SQL Server Nasıl Kurulur? Sürüm Seçimi, Kurulum Sihirbazı ve İlk Bağlantı

Neyi kuruyorsunuz? Motor, istemci ve sürüm

SQL Server kurulumu denince çoğu zaman iki ayrı parça kastedilir. Birincisi veritabanı motoru: verilerinizi tutan, sorguları çalıştıran sunucu servisidir. İkincisi SSMS: motora bağlanıp sorgu yazdığınız yönetim aracıdır. Microsoft kurulum belgeleri SSMS'i ayrı bir bileşen olarak sunar; yani kurulum sihirbazı motoru kurar, yönetim aracını ise ayrıca indirirsiniz. SSMS kurulumu ve kullanımı için ayrı rehber vardır.

Üçüncü bir kavram sürümdür. SQL Server farklı sürümlerle sunulur ve hangisini seçtiğiniz neyi yapabileceğinizi ve lisansınızın neye izin verdiğini belirler. Öğrenme amacıyla kuruyorsanız seçenekler sınırlıdır; üretim ortamı için ise lisans konusu kuruluşunuzla ve Microsoft ile konuşulmalıdır.

Kurulumda Windows dışı yollar da vardır: belgeler Linux üzerinde kurulum ve konteyner dağıtımı için ayrı kılavuzlar sunar. Bu rehber Windows üzerinde sihirbazla kurulumu temel alır.

Hangi sürümle başlamalı: Developer mı, Express mi?

Microsoft'un sürüm tanımları kararı kolaylaştırır. Developer sürümü, Enterprise sürümünün tüm işlevlerini içerir ama geliştirme ve test sistemi olarak lisanslıdır; üretim sunucusu olarak kullanılamaz. Uygulama geliştirenler ve öğrenenler için ideal seçim olarak tanıtılır. Express sürümü ise giriş seviyesi bir veritabanıdır; öğrenme ile masaüstü ve küçük sunucu uygulamaları için uygundur, daha gelişmiş özellik gerekirse üst sürümlere yükseltilebilir. Ek olarak sınırlı süre için kullanılabilen bir deneme (Evaluation) sürümü bulunur.

Öğrenmek ve her özelliği denemek istiyorsanız Developer en geniş zemini verir. Hafif ve basit bir kurulum yetiyorsa Express uygundur. Üretimde gerçek bir iş yükü çalıştıracaksanız lisanslı bir sürüm gerekir; Developer burada seçenek değildir.

Sürümlerin kapsamı ve sınırları zamanla değişebildiği için kararınızı indirmeden önce Microsoft'un güncel sürüm ve özellik tablosuna bakarak doğrulayın.

Kurulum öncesi hazırlık

Sihirbazı çalıştırmadan önce birkaç şeyi denetleyin. Hedef sürüm için donanım ve yazılım gereksinimleri belgesine bakın; bu belge işletim sistemi, bellek ve disk beklentilerini listeler. Belgeler ayrıca kurulum planlaması ve güvenlik konularını ayrı sayfada ele alır.

Belgedeki uyarılar pratiktir. Yeni sürümleri yeni Windows Server'a kuruyorsanız bekleyen bir yeniden başlatma olmamalı; önce Windows'u yeniden başlatın, sonra kurulumu çalıştırın. Uzak Masaüstü ile kuruyorsanız kurulum ortamı (medya) uzak istemci bilgisayarda yerel kaynaktaysa kurulum başarısız olur; medyanın ağ paylaşımında ya da hedef makinede olması gerekir.

Kurulum sırasında sihirbaz gerekli ODBC ve OLE DB sürücülerini ve kurulum destek dosyalarını da yükler. Kurulumdan önce kimlerin yönetici olacağını belirleyin; sihirbaz en az bir sistem yöneticisi ister ve bu hesabı sonradan eklemek, baştan seçmekten daha zahmetlidir.

Kurulum sihirbazı adım adım

Kurulum medyası çalıştığında Kurulum Merkezi (Installation Center) açılır. Soldan Kurulum bölümüne gelip yeni bir bağımsız SQL Server kurulumu seçersiniz. Sihirbaz sırayla lisans koşullarını, kuralları ve güncellemeleri işler; asıl kararlar ortadaki sayfalardadır.

Özellik Seçimi (Feature Selection) sayfasında kurmak istediğiniz bileşenleri seçersiniz. Yalnızca veritabanı motoru için Database Engine Services yeterlidir; varsayılan olarak hiçbir özellik seçili gelmez. Örnek Yapılandırması (Instance Configuration) sayfasında varsayılan örnek mi adlandırılmış örnek mi kuracağınızı belirlersiniz. Makinede zaten varsayılan bir örnek varsa yenisi adlandırılmış olmak zorundadır. Sunucu Yapılandırması'nda servis hesapları belirlenir. Veritabanı Motoru Yapılandırması'nda kimlik doğrulama modu ve yöneticiler seçilir. Son sayfada özet gösterilir ve kurulum başlar; bitince gerekirse yeniden başlatma istenir.

Kurulum notlarınızı (örnek adı, kimlik doğrulama modu, yönetici hesabı) bir yere yazın; ilk bağlantıda bunlara ihtiyaç duyacaksınız.

