Python'da Kendi Modülünüzü ve Paketinizi Yazma

Modül nedir, nasıl yazılır

Python belgelerine göre modül, tanımlar ve ifadeler içeren bir Python dosyasıdır. Dosya adı .py uzantısı çıkarılmış hâliyle modülün adı olur. Kodunuz büyüdükçe fonksiyonları ve sınıfları ayrı dosyalara bölmek, tekrar kullanımı ve okunurluğu kolaylaştırır.

metin.py dosyasını oluşturalım:

def temizle(metin): """Baştaki ve sondaki boşlukları atar, küçük harfe çevirir.""" return metin.strip().lower()

Başka bir dosyadan bu modülü içe aktarmak için import kullanırsınız:

import metin print(metin.temizle(' Merhaba '))

Her modülün kendi özel isim alanı vardır; bu sayede iki modülde aynı adlı bir fonksiyon çakışmaz. Bir modülün üst düzeydeki ifadeleri, oturumda ilk içe aktarıldığında bir kez çalışır. Belgelere göre her modül bir oturumda yalnız bir kez içe aktarılır; dosyayı düzenledikten sonra etkileşimli oturumda değişikliği görmek için yorumlayıcıyı yeniden başlatmak ya da importlib.reload kullanmak gerekir.

import biçimleri

Bir modülden ne almak istediğinize göre birkaç biçim vardır.

import metin # metin.temizle(...) yazarsınız from metin import temizle # temizle(...) yazarsınız import metin as m # m.temizle(...) yazarsınız from metin import temizle as t # t(...) yazarsınız from metin import * # önerilmez

import modul biçimi yalnızca modül adını getirir; içindekilere modül.ad ile erişirsiniz. from modul import ad ise seçtiğiniz adları doğrudan isim alanınıza ekler. as ile kısa takma ad verebilirsiniz.

from modul import * biçimi, alt çizgiyle başlamayan tüm genel adları getirir. Python belgeleri bu biçimin kodda önerilmediğini belirtir: neyin içeri girdiği belirsizleşir ve var olan adlarınızı sessizce ezebilir. Açıkça gereken adları içe aktarmak hem okuyanı hem aracınızı rahatlatır.

Python modülü nerede arar

İçe aktarma isteği geldiğinde Python önce yerleşik modüllere bakar. Bulamazsa sys.path listesindeki klasörleri sırayla tarar. Belgelere göre bu liste çalışan betiğin klasöründen (ya da geçerli klasörden), sonra PYTHONPATH ortam değişkeninden, sonra da kurulumun varsayılan klasörlerinden başlatılır; paketlerin kurulduğu site-packages klasörü de buna dahildir.

Bu sıranın pratik bir sonucu vardır: betiğin klasörü standart kütüphaneden önce gelir. Kendi dosyanıza random.py ya da json.py gibi standart bir modülün adını verirseniz, Python sizin dosyanızı bulur ve standart modül gölgelenir. Beklenmedik hata mesajlarının sık nedeni budur. Modüllerinize standart kütüphaneyle çakışmayan adlar verin.

Modülü başka bir klasörden kullanmak isterseniz sys.path'e klasör ekleyebilirsiniz, ama kalıcı çözüm kodu paket hâline getirmek ve düzgün kurmaktır. Python derlenmiş kodu __pycache__ klasöründe önbelleğe alır; bu klasörü elle düzenlemeniz gerekmez.

Paket oluşturma ve __init__.py

Paket, modülleri noktalı adlarla gruplayan bir klasör yapısıdır. Belgelere göre __init__.py dosyası, bir klasörün normal paket olarak tanınmasını sağlar. Dosya boş olabilir, paketin başlangıç kodunu çalıştırabilir ya da __all__ listesini tanımlayabilir.

proje/ main.py araclar/ __init__.py metin.py sayi.py

Bu yapıda araclar bir paket, metin ve sayi onun modülleridir. main.py içinden şöyle içe aktarırsınız:

import araclar.metin from araclar import metin from araclar.metin import temizle

Üç biçim de aynı modüle ulaşır; fark, adı nasıl kullanacağınızdır. import a.b.c yazarken son parça dışındaki her parça paket olmalıdır.

