değerlendirme başlıkları, adayı hangi kanallardan bulacağınız ve gelen adayı nasıl değerlendireceğiniz sorusunun karşılığıdır. Yetenek Kazanımı ve İşe Alım Stratejisi programında ise Kaynak Çeşitlendirme ve Yetenek Havuzu Oluşturma modülü, aramayı tek bir kanala bağlı kalmadan kurmak isteyenler için uygundur.