Tableau Prep ile Veriyi Hazırlamak, Tableau Desktop ile Analiz Etmek

Aynı aileden iki uygulama, iki ayrı iş

Tableau Desktop ve Tableau Prep aynı ürün ailesine aittir, ama veri yolculuğunun farklı aşamalarında çalışır. Tableau Prep Builder, Tableau'nun yardım belgelerindeki ifadeyle verinizi Tableau'da analize hazırlamak için birleştirmeye, şekillendirmeye ve temizlemeye yarayan masaüstü uygulamasıdır. Tableau Desktop ise hazır veri üzerinde görselleştirme, dashboard ve hikaye oluşturmak, hesaplanmış alanlarla analiz yapmak için kullanılan yazım (authoring) aracıdır.

Basit bir benzetmeyle Prep mutfağın hazırlık tezgâhı, Desktop ise tabağın sunulduğu yerdir. Prep'te ham veri ayıklanır, birleştirilir ve analize uygun tek bir yapıya dönüştürülür; Desktop'ta bu yapıdan sorular sorulur ve cevaplar görsel olarak anlatılır.

İki uygulama birbirinin yerine geçmez. Ancak Desktop'ta da bir miktar veri hazırlığı yapılabildiği için "Prep'e gerçekten ihtiyacım var mı?" sorusu sık sorulur. Bu sorunun cevabı, verinin ne kadar dağınık olduğuna ve hazırlık adımlarının tekrar edilip edilmeyeceğine bağlıdır.

Tableau Prep'te iş nasıl yapılır?

Prep'te çalışma birimi akıştır (flow). Akış, veri kaynağından çıktıya kadar uygulanan adımların görsel bir şemasıdır. Tableau belgelerine göre her adım kayıt altına alınmış bir işlemdir; istediğiniz zaman geri dönüp bir adımı inceleyebilir ya da değiştirebilirsiniz. Akış tamamlandığında çalıştırılır ve işlemler verinin tamamına uygulanır.

Akışa eklenebilen işlemler arasında filtreleme, bölme, yeniden adlandırma, pivot, birleştirme (join), alt alta ekleme (union) ve toplulaştırma bulunur. Profil bölmesi her alanın değer dağılımını gösterdiği için hatalı yazılmış kategorileri, boş değerleri ve beklenmedik uç değerleri görmek kolaylaşır.

Örneğin bölge ofislerinden farklı biçimlerde gelen satış dosyalarını düşünelim. Prep akışında dosyalar alt alta eklenir, aynı müşterinin farklı yazılmış adları gruplanır, tarih alanı tek biçime getirilir, ay sütunları pivot ile satıra çevrilir ve müşteri ana verisiyle birleştirilir. Çıktı, Tableau'nun belgelerinde sayılan seçeneklerden biri olarak bir .hyper dosyası, CSV ya da Excel dosyası, yayımlanmış bir veri kaynağı ya da bir veritabanı tablosu olabilir.

Tableau Desktop'ta veri hazırlığı nereye kadar gider?

Desktop da veriyle ilgili önemli işleri yapar. Veri kaynağı sayfasında tablolar mantıksal katmanda ilişkilerle (relationships) bağlanır; Tableau belgelerine göre ilişkiler birden çok tablodaki veriyi analiz için birleştirmenin esnek ve dinamik bir yoludur ve önceden birleştirme türü seçmeyi gerektirmez. Gerekirse mantıksal tabloya çift tıklanarak fiziksel katmanda birleştirme ve alt alta ekleme yapılır. Hesaplanmış alanlar, gruplar, kümeler ve LOD ifadeleri ile analiz sırasında yeni alanlar türetilir.

Bu imkânlar, verinin zaten düzgün olduğu ya da hazırlığın tek seferlik ve basit olduğu durumlarda yeterlidir. Sınır şu noktalarda görünür: • Temizlik adımları uzayınca hesaplanmış alanlar karmaşıklaşır, çalışma kitabı yavaşlar ve mantığı okumak zorlaşır. • Aynı hazırlık birden çok çalışma kitabında tekrarlanıyorsa her birinde ayrı ayrı bakım gerekir. • Satır düzeyinde temizlik, yinelenen kayıt ayıklama ve çok adımlı dönüşümler analiz katmanında yapılmaya uygun değildir.

Bu noktada hazırlığı Prep'e taşıyıp Desktop'a temiz ve paylaşılan bir veri kaynağı vermek daha sağlıklı bir iş bölümü sağlar.

