Yapay zeka danışmanı: görevler, çalışma biçimi ve nasıl olunur

Yapay zeka danışmanı kimdir?

Yapay zeka danışmanı, bir kurumun yapay zekayı hangi iş sorununda, hangi sırayla ve hangi koşullarda kullanacağına karar vermesine yardım eden uzmandır. Model geliştirmek bu rolün asıl işi değildir. Danışmanın değeri doğru soruyu sormak, fırsatları önceliklendirmek, hazırlık durumunu dürüstçe değerlendirmek ve kurumun taşıyabileceği bir yol haritası çıkarmaktır.

İş ilanlarında aynı rol yapay zeka danışmanı, yapay zeka strateji uzmanı ya da yapay zeka dönüşüm danışmanı gibi adlarla, İngilizce ilanlarda ise consultant ya da strategist içeren unvanlarla görülebilir. Danışman bir danışmanlık şirketinde çalışabilir, bağımsız hizmet verebilir ya da büyük bir kurumun içinde iç danışman olarak yapay zeka dönüşümüne liderlik edebilir.

Ne iş yapar? Görev ve sorumluluklar

Bir yapay zeka danışmanlığı çalışması tipik olarak keşiften ölçeklemeye uzanan bir akış izler. Başlıca sorumluluklar şunlardır:

• Kurumun mevcut durumunu, veri altyapısını ve olgunluk düzeyini değerlendirmek
• Farklı birimlerden kullanım senaryoları toplamak ve etki ile uygulanabilirlik açısından önceliklendirmek
• Seçilen senaryolar için iş vakası hazırlamak, yatırım kararına zemin kurmak
• Veri, teknoloji, yetkinlik ve değişim yönetimi ihtiyaçlarını netleştirmek
• Risk, etik ve mevzuat uyumu çerçevesini yönetişim yapısıyla birlikte tasarlamak
• Pilot uygulamaları tasarlamak, sonuçları ölçmek ve ölçekleme yol haritasını sunmak

Bu işte teknik derinlik kadar iletişim de gerekir. Aynı çalışma içinde bir veri mühendisiyle altyapıyı, bir genel müdürle yatırım gerekçesini ve bir iş birimi yöneticisiyle günlük süreç değişimini konuşmak gerekebilir.

Bir iş gününden örnekler

Örneğin bir üretim şirketiyle yürütülen keşif çalışmasında danışman, sabah satın alma, bakım ve müşteri hizmetleri birimleriyle ayrı görüşmeler yapar. Her biri farklı bir fikir getirir: tedarikçi tekliflerinin otomatik karşılaştırılması, arıza tahmini, müşteri yazışmalarının sınıflandırılması. Danışman bu fikirleri, elde veri olup olmadığına, süreç sahibinin sahiplenme isteğine ve kurumsal etkisine göre bir önceliklendirme matrisinde toplar.

Öğleden sonra aynı kurumun bilgi işlem yöneticisiyle veri erişimi ve güvenlik kısıtlarını konuşur. Gün sonunda yönetim ekibine sunulacak taslak yol haritasında hangi senaryonun pilot olacağını, hangisinin altyapı hazır olana kadar bekleyeceğini ve hangi risklerin baştan yönetilmesi gerektiğini yazar. Danışmanın ürünü çoğu zaman bir yazılım değil, karar verilebilir bir plandır.

Gereken beceriler

Yapay zekanın ne yapabildiğini ve ne yapamadığını kavramsal düzeyde bilmek şarttır: makine öğrenmesi, üretken yapay zeka, veri kalitesinin rolü, modelin yanlış çalışma biçimleri. Kod yazmak zorunlu değildir, ancak mühendis ekiple verimli konuşabilmek gerekir. Bunun yanında iş analizi, süreç anlayışı, iş vakası ve yatırım geri dönüşü hesaplama, proje ve değişim yönetimi bilgisi rolün diğer ayağıdır.

Davranışsal tarafta şüphecilik ve dürüstlük özellikle önemlidir. İyi bir danışman her soruna yapay zekayı çözüm olarak sunmaz. Bazen en doğru öneri, önce veriyi toplamak, süreci sadeleştirmek ya da basit bir otomasyonla başlamaktır. Çalışanların yeni araçlara direncini anlamak ve güven kurmak da başarı için kritik bir yetkinliktir.

