SQL'de Doğru Veri Tipi Nasıl Seçilir? Sayı, Metin ve Tarih Tipleri İçin Karar Rehberi

Veri tipi neden bu kadar önemli?

Microsoft belgesinin tanımıyla, SQL Server'daki her sütunun, yerel değişkenin, ifadenin ve parametrenin bir veri tipi vardır. Tip, nesnenin tutabileceği veriyi belirler: tam sayı, karakter, parasal değer, tarih ve saat, ikili metin ve benzerleri. Bu bir saklama kararı gibi görünür, ama etkisi çok daha geniştir.

Etkisi birkaç alanda hissedilir. Birincisi doğruluk: yanlış tip, değeri sessizce yuvarlayabilir ya da taşırabilir. İkincisi performans: gereğinden geniş tipler daha çok yer ve bellek tutar, tablo ve indeks büyür, sorgular daha çok okuma yapar. Üçüncüsü bakım: tarihi metin olarak saklarsanız hatalı biçimleri veritabanı reddetmez, sıralama alfabetik yapılır ve raporlar bozulur.

Belge ayrıca farklı tipteki iki ifade bir işleçle birleştiğinde sonucun tipini veri tipi önceliği kurallarının belirlediğini söyler. Yani yanlış tipler yalnızca saklamada değil, hesapta ve karşılaştırmada da etki eder. Bu yüzden tip seçimi tablo tasarımının ilk, sonradan değiştirmesi en zahmetli adımlarından biridir.

Tür kategorileri: genel harita

Microsoft belgesi tipleri şu kategorilerde toplar: kesin sayısallar, yaklaşık sayısallar, tarih ve saat, karakter dizileri, Unicode karakter dizileri, ikili diziler ve diğer tipler.

Kesin sayısallar tinyint, smallint, int ve bigint tam sayılarını, bit mantıksal değerini, decimal ve numeric ondalıklarını ve money ile smallmoney parasal tiplerini içerir. Belge decimal ile numeric'in aynı olduğunu açıkça belirtir. Yaklaşık sayısallar float ve real'dir. Tarih ve saat grubunda date, time, datetime2, datetimeoffset, datetime ve smalldatetime bulunur. Karakter dizileri char, varchar ve text; Unicode karşılıkları nchar, nvarchar ve ntext'tir. Diğer tipler arasında uniqueidentifier, xml, json ve rowversion gibi özel amaçlı olanlar yer alır.

Bu listeden günlük işte çoğunlukla küçük bir alt küme kullanılır.

Sayısal tip: kesin mi, yaklaşık mı, hangi aralık?

Sayısal tip seçmek şu sorulara iner. Birincisi: değer tam saklanmalı mı? Para tutarı, vergi ve oran gibi kesin hesap gerektiren değerler için kesin sayısal tipler (DECIMAL) kullanılır. Ölçüm sonuçları, bilimsel hesaplar ya da yaklaşık değer yeterli olduğunda FLOAT ve REAL uygundur. Yaklaşık tipler, bazı ondalık sayıları tam gösteremez; toplamlar küçük sapmalar taşıyabilir. Bu yüzden FLOAT sütunlarda tutarları eşitlik koşuluyla karşılaştırmak ya da parasal toplam almak riskli bir alışkanlıktır.

İkincisi: aralık. Sayma, kimlik ve adet gibi tam sayılar için tinyint, smallint, int ve bigint aralıkları farklıdır. Değerin hiçbir zaman büyüyemeyeceğini biliyorsanız dar tip yeterlidir; sıra numarası veya satır kimliği gibi çok büyüyebilecek değerler için geniş tipi baştan seçmek, sonradan taşma ve tip değiştirme sorunundan kurtarır.

CREATE TABLE siparis ( siparis_id INT NOT NULL, musteri_adi NVARCHAR(100) NOT NULL, siparis_tarihi DATE NOT NULL, kayit_zamani DATETIME2 NOT NULL, tutar DECIMAL(18,2) NOT NULL, indirim_orani DECIMAL(5,4) NOT NULL, onaylandi BIT NOT NULL );

Bu tabloda her sütun için tip bilinçle seçilmiştir: tutar kesin ve ondalıklıdır, oran daha ince bir ondalık hassasiyete sahiptir, evet ya da hayır bilgisi BIT'tir. DECIMAL'de ilk sayı toplam basamağı, ikincisi ondalık basamağı belirler.

Metin tipi: CHAR, VARCHAR ve Unicode

Metin için temel ayrım şu eksenlerde yapılır. Birincisi sabit mi değişken uzunluk mu: CHAR sabit uzunlukludur, VARCHAR değişken. Çoğu metin değişken uzunlukludur ve VARCHAR doğal seçimdir; sabit uzunluklu CHAR, kodlar gibi her zaman aynı uzunlukta olan değerlere uygundur. Ayrıntılı karşılaştırma için CHAR ve VARCHAR rehberine bakın.