Ölçütlere göre Desktop ve Prep

• Ana iş: Tableau Desktop görselleştirme, dashboard ve analiz üretir. / Tableau Prep veriyi temizler, birleştirir ve şekillendirir.
• Çalışma birimi: Desktop'ta çalışma kitabı, sayfalar ve dashboard'lar vardır. / Prep'te adımlardan oluşan akış vardır.
• Çıktı: Desktop'ın çıktısı izleyicinin etkileşim kurduğu görsellerdir. / Prep'in çıktısı dosya, yayımlanmış veri kaynağı ya da veritabanı tablosudur.
• Tekrarlanabilirlik: Desktop'ta hazırlık mantığı çalışma kitabına gömülür. / Prep'te akış kaydedilir, yeniden çalıştırılır ve sunucuya yayımlanıp zamanlanabilir.
• Kullanıcı profili: Desktop'u analistler, raporlama uzmanları ve iş birimleri kullanır. / Prep'i veri hazırlığını üstlenen analistler ve analitik mühendisleri kullanır.
• Görünürlük: Desktop'ta veri yapısı veri kaynağı sayfasında görünür. / Prep'te her adımın verideki etkisi profil bölmesinde anında görülür.
• Otomasyon: Desktop'ta yayımlanan çıkarım (extract) yenilemeleri sunucuda zamanlanır. / Prep akışlarının sunucuda zamanlanmış çalıştırılması Tableau Prep Conductor ile yapılır.

Akışı sunucuya taşımak: Prep Conductor

Prep'in Desktop'tan en net ayrıldığı yer, hazırlık işinin kurumsal bir sürece dönüştürülebilmesidir. Prep Builder'da hazırlanan akışlar Tableau Server ya da Tableau Cloud'a yayımlanır. Tableau belgelerine göre Tableau Prep Conductor, akışları bir zamanlamaya göre çalıştırarak veriyi güncel tutar; akışların izinleri, projeleri, sahipleri ve sürüm geçmişi sunucuda yönetilir, başarısız çalıştırmalar için e-posta uyarıları ve çalıştırma geçmişi izlenir.

Zamanlanmış çalıştırma için sunucuda Data Management ile Tableau Prep Conductor'ın etkin olması gerekir. Belgeler ayrıca akışların Tableau Server ve Tableau Cloud'da web üzerinden oluşturulup düzenlenebildiğini ve elle çalıştırılabildiğini belirtir. Dosya tabanlı girdi ve çıktılarda dosyaların sunucunun erişebileceği bir konumda olması gerekir.

Kurumunuzda bu lisans ve sunucu yapısının bulunup bulunmadığını Tableau yöneticinizle kontrol etmek, Prep'e yatırım yapmadan önceki ilk adımdır.

Hangisini ne zaman kullanmalı?

Yalnız Tableau Desktop yeterlidir, eğer: • Veri bir veri ambarından ya da düzenli bir kaynaktan temiz geliyor. • Hazırlık birkaç birleştirme ve hesaplanmış alandan ibaret. • Analiz tek seferlik ya da tek bir çalışma kitabıyla sınırlı.

Tableau Prep'i devreye almak mantıklıdır, eğer: • Veri farklı biçimlerdeki dosyalardan, farklı sistemlerden geliyor ve her seferinde aynı temizlik yapılıyor. • Yinelenen kayıtlar, tutarsız yazımlar ve geniş tablo biçimindeki veriler analizi zorlaştırıyor. • Aynı hazırlanmış veri birden fazla dashboard'u besleyecek ve tek yerde yönetilmesi gerekiyor. • Hazırlık adımlarının denetlenebilir ve başkası tarafından anlaşılabilir olması isteniyor.

Kurumsal ölçekte veri dönüşümleri zaten bir veri ambarında SQL ya da ayrı bir ETL aracıyla yapılıyorsa, Prep'in rolü analistin son kilometre hazırlığıyla sınırlı kalabilir.

Sık yapılan hatalar

• Her temizliği hesaplanmış alanla çözmek: Desktop'ta iç içe geçmiş koşullu hesaplamalar zamanla kimsenin dokunamadığı bir yapıya dönüşür.
• Prep çıktısını herkesin kendi bilgisayarına almak: Akış çıktısı yayımlanmış veri kaynağı olarak paylaşılmazsa farklı ekipler farklı sürümlerle çalışır.
• Akışı belgelememek: Adımlara açıklama ve anlamlı adlar verilmezse akışı hazırlayan kişi dışında kimse bakımını yapamaz.
• Toplulaştırmayı erken yapmak: Prep'te veriyi gereğinden üst düzeyde özetlemek, Desktop'ta ayrıntıya inme imkânını ortadan kaldırır.

Mindset programlarında Tableau

Tableau ile Veri Görselleştirme Uygulamaları eğitimi, Tableau'ya giriş ve temel kavramlardan başlayıp veri bağlantıları ve hazırlığı, hesaplanmış alanlar ve ileri analizler, dinamik görselleştirme teknikleri ve dashboard tasarımına uzanır. Raporlarını Excel'den Tableau'ya taşımak isteyen analistler ve iş birimi ekipleri için Desktop odaklı bir başlangıç sunar.

Tableau İleri Düzey eğitimi ise LOD ifadeleri, tablo hesapları, Tableau Server yönetimi ve güvenliği ile performans ayarı ve kurumsal ölçeklendirme başlıklarını işler. Hazırlanmış veri kaynaklarını sunucuda paylaşan ve kurum çapında Tableau ortamını yöneten BI ekipleri için uygun bir derinleşme yoludur.