Tableau çift eksenli (dual axis) grafik: adım adım kurulum

Çift eksenli grafik ne zaman gerekir?

Çift eksenli grafik, ölçek olarak birbirinden farklı iki ölçüyü aynı çizim alanında göstermek için kullanılır. Tipik örnek, sütunlarla gösterilen ciro ile çizgiyle gösterilen kâr marjıdır. Ciro büyük para birimi değerleri taşırken marj yüzde cinsindendir. İkisini tek bir eksene koyarsanız küçük değerli ölçü düz bir çizgiye dönüşür ve okunamaz hale gelir. İki ayrı eksen bu sorunu çözer.

Tableau'nun kendi yardım sayfaları da bu kullanımı açıkça tarif eder: iki alanı farklı ölçeklerle karşılaştırmak istediğinizde ölçekleri tek eksende karıştırmak görünümü çarpıtır, bu yüzden ikinci bir eksen eklenir. Kural basittir. İki ölçü aynı boyut (örneğin zaman) üzerinde birlikte okunacaksa ve birimleri farklıysa çift eksen düşünün. Birimleri aynıysa, örneğin iki bölgenin cirosu, çift eksene gerek yoktur; aynı eksende iki seri çizmek daha dürüst bir görünüm verir.

Başlamadan önce kontrol listesi

Çift eksen kurmadan önce şu noktaları gözden geçirin:

• Ortak bir boyut var mı? Çift eksenin anlamlı olması için iki ölçünün aynı kategori ya da tarih alanı üzerinde okunması gerekir.
• Ölçüler gerçekten ilişkili mi? Birbiriyle ilgisiz iki ölçüyü yan yana koymak, okura var olmayan bir ilişki sezdirir.
• Tarih alanı doğru düzeyde mi? Aylık bir akış için tarih alanını ay düzeyine getirin, aksi halde çizgi kesikli görünür.
• Ölçülerin toplama biçimi doğru mu? Marj gibi oransal bir ölçüyü toplam olarak almak yanlış sonuç verir; hesaplanmış alanla payı paya bölerek üretin.

Bu hazırlık, grafiği kurduktan sonra düzeltme yapmaktan çok daha az zaman alır. Oransal ölçü üretmek için hesaplanmış alan mantığını bilmek gerekir; bu konu ayrı bir becerinin parçasıdır.

Adım adım: iki ölçüyü tek grafikte birleştirme

Akış şu sırayla ilerler:

• Tarih alanını sütunlar rafına, birinci ölçüyü (örneğin ciro) satırlar rafına bırakın. Aylık bir çubuk ya da çizgi görünümü oluşur.
• İkinci ölçüyü (örneğin kâr marjı) satırlar rafına, birincinin yanına ekleyin. Şimdilik iki ayrı grafik üst üste durur.
• İkinci ölçüye sağ tıklayın (Mac'te Control ile tıklayın) ve Dual Axis seçeneğini seçin. İki grafik tek çizim alanında birleşir ve ikinci ölçünün ekseni sağ tarafa geçer. Alternatif olarak ölçüyü doğrudan görünümün sağ kenarına sürükleyip bırakabilirsiniz.
• Sağdaki eksene sağ tıklayıp Synchronize Axis seçeneğini seçmek eksenlerin ölçeklerini eşitler. Bunu yalnız iki ölçü aynı birimdeyse yapın. Ciro ve marj gibi farklı birimlerde senkronize etmek anlamsız bir görünüm doğurur.

Tableau'nun yardım belgesi, senkronizasyon seçeneğinin bazen pasif görünebileceğini, bunun iki eksenin veri türünün uyuşmamasından kaynaklandığını belirtir. Seçenek pasifse eksenlerin veri türünü ve ölçü tanımlarını kontrol edin.

Her eksene ayrı işaret türü verme

Çift eksenli grafiğin asıl gücü, iki ölçüye farklı çizim türü vermektir. Çift eksen kurulduktan sonra çalışma sayfasında her ölçünün kendi işaret ayarlarının bulunduğu bir bölüm görürsünüz. Birinci ölçü için çubuk, ikinci ölçü için çizgi ya da nokta seçerek klasik bir kombinasyon grafiği elde edersiniz.

Bu aşamada yapılacak ince ayarlar şunlardır: çizgiye renk verip eksen başlığını aynı renge boyamak, çubuğu açık bir tonda bırakıp çizgiyi koyu yapmak, çizginin üzerine yalnız son değeri gösteren etiket koymak. Eksen başlığıyla seri renginin eşleşmesi, okurun hangi eksenin hangi ölçüye ait olduğunu efsaneye bakmadan anlamasını sağlar.

İki ölçünün de renk ayrımı için ayrı bir renk alanı gerekmez; ölçü adları zaten ayrı serilerdir. Gereksiz renk kullanımı grafiği kalabalıklaştırır.

Örnek senaryo: aylık ciro ve iade oranı

Örneğin bir e-ticaret ekibi, aylık cirosunu ve iade oranını aynı panoda izlemek istiyor. Ciro sütun olarak, iade oranı çizgi olarak çizilir. Çift eksen sayesinde ciro büyürken iade oranının da yükseldiği bir ayı tek bakışta görmek mümkün hale gelir. Tek eksenli iki ayrı grafik olsaydı, okur iki grafik arasında gözünü gezdirip ilişkiyi zihninde kurmak zorunda kalırdı.

Burada yorumlama sorumluluğu da önemlidir. Eksenlerin başlangıç değerleri farklı seçilirse çizgi ile sütunlar tesadüfen kesişir ve olmayan bir ilişki varmış gibi görünür. Örneğin sağ eksenin alt sınırını yapay biçimde yükseltmek, küçük bir iade artışını dramatik gösterir. Pano sahibi olarak eksen aralıklarını bilinçli ve tutarlı seçmek, grafik tasarımının etik tarafıdır.

Sık yapılan hatalar

• Aynı birimdeki ölçülere çift eksen uygulamak: iki ayrı ekseni gerektirmeyen seri çifti için bu, okuru gereksiz yere yorar.
• Eksenleri senkronize etmeyi unutmak ya da yanlış yerde senkronize etmek: aynı birimdeki ölçüler farklı ölçeklerle çizildiğinde büyüklük karşılaştırması bozulur.
• Çok fazla ölçü eklemek: ek ölçüleri zorla sığdırmak yerine ayrı bir grafik ya da küçük çoklu görünüm kullanın.
• Eksen başlıklarını bırakmak: iki ayrı eksen varsa her birinin hangi ölçüye ait olduğunu yazmak zorunludur.
• Oransal ölçüyü toplam olarak almak: marj, dönüşüm oranı gibi ölçüleri hesaplanmış alanla üretmeden eklemek yanlış değer gösterir.
• Renkten başka ipucu vermemek: renk körlüğü olan okur için çizgi ile sütunu biçim olarak da ayırın.

Öğrenme yolu ve Mindset programlarında yeri

Çift eksen, Tableau'da temel görsel ve hesaplanmış alan bilgisinden sonra gelen bir tekniktir. Önce ölçü, boyut ve raflar mantığını, sonra hesaplanmış alanları öğrenmek gerekir; çift eksen bunların üzerine oturur.

Mindset'in Tableau ile Veri Görselleştirme Uygulamaları programı hesaplanmış alanlar, dinamik görselleştirme teknikleri ve dashboard tasarımı üzerine kurulu; analist ve raporlama ekipleri için uygundur. Tableau İleri Düzey programı ise tablo hesapları ve ileri görsel tiplerini işler; kurumsal ekiplerde panoları standartlaştırmak isteyen kıdemli analistlere hitap eder.