İkincisi Unicode olup olmadığı: NCHAR ve NVARCHAR, farklı dillerin karakterlerini saklayabilir; CHAR ve VARCHAR ise belirli bir karakter kümesine bağlıdır. Müşteri adı, adres ya da açıklama gibi serbest metinler, çok dilli veri ya da hangi karakterlerin geleceğinden emin olmadığınız durumlar için Unicode tipler güvenli tercihtir. Türkçe karakter sorunları ayrıca sıralama kuralı (collation) ile ilgilidir; bu konu için ilgili rehbere bakın.

Uzun metinler için belge, varchar(max) ve nvarchar(max) tiplerini büyük değer tipleri olarak, text, ntext ve image tiplerini ise büyük nesne tipleri olarak sınıflar. Yeni tablolarda uzun metin için genellikle (max) tipleri tercih edilir. Uzunluğu gereğinden fazla geniş bırakmak ise başka bir tuzaktır: her sütunu en geniş tipe çekmek, bellek ve indeks maliyetini artırır.

Son bir kural: sayıları ve tarihleri metin sütununda tutmayın. Telefon numarası ya da posta kodu gibi hesap yapılmayan, baştaki sıfırı koruması gereken değerler metin olabilir; ama sipariş tutarı ya da adet metin olmamalıdır.

Tarih ve saat tipleri

Tarih ve saat grubu ilk bakışta kalabalıktır: date yalnızca tarihi, time yalnızca saati, datetime2 tarihle saati birlikte, datetimeoffset ise saat dilimi farkıyla birlikte tutar. datetime ve smalldatetime ise daha eski tiplerdir. Seçim, hangi bilgiye ihtiyacınız olduğuna bağlıdır.

Yalnızca günü önemsiyorsanız (sipariş tarihi, doğum tarihi) DATE yeterli ve temizdir. Olayın zaman damgasını (kayıt zamanı, işlem anı) saklıyorsanız DATETIME2 doğal seçimdir. Farklı saat dilimlerinden gelen olayları karşılaştırıyorsanız saat dilimi bilgisini taşıyan tip gerekir; yoksa bir verinin hangi ana denk geldiği belirsiz kalır.

Tarihi metin olarak saklamak bu grupta en sık yapılan hatadır. Metin olarak saklanan bir tarihte ay-gün sıralaması karışabilir, geçersiz tarihler (aylarda olmayan günler) kabul edilir ve aralık sorguları 'önceki tarih' mantığını kullanamaz; metin sıralaması tarih sıralamasıyla çakışmaz. Doğru tip, doğrulamayı veritabanına bırakır.

Tarih aralığı filtrelemesi ve tarih fonksiyonları için ilgili rehberler vardır; burada önemli olan, doğru tipi seçerek bu işlevlerin güvenle çalışmasını sağlamaktır.

Sık hatalar ve yanlış seçimin bedeli

• Para tutarını FLOAT'ta saklamak. Yaklaşık tip, kuruş düzeyinde sapmalar ve eşitlik karşılaştırmalarında sürprizler üretir.
• Tarihi veya sayıyı metin olarak saklamak. Sıralama, filtreleme ve doğrulama bozulur; sorgularda sürekli dönüşüm gerekir.
• Her sütunu en geniş tipe çekmek. Tablolar ve indeksler büyür, sorgular daha çok okur.
• Gereğinden dar tip seçmek. Değer büyüyünce taşma hatası ya da kesilmiş veri görülür; büyük tabloda tipi sonradan değiştirmek zahmetlidir.
• Örtük dönüşümleri görmemek. Farklı tipteki iki ifade karşılaştırıldığında motor birini diğerine çevirir; belge sonuç tipini veri tipi önceliğine göre belirlediğini söyler. Sütunun tipiyle karşılaştırdığınız değerin tipi uyuşmuyorsa çoğu durumda indeksin kullanımı etkilenebilir; bunu yürütme planında kontrol edin.
• Türkçe metni Unicode olmayan tiplerde saklarken karakter sorunu yaşamak. Emin değilseniz Unicode tipleri tercih edin.
• BIT yerine metin ile 'E' ya da 'H' saklamak. Mantıksal bilgi için ayrı tip varken kendi gösteriminizi icat etmeyin.

Bir tasarım denetimi için tablonuzun her sütununa şunu sorun: bu değerin gerçekte aldığı aralık, kesinlik ve anlam nedir ve bu tip bunu karşılıyor mu?

Tip seçimini Mindset programlarında nerede çalışırsınız?

Veri tipi kararı, tablo tasarımının merkezindedir. SQL ile Programlama Eğitimi, veritabanı tasarlama, tablo oluşturma, boş değerlere izin verme ve kimlik alanları gibi konuları ayrı derslerde işler; tiplerin gerçek bir tablo tanımında nasıl seçildiğini bu zeminde görürsünüz.

Veritabanı Yönetim Sistemleri ve Uygulamaları programı veri modelleme ve tasarım modülünü, Veritabanı Tasarımı ve Normalizasyon programı ise bütünlük kısıtları ve veri kalitesi modülünü kapsar. Sütun tiplerini ve kısıtları birlikte düşünmek isteyen analist, geliştirici ve veri mühendisleri için bu programlar birbirini tamamlar; kapsam ayrıntısı program sayfalarındadır.