GitHub Actions ve Jenkins: CI/CD Hattınızı Nerede Kurmalısınız?

Ortak zemin: hat tanımı kod olarak

GitHub Actions ve Jenkins aynı işi yapar: kod deposundaki bir değişiklikle tetiklenen derleme, test ve dağıtım adımlarını otomatik olarak çalıştırır. İkisinde de hattın tanımı bir metin dosyası olarak depoda tutulur, kod incelemesinden geçer ve değişiklik geçmişi izlenebilir.

GitHub'ın dokümantasyonuna göre GitHub Actions'ta iş akışı, bir ya da daha fazla işi çalıştıran yapılandırılabilir bir otomatik süreçtir ve deponun .github/workflows klasöründeki YAML dosyalarıyla tanımlanır. Jenkins ise kendini açık kaynaklı bir otomasyon sunucusu olarak tanımlar. Jenkins Pipeline, sürekli teslimat hatlarını Jenkins'e uygulamayı ve entegre etmeyi sağlayan bir eklenti paketidir; hattın tanımı depoya eklenen Jenkinsfile adlı bir metin dosyasına yazılır.

Temel fark mimaridedir. GitHub Actions, GitHub platformunun içine yerleşik bir hizmettir. Jenkins ise bağımsız bir sunucudur; GitHub, GitLab, Bitbucket ya da kurum içi bir Git sunucusuyla çalışabilir ve kurulumundan işletimine kadar sizin yönetiminizdedir.

Temel farklar ölçüt ölçüt

• Barındırma: GitHub Actions / GitHub tarafından barındırılan çalıştırıcılar (runner) ya da kendi makinelerinizde çalışan kendi kendine barındırılan çalıştırıcılar. Jenkins / denetleyici (controller) ve ajanlar sizin sunucularınızda ya da bulut ortamınızda çalışır.
• Kurulum: GitHub Actions / depoya bir YAML dosyası eklemek yeterlidir; sunucu kurulumu gerekmez. Jenkins / denetleyicinin kurulması, eklentilerin seçilmesi, ajanların bağlanması ve güvenlik yapılandırması gerekir.
• Yapılandırma dili: GitHub Actions / YAML ile olaylar, işler ve adımlar. Jenkins / Jenkinsfile içinde okunması kolay olacak şekilde tasarlanmış bildirimsel (declarative) sözdizimi ya da daha esnek betik (scripted) sözdizimi.
• Tetikleyiciler: GitHub Actions / push, pull request açılması, issue oluşturulması gibi depo olayları, zamanlama, REST API çağrısı ve elle başlatma. Jenkins / depo webhook'ları, zamanlama, başka işlerin tamamlanması ve eklentilerle eklenen tetikleyiciler.
• Yeniden kullanım: GitHub Actions / GitHub Marketplace'teki hazır eylemler (action) ve yeniden kullanılabilir iş akışları. Jenkins / paylaşılan kütüphaneler ve topluluk tarafından geliştirilen geniş eklenti ekosistemi.
• Paralellik: GitHub Actions / işler varsayılan olarak paralel çalışır, bağımlılık tanımlanarak sıralanır; matris ile aynı iş farklı değişken kombinasyonlarında koşturulur. Jenkins / paralel aşamalar ve işi birden çok makineye dağıtan ajan mimarisi.
• İşletim yükü: GitHub Actions / barındırılan çalıştırıcılarda her çalışma için temiz bir sanal makine sağlanır, bakım GitHub'dadır. Jenkins / denetleyici yükseltmeleri, eklenti uyumluluğu, yedekleme ve kapasite planlaması ekibin sorumluluğundadır.

GitHub Actions hangi ekiplere uyar?

Kodu zaten GitHub'da tutan ve CI/CD için ayrı bir sunucu işletmek istemeyen ekipler için GitHub Actions doğal bir başlangıçtır.

• Pull request açıldığında testleri ve kod analizini çalıştırıp sonucu doğrudan pull request sayfasında görmek isteyen ekipler
• Linux, Windows ve macOS üzerinde derleme gerektiren projeler: GitHub barındırılan çalıştırıcıları bu işletim sistemleriyle sunar
• Açık kaynak projeler ve küçük, orta ölçekli ürün ekipleri
• Depo olaylarına bağlı otomasyonlar: issue etiketleme, sürüm notu oluşturma, bağımlılık güncellemesi gibi CI/CD dışı işler

Örneğin bir web uygulaması ekibi, her pull request'te birim testleri ve lint kontrollerini paralel iki işte çalıştırır; main dalına birleştirme olduğunda konteyner imajını oluşturup test ortamına, onay sonrası canlı ortama dağıtan ayrı bir iş akışı kullanır. Ekibin bakımını yaptığı bir CI sunucusu yoktur.

Jenkins hangi ekiplere uyar?

