AutoCAD'de Ölçülendirme Stili Ayarlama: DIMSTYLE Adım Adım

Ölçülendirme stili neyi kontrol eder?

Ölçülendirme stili, bir ölçünün tüm görünümünü tek bir isimli ayar kümesinde toplar: uzatma çizgileri, ok uçları, yazı yüksekliği ve yazı tipi, yazının ölçü çizgisine göre yeri, birim biçimi ve hassasiyeti. Stil kurulduktan sonra çizimdeki her ölçü aynı görünümde çıkar ve stili değiştirdiğinizde bu stili kullanan ölçüler güncellenebilir.

Bu yüzden ölçü ayarlarını her ölçüde elle düzeltmek yanlış yoldur. Doğru yol, projeye uygun bir stil kurup şablon dosyasına yerleştirmek ve ölçüleri her zaman bu stille almaktır. Paftada ölçü yazılarının okunaklı çıkması, baskı ölçeğine göre ayarlanmış bir stile bağlıdır.

Dimension Style Manager'ı açma ve yeni stil oluşturma

Yönetici penceresini DIMSTYLE komutuyla açabilir ya da şeritte Drafting ya da Annotate sekmesindeki Dimension panelinden Dimension Style aracını seçebilirsiniz. Pencerede çizimdeki stiller listelenir ve geçerli stil vurgulu görünür.

Adımlar: • New düğmesiyle yeni bir stil açın ve bir ad verin; mevcut bir stili başlangıç olarak seçebilirsiniz • Mevcut bir stili düzenlemek için seçip Modify'a basın; açılan pencerenin seçenekleri New penceresiyle aynıdır • Ayarları sekmelerden yapın • Stili kullanıma almak için Set Current düğmesini kullanın; geçerli stil yeni ölçülere uygulanır • Geçici bir değişiklik gerekiyorsa Override kullanın; geçersiz kılmalar listede kaydedilmemiş değişiklikler olarak görünür • Stilleri karşılaştırmak için Compare seçeneğine bakın

Bir stili düzenlerken, bu stili kullanan mevcut ölçülerin güncellenip güncellenmeyeceği de size sorulur.

Sekme sekme ayarlar

Modify penceresindeki sekmeler: Lines, Symbols and Arrows, Text, Fit, Primary Units, Alternate Units ve Tolerances. Genel mimari çizimde şunlar ayarlanır: • Lines: ölçü çizgisi ve uzatma çizgisi renkleri, uzatma çizgisinin nesneden boşluğu ve ölçü çizgisini aşan miktarı. Boşluk, ölçünün nesneye yapışmayıp okunur kalmasını sağlar • Symbols and Arrows: ok ucu türü (mimaride çoğunlukla eğik çizgi ya da mimari tik), ok boyutu, merkez işaretleri • Text: yazı stili, yazı yüksekliği, yazının çizgi üstünde mi ortasında mı durduğu, yatay ya da çizgiye hizalı olması. Yazı yüksekliği, basım ölçeğine göre seçilir • Fit: ölçü yazısı ve oklar sığmadığında nereye konacağı ve genel ölçek çarpanı • Primary Units: birim biçimi, hassasiyet, ondalık ayracı ve önek ya da sonek. Türkiye'de ondalık ayracı virgül olarak seçilebilir • Alternate Units ve Tolerances: yalnız gerektiğinde; ek birim sistemi ya da tolerans gösterimi

Yazı yüksekliğini ve ok boyutunu ayrı ayrı değiştirmek yerine paftanın standardına göre bir kez belirleyin.

Ölçek ayarı: ölçü yazısı baskıda neden çok küçük ya da büyük çıkar?

En sık yaşanan sorun, ekranda iyi görünen ölçünün pafta çıktısında çok küçük ya da çok büyük çıkmasıdır. Neden, ölçü yazısının model uzayındaki gerçek boyutla çizilmesi ve baskı ölçeğinin yazıyı küçültmesi ya da büyütmesidir. Bu sorun için farklı çözüm yolları kullanılır.