Yapay zeka danışmanı nasıl olunur?

Bu role giriş için tek bir diploma ya da resmî bir belge yoktur. Çoğu danışman iş analizi, yönetim danışmanlığı, veri analitiği, yazılım ya da proje yönetimi kökenlidir. Sık görülen yollar şunlardır:

• Yönetim danışmanlığı ya da iş analizi geçmişinden gelip yapay zeka projelerinde uzmanlaşmak
• Veri bilimi ya da mühendislik tarafından gelip iş ve strateji yetkinliği kazanmak
• Kurum içinde dijital dönüşüm ya da inovasyon ekibinde çalışıp yapay zeka girişimlerine liderlik etmek

Öğrenme sırası olarak yapay zeka temellerini, ardından olgunluk değerlendirmesi ve kullanım senaryosu keşfi yöntemlerini, sonra iş vakası ve değişim yönetimini öğrenmek mantıklıdır. Küçük bir kurumda gerçek bir senaryoyu seçip pilotunu tasarlamak, portföyünüzdeki en ikna edici çalışma olur.

Başlangıçta sık yapılan hatalar

Yapay zeka danışmanlığında en yaygın hata, teknolojiden yola çıkıp problemi sonradan aramaktır. Kurum yeni bir model ya da araç görür, bunun için bir kullanım senaryosu uydurur ve sonuçta sahiplenilmeyen bir pilot ortaya çıkar. Doğru sıra, önce iş sorununu ve ölçülecek sonucu tanımlamak, sonra yapay zekanın bu soruna uygun olup olmadığına bakmaktır.

Diğer sık hatalar şunlardır:

• Veri hazırlığını hafife almak: veri dağınık, eksik ya da erişilemezse hiçbir senaryo ilerlemez
• Yalnızca teknik ekibi sürece katmak, işi yapan çalışanları ve yöneticileri geç dahil etmek
• Risk, etik ve mevzuat konularını pilot bittikten sonra ele almak
• Pilotun başarısını baştan tanımlamamak, böylece ölçekleme kararını tartışmaya açık bırakmak
• Tüm kurumu aynı anda dönüştürmeye çalışmak yerine küçük ve görünür bir kazanımla güven oluşturmamak

Yakın rollerden farkı

Yapay zeka mühendisi ve makine öğrenmesi mühendisi modelleri ve sistemleri geliştirir. Veri bilimci veriden öngörü çıkarır. Yapay zeka danışmanı ise bu uzmanların işini nereye ve neden yönlendireceğini belirleyen üst çerçeveyi kurar. Dijital dönüşüm uzmanı daha geniş bir teknoloji ve süreç dönüşümünü kapsar. Danışman yapay zekaya odaklanır.

Yapay zeka etik ve uyum uzmanı ise yönetişim, risk ve mevzuat tarafında derinleşir. Danışman bu alanı da çalışmanın bir parçası olarak ele alır, ancak ayrıntı gerektiğinde uyum uzmanıyla birlikte çalışır.

Mindset programlarında nerede çalışırsınız?

Yapay Zeka Dönüşüm Danışmanlığı Sertifika Programı, bu rolün tipik çalışma akışını modül başlıklarına yansıtıyor: kurumsal yapay zeka dönüşümüne giriş, olgunluk modelleri, mevcut durum analizi ve keşif çalışması, kullanım senaryosu keşfi ve önceliklendirme, yatırım kararları ve iş vakası, veri ve teknoloji altyapısı değerlendirmesi, değişim yönetimi, risk ve etik, pilot tasarımı ve ölçekleme ile bir değerlendirme ve yol haritası uygulama atölyesi.

Kurum içinden dönüşümü yürütecek olanlar için Kurumsal AI Dönüşümü: Strateji ve Değişim Yönetimi Programı, dönüşümün anatomisi, olgunluk değerlendirmesi, yol haritası, yönetişim ve risk, değişim yönetimi ve iş vakası ile kapanış projesi konularını ele alıyor.