Jenkins, CI/CD altyapısı üzerinde tam kontrol isteyen ve bunu işletecek kapasitesi olan kurumlar için güçlü bir seçenektir.

• Kodu birden çok farklı Git sunucusunda ya da kurum içi sistemlerde tutan kurumlar
• Derleme ve testlerin ağ dışına çıkmadan, kurum içi ağda ve belirli donanımlarda çalışması gereken ortamlar
• Uzun yıllardır biriken, özelleştirilmiş hatları ve paylaşılan kütüphaneleri olan büyük yazılım organizasyonları
• Belirli araçlarla eklenti üzerinden derin entegrasyon gereken durumlar

Örneğin bir bankanın çekirdek sistem ekibi, derlemelerin yalnızca kurum içi ağdaki onaylı sunucularda çalışmasını ve tüm hatların ortak güvenlik kontrollerini içeren bir paylaşılan kütüphaneden türemesini ister. Jenkins'in ajan mimarisi ve paylaşılan kütüphaneleri bu standartlaşmayı destekler; bunun karşılığında platform ekibi denetleyiciyi, eklentileri ve ajanları sürekli işletir.

Karar ölçütleri

• Kod nerede? Depolar GitHub'daysa GitHub Actions entegrasyon işini ortadan kaldırır. Kod birden çok platformda ya da kurum içindeyse Jenkins ya da başka bağımsız bir araç daha esnektir.
• Derlemeler nerede çalışmalı? Ağ dışına çıkamayan işler için iki araç da kendi makinelerinizde çalışabilir: GitHub Actions'ta kendi kendine barındırılan çalıştırıcılar, Jenkins'te ajanlar. Fark, Jenkins'te denetleyicinin de sizde olmasıdır.
• İşletim kapasiteniz ne? Jenkins'i güvenli ve güncel tutmak sürekli emek ister: eklenti güncellemeleri, uyumluluk testleri, yedekleme. Bu emeği ayıracak bir platform ekibi yoksa yönetilen hizmet daha gerçekçidir.
• Mevcut yatırım ne kadar? Çok sayıda Jenkins hattı ve paylaşılan kütüphanesi olan bir kurumda taşıma maliyeti yüksektir; yeni projeleri GitHub Actions'ta başlatıp eskileri yerinde bırakmak da bir seçenektir.
• Maliyet modeli nasıl? GitHub barındırılan çalıştırıcılar için kullanım süresine dayalı bir modelle çalışır; güncel koşullar GitHub'ın faturalandırma sayfasında yayımlanır. Jenkins'in yazılımı açık kaynaktır, maliyet sunucu ve işletim emeğindedir.

Sık yapılan hatalar

• Gizli bilgileri hat tanımına yazmak: iki araçta da parola ve anahtarlar gizli değişken ya da kimlik bilgisi deposunda tutulmalıdır.
• Üçüncü taraf eylemleri ve eklentileri incelemeden kullanmak: Marketplace eylemleri ve Jenkins eklentileri hattınızda kod çalıştırır. Güvenilir kaynaktan seçilmeli ve sabit bir sürüme bağlanmalıdır; GitHub, bir eylemi değişmez bir sürüm olarak kullanmanın yolunun onu tam uzunluktaki commit SHA değerine sabitlemek olduğunu belirtir.
• Kendi kendine barındırılan çalıştırıcıyı herkese açık depolarda kullanmak: GitHub'ın güvenlik rehberi, herkesin pull request açabildiği açık depolarda bu çalıştırıcıların ortamı tehlikeye atabileceği uyarısını yapar.
• Jenkins'te eklenti yığını oluşturmak: kullanılmayan eklentiler güncelleme ve güvenlik yükünü artırır; düzenli temizlik yapılmalıdır.
• Hattı hızlandırmayı ihmal etmek: önbellek kullanmamak, testleri paralelleştirmemek ve gereksiz adımları her değişiklikte çalıştırmak geliştirici geri bildirimini yavaşlatır.

Mindset programlarında nerede çalışılır?

CI/CD Pipeline Tasarımı (GitHub Actions) eğitimi GitHub Actions temelleri, sürekli entegrasyon boru hattı, konteyner ve imaj yönetimi, çok ortamlı dağıtım stratejileri, yeniden kullanılabilir iş akışları, güvenlik ve uyumluluk entegrasyonu ile gözlemlenebilirlik modüllerini içerir.

CI/CD Pipeline Tasarımı (Jenkins) eğitimi Jenkins mimarisi ve kurulumla başlar; bildirimsel pipeline yazımı, derleme, test ve kalite kapıları, paralellik, dağıtım ve onay ile paylaşılan kütüphaneleri kapsar. Jenkins ile Kurumsal CI/CD Platform İşletimi eğitimi ise ajan mimarisi ve ölçekleme, eklenti ve yapılandırma yönetimi, güvenlik, yedekleme ve yükseltme gibi işletim başlıklarına odaklanır.