TOGAF Sertifikası: Enterprise Architecture Foundation ve Practitioner Rehberi

TOGAF sertifikası nedir, kim verir?

TOGAF sertifikası, kurumsal mimari çerçevesi TOGAF Standard'ın sahibi olan The Open Group tarafından verilen bir kişi sertifikasıdır. TOGAF Standard, 10th Edition'a dayanan kurumsal mimari yolunda iki seviye vardır: TOGAF Enterprise Architecture Foundation ve TOGAF Enterprise Architecture Practitioner. Portföyde bunların yanında TOGAF Business Architecture Foundation ile eski sürüme dayanan TOGAF 9 Foundation ve TOGAF 9 Certified unvanları da listelenir; bu nedenle "TOGAF Foundation" diye arama yapan birinin önce hangi sürümü hedeflediğini netleştirmesi gerekir.

The Open Group'a göre sertifika yalnızca sınavı geçerek kazanılır. Eğitime katılmak tek başına sertifika vermez; hazırlık kursa katılarak da kendi başına çalışarak da yapılabilir. Kurum, sertifikalı kişilerin resmî dizinini yayımlar ve sertifikayla birlikte dijital rozet (Open Badge) verir.

Foundation ve Practitioner seviyeleri neyi ölçer?

Foundation seviyesi bilgi ve kavrama düzeyini ölçer. The Open Group'un tanımıyla bu seviyedeki kişi, kurumsal mimarinin TOGAF yaklaşımını bir mimari projeye katkı sunacak ya da sonuçlarıyla çalışabilecek kadar bilir. Ölçülen başlıklar şunlardır:

• Kurumsal mimari kavramları ve TOGAF Standard'ın temel terminolojisi
• Mimari Geliştirme Yöntemi (ADM) döngüsü, her aşamanın amacı ve ADM'nin kapsamlandırılması
• ADM'yi destekleyen teknikler
• Yineleme ve bölümlendirme gibi ADM uygulama konuları
• Mimari yönetişimin mimari geliştirmeye katkısı
• Mimari içerik, yani ADM yürütülürken üretilen çıktılar

Practitioner seviyesi ise uygulama ve analiz becerisini ölçer. Paydaş yönetimi tekniği, Mimari Vizyon aşaması, mimarinin geliştirildiği B, C ve D aşamaları, uygulamaya geçişi kapsayan E, F ve G aşamaları, mimari değişiklik yönetimi ve mimari gereksinimlerin yönetimi bu seviyenin konularıdır. Kısacası Foundation "TOGAF dilini konuşabiliyor musunuz" sorusunu, Practitioner ise "bir senaryoda doğru mimari kararı verebiliyor musunuz" sorusunu sorar.

Sınav yapısı

The Open Group'un TOGAF sınavları belgesine göre seviyeler iki sınav parçasıyla ölçülür:

• TOGAF Enterprise Architecture Part 1 (OGEA-101): 40 basit çoktan seçmeli soru, 60 dakika, kapalı kitap. Geçme notu 40 üzerinden 24, yani yüzde 60. Bu sınavı geçen kişi Foundation sertifikası alır.
• TOGAF Enterprise Architecture Part 2 (OGEA-102): 8 karmaşık, senaryoya dayalı soru, 90 dakika, açık kitap. Standardın elektronik kopyası sınavın içinde sunulur; basılı kitap kullanılamaz. Her soruda doğru yanıt 5, ikinci en iyi yanıt 3, üçüncü en iyi yanıt 1 puan getirir, çeldirici sıfır puandır. Geçme notu 40 puan üzerinden 24'tür.
• Birleşik sınav (OGEA-103): iki bölümü tek oturumda toplayan, toplam 48 soruluk ve 150 dakikalık sınavdır. Her iki bölüm de ayrı ayrı geçilmelidir; yalnızca biri kalırsa sadece o bölüm tekrar edilir.

Sınavlar yetkili sınav sağlayıcı test merkezlerinde ya da Pearson VUE OnVUE ile uzaktan gözetimli olarak yapılır. Part 1 ve Part 2 sınavlarının İngilizce dışında Fransızca ve Basitleştirilmiş Çince sürümleri vardır; birleşik sınav ise İngilizce ve Basitleştirilmiş Çince sunulur.