Kimlik doğrulama modu ve yönetici hesabı

Veritabanı Motoru Yapılandırması sayfasında iki karar verirsiniz. Birincisi kimlik doğrulama modudur: yalnızca Windows kimlik doğrulaması ya da karışık mod. Karışık modu seçerseniz yerleşik sistem yöneticisi hesabı (sa) için güçlü bir parola vermeniz gerekir. Belgeye göre bağlantı kurulduktan sonra güvenlik mekanizması iki modda da aynıdır; fark, hangi oturum açma türlerinin kabul edildiğidir.

Pratikte Windows kimlik doğrulaması daha güvenli ve basittir, tek kullanıcılı öğrenme ortamında çoğu zaman yeterlidir. Uygulamanızın ya da bir aracın SQL kullanıcı adı ve parolayla bağlanması gerekiyorsa karışık mod seçilir. Modu baştan doğru seçmek, sonradan değiştirmeye uğraşmaktan daha kolaydır.

İkinci karar SQL Server yöneticileridir. Belge, en az bir sistem yöneticisi belirtmenizi şart koşar. Kurulumu çalıştıran hesabı eklemek için Add Current User düğmesi kullanılır. Bu adımı atlarsanız kurulum ilerlemez; yanlış hesabı seçerseniz sunucuya yönetici olarak bağlanamazsınız. Parolaları ve kimlik bilgilerini bir yönetici parolası kasasında tutun, düz metin dosyalarına ya da sohbetlere yazmayın.

İlk bağlantı ve sınama

Kurulum tamamlanınca SSMS'i açıp sunucuya bağlanırsınız. Bağlantı penceresinde sunucu türü olarak veritabanı motorunu, sunucu adı olarak kurduğunuz örneğin adını ve kimlik doğrulama türünü seçersiniz. Varsayılan örnekte sunucu adı bilgisayarın adıdır; adlandırılmış örnekte bilgisayar adı ve örnek adı ters eğik çizgiyle birleştirilir. Sunucu adını aynı bilgisayardan bağlanırken yerel bir kısa adla da yazabilirsiniz.

Bağlandıktan sonra yeni bir sorgu penceresi açıp şunu çalıştırın:

SELECT @@VERSION; SELECT name FROM sys.databases;

İlk sorgu motorun sürüm bilgisini, ikincisi sunucudaki veritabanlarının listesini döndürür. Her ikisi de geliyorsa kurulum sağlamdır. Belgeye göre örnek veritabanları ve örnek kodlar kurulumla birlikte yüklenmez; onları ayrıca indirmeniz gerekir. Bu yüzden ilk açılışta listenin yalnızca sistem veritabanlarını göstermesi normaldir.

Kurulum sonrası ilk adım olarak kendi çalışma veritabanınızı oluşturmak mantıklıdır; bunun için veritabanı oluşturma rehberi bir sonraki duraktır. Komut satırından denemek isterseniz sqlcmd aracı kurulumla birlikte gelir.

Bağlanamıyorsanız: sık sorunlar ve çözümler

• Servis çalışmıyor: SQL Server Configuration Manager'da motor servisinin başladığından emin olun.
• Örnek adı yanlış: adlandırılmış örnekte yalnızca bilgisayar adıyla bağlanmaya çalışmak yaygın hatadır; örnek adını da ekleyin. Hangi adı verdiğinizi kurulum notlarınızdan kontrol edin.
• Kimlik doğrulama uyuşmazlığı: yalnızca Windows modunda kurup SQL kullanıcı adı ile bağlanmaya çalışırsanız giriş reddedilir. Modu karışık yapmak ya da Windows kimliğiyle bağlanmak gerekir.
• Güvenlik duvarı: uzak bilgisayardan bağlanıyorsanız Windows Güvenlik Duvarı'nın SQL Server erişimine izin vermesi gerekir; Microsoft'un ayrı bir yapılandırma sayfası vardır.
• Şifreleme ya da sertifika uyarısı: bağlantı penceresindeki şifreleme ve sertifika güvenine ilişkin seçenekler bağlantıyı etkileyebilir; uyarı alıyorsanız bu ayarlara bakın.
• Developer sürümünü üretimde kullanmak: lisans geliştirme ve test içindir. Gerçek iş yükü için lisanslı sürüm gerekir.
• SSMS ile motoru karıştırmak: yalnızca SSMS kurmak sunucu kurmuş olmak değildir; bağlanacak bir motor yoksa araç boştur.

Kurulum başarısız olursa kurulum günlük dosyaları hatanın nedenini gösterir; belgeler bu günlüklerin nasıl okunacağını da anlatır. Hata iletisini aynen arayarak ve günlükteki ilk gerçek hatayı bularak başlayın.

Kurulumdan sonra: Mindset programları

Kurulumdan sonra asıl iş sorgu yazmaktır. SQL ile Programlama Eğitimi, kuruluma yakın konuları sırayla işler: SQL'e genel bakış ve nesne gezgini, veritabanı oluşturma ve tasarlama, tablolarla çalışma. Böylece kurduğunuz sunucuyu hemen ilk veritabanınız ve ilk tablonuzla kullanmaya geçebilirsiniz.

Veritabanı Yönetim Sistemleri ve Uygulamaları programı ise veritabanı sistemlerine giriş, ilişkisel veritabanları ve SQL, veritabanı yönetimi ve güvenlik ve yetkilendirme modülleriyle yönetim tarafını kapsar. Sunucuyu ilk kez kuran analist ve yeni başlayan yöneticiler için iki program birbirini tamamlar; kapsam ayrıntısı program sayfalarındadır.