Birincisi, Fit sekmesinde genel ölçek çarpanını baskı ölçeğine göre ayarlamaktır: paftanın ölçeği küçüldükçe (daha çok küçültülünce) çarpan büyür. İkincisi, ölçüleri paftada (layout) vermektir; böylece ölçü yazısı kâğıt boyutuna göre sabit kalır ve pencere ölçeğinden bağımsız çalışır. Hangisi kullanılırsa kullanılsın, aynı pafta serisinde tek yaklaşıma bağlı kalın. Ekip içinde karışık yöntem kullanmak, aynı projede farklı boyutta ölçü yazıları üretir.

Baskı ayarlarıyla birlikte test edin: ekranda uzaktan okunuyor diye yazı boyutunu şişirmeyin, asıl ölçüt çıktının okunaklılığıdır.

Mevcut ölçüleri başka stile çevirme ve stil yönetimi

Çizimde zaten ölçüler varsa ve stil değişecekse ölçüleri seçip şeritte Annotate sekmesindeki Dimensions panelinde stil açılır listesinden istediğiniz stili seçmeniz yeterlidir. Böylece ölçüler yeniden çizilmeden yeni stile geçer.

Stil yönetimi için şu alışkanlıklar işe yarar: • Her ölçek ya da pafta türü için ayrı, anlamlı adlı bir stil kurmak • Kullanılmayan stilleri temizlemek • Stilleri şablon dosyasına işlemek, böylece yeni çizimler hazır stille açılır • Dışarıdan gelen çizimdeki yabancı stilleri kendi stilinize çevirmek • Geçici override'ları kalıcı hale getirmeden önce stile işlemek

Ölçüyü sıradan nesne gibi patlatmak (explode) tavsiye edilmez; ölçü ilişkisi kaybolur ve nesne değiştiğinde değer güncellenmez. Çizim değiştiğinde ölçülerin otomatik güncellenmesi, çizim boyunca çalışma güvenliğini artırır.

Yeni bir proje için başlangıç stilini kurarken pratik bir sıra izleyin: önce yazı stilini oluşturun (ölçü yazısı bu stili kullanır), sonra stile bu yazı stilini bağlayıp yüksekliği baskı ölçeğine göre belirleyin, ardından ok türü ile uzatma çizgisi boşluğunu ayarlayın, en son birim biçimi ve hassasiyeti kilitleyin. Stili hazırladıktan sonra birkaç tipik ölçü (kısa kenar, uzun kenar, açı, çap) üzerinde deneyin; kısa ölçülerde yazı ile oklar sığmıyorsa Fit sekmesindeki yerleşim seçenekleri devreye girer. Deneme çizimini şablon dosyasına yerleştirmek, ekipteki herkesin stili aynı örnekle doğrulamasını sağlar.

Sık hatalar ve kontrol listesi

• Ölçü yazısını elle yazıp ölçülen değeri ezmek; çizim değişince ölçü yanlış kalır
• Her ölçüde stil yerine elle geçersiz kılma yapmak
• Yazı yüksekliğini ölçeğe bakmadan seçmek
• Birim ve hassasiyeti kontrol etmemek; gereksiz ondalık basamaklar paftayı kirletir
• Ölçüleri yanlış katmana almak; katman disiplini ölçüler için de geçerlidir
• Aynı projede farklı çizimcilerin farklı stil kullanması

Teslimden önce kısa kontrol: ölçüler tek stilde mi, yazılar baskıda okunuyor mu, birim ve hassasiyet doğru mu, ölçüler kendi katmanında mı, elle ezilmiş değer var mı. Mimari çizimde ölçü zinciri (ardışık ölçüler) ile toplam ölçünün birbirini tutup tutmadığına da bakın.

Bu beceriyi Mindset programında nerede çalışırsınız

AutoCAD ile Teknik Çizim Uygulamaları eğitiminin Ölçülendirme, Yazı ve Açıklamalar modülü bu konuyu doğrudan işler; Pafta Düzeni ve Baskı modülü ise ölçeğin çıktıya etkisini tamamlar. Eğitim, mimari ve inşaat paftası hazırlayan çizimciler, teknik ressamlar ve ofis ekipleri için uygundur.

Kurumsal ofislerde ortak ölçülendirme stili ve şablon, farklı kişilerin hazırladığı paftaların aynı görünümde çıkmasını sağlar. Bu, kontrol ve revizyon sürecinde zaman kazandırır.