Ön koşul ve geçerlilik

Foundation için herhangi bir ön koşul yoktur; The Open Group sertifikayı tüm adaylara açık olarak tanımlar ve kurumsal mimari ön bilgisinin avantaj olduğunu ama şart olmadığını belirtir. Practitioner için de iki sınavı ayrı ayrı ya da birleşik sınavı alan adaydan ön koşul aranmaz. Foundation sahibi olan kişinin Practitioner için yalnızca Part 2 sınavına girmesi yeterlidir; Part 2'ye tek başına girmek için Foundation ya da aynı gün aynı test merkezinde geçilmiş bir Part 1 gerekir. TOGAF 9 Certified sahipleri için ayrı bir köprü sınavı (OGEA-10B) tanımlanmıştır.

The Open Group'a göre sertifika belirli bir bilgi bütünü sürümüne verilir ve süresi dolmaz; yeniden sertifikalandırma ya da yenileme şartı yoktur. Bunun pratik sonucu şudur: standart yeni bir sürüme geçtiğinde eski sürüm sertifikanız geçerliliğini korur, ancak işverenler güncel sürüme dayanan unvanı sorabilir.

Kimler için uygun?

Foundation; kurumsal mimari yöntemine temel düzeyde hâkim olması gereken kişiler, TOGAF Standard'ı uygulayan bir kurumda çalışan ya da böyle bir kuruma katılan profesyoneller ve Practitioner'a adım adım ilerlemek isteyenler için tasarlanmıştır. Örneğin kurumsal mimari ekibiyle birlikte çalışan iş analistleri, çözüm mimarları, BT proje yöneticileri ya da dönüşüm ofisi çalışanları için ortak bir terminoloji kazanmanın yoludur.

Practitioner ise alan mimarilerini geliştirmesi, sürdürmesi ve dönüştürmesi beklenen kişileri, kurumsal dönüşüme aktif katkı verenleri ve çevik ortamda kurumsal mimariyi uygulaması gerekenleri hedefler. Kurumsal mimar, kurumsal mimari ekip lideri ya da mimari yönetişim kurulunda görev alacak biriyseniz senaryo sorularının ölçtüğü karar becerisi doğrudan işinizle örtüşür.

Hazırlıkta sık yapılan hatalar

TOGAF hazırlığında en sık görülen sorun, ADM aşamalarını ezberleyip aşamalar arasındaki girdi ve çıktı ilişkisini kurmamaktır. Part 2 sorularında aynı senaryoya dört makul yanıt verilir; doğru olanı seçmek için hangi aşamada olduğunuzu ve o aşamanın amacını bilmek gerekir.

• Sürüm karıştırmak: TOGAF 9.2 kaynaklarıyla 10th Edition sınavına çalışmak, terim ve yapı farkları yüzünden puan kaybettirebilir; çalışma kaynağının dayandığı sürümü baştan kontrol edin.
• Açık kitabı güvence sanmak: Part 2'de standart elinizin altındadır ama 90 dakikada sekiz uzun senaryoyu okurken metinde arama yapmaya vakit kalmaz.
• Teknikleri atlamak: ADM'yi destekleyen teknikler her iki seviyenin öğrenme hedeflerindedir; Practitioner, paydaş yönetimi tekniğini uygulayabilmeyi ayrıca hedefler.
• Yönetişimi küçümsemek: mimari kurul, uyumluluk incelemesi ve mimari sözleşmeler senaryo sorularında belirleyici olabilir.

Her seviyenin öğrenme çıktıları The Open Group'un uygunluk gereksinimleri (Conformance Requirements) belgesinde ayrıntılandırılır; çalışma planını bu çıktılara göre kurmak, konu atlamayı önler.

Mindset programlarında TOGAF

Sınava hazırlanan biri için asıl sorun, ADM bilgisini senaryo sorusunda doğru karara çevirebilmektir. Mindset'in TOGAF Certified Sertifikasyon Hazırlık programı bu ihtiyaca yönelir: sınav yapısını, senaryo sorularını, mimari yönetişim ve uyumluluk konularını sınav tekniğiyle birlikte ele alır.

Sınavdan önce kurumsal mimariye uygulama gözüyle bakmak isteyen ekipler için Kurumsal Mimari (TOGAF) Temelleri programı, dört mimari alanı, geçiş mimarisini ve yol haritasını bir vaka analiziyle bağlar. TOGAF çıktılarını görsel modele dökmesi gereken mimarlar için ArchiMate ile Kurumsal Mimari Modelleme tamamlayıcı bir seçenektir. Sınav kaydı ve ücreti sınav sağlayıcısı üzerinden yürür; güncel koşullar resmî kaynaklarda yayımlanır.