__init__.py içine paketin en çok kullanılan adlarını alıp yüzeyi sadeleştirebilirsiniz:

from .metin import temizle

Böylece kullanıcı from araclar import temizle yazabilir ve iç dosya yapısını bilmek zorunda kalmaz. __all__ tanımladığınızda from paket import * bu listedeki alt modülleri getirir; tanımlamazsanız yalnızca __init__.py içinde tanımlı adlar ve daha önce içe aktarılmış alt modüller gelir.

Mutlak ve göreli import

Paket içindeki bir modül başka bir modüle iki şekilde ulaşabilir. Mutlak import, paketin tam yolunu yazar: from araclar import metin. Göreli import ise baştaki noktalarla bulunduğunuz paketi kullanır: tek nokta geçerli paketi, çift nokta üst paketi temsil eder.

from . import metin from .metin import temizle from .. import ortak

Belgelere göre mutlak import her zaman çalışır. Göreli import ise modülün paket içindeki adına dayanır. Bu yüzden doğrudan betik olarak çalıştırılan bir dosyada (adı __main__ olduğu için paketi yoktur) göreli import çalışmaz, mutlak import kullanmak gerekir. Paket içindeki modülü doğrudan çalıştırmak isterseniz python -m araclar.metin gibi paket yoluyla başlatmak bu soruna çözüm olur.

Belgeler from paket import alt_modul yazımını önerilen biçim olarak gösterir. Göreli import kullanıyorsanız paket yapısını taşıdığınızda yolları yeniden gözden geçirin. Aynı projede ikisini karıştırmak okunurluğu düşürür, birini seçip tutarlı kalın.

__name__ == '__main__' kalıbı

Bir dosya hem doğrudan çalıştırılabilsin hem de başka dosyalara modül olarak aktarılabilsin istiyorsanız __name__ kontrolünü kullanırsınız. Belgelere göre dosyayı doğrudan çalıştırdığınızda __name__ değeri __main__ olur; içe aktarıldığında ise modülün adı olur.

def temizle(metin): return metin.strip().lower()

if __name__ == '__main__': print(temizle(' Deneme '))

Bu dosyayı çalıştırınca deneme çıktısı görülür. Başka bir dosya aynı dosyayı import ettiğinde ise yalnızca fonksiyon tanımlanır, deneme satırı çalışmaz. Böylece betik yazarken test ve örnek çağrıları aynı dosyada tutabilir, ama modülü kullanan kişiye istenmeyen çıktı vermezsiniz.

Komut satırı betiklerinde de ana akışı bir main fonksiyonuna koyup bu kontrolün altında çağırmak yaygın bir alışkanlıktır.

Sık yapılan hatalar

• __init__.py unutmak: klasör beklediğiniz gibi paket olarak çalışmayabilir.
• Standart modül adı vermek: kendi dosyanız gerçek modülü gölgeler.
• from modul import * kullanmak: hangi adların geldiği belirsizleşir.
• Betiği paket içinden doğrudan çalıştırıp göreli import kullanmak: paket bilgisi olmadığından hata alınır.
• Döngüsel import: iki modül birbirini içe aktarıyorsa yapıyı yeniden düzenleyin.
• Değişiklik sonrası eski modülü görmek: oturumu yeniden başlatın ya da modülü yeniden yükleyin.
• Her şeyi tek dosyada tutmak: bir noktadan sonra bakımı zorlaşır, modüllere ayırın.

Bu beceriyi Mindset programlarında nerede çalışırsınız

Python ile Programlama Eğitimi, Modüller ve Paketler başlıklı modülü içerir; kod organizasyonu, standart kütüphaneden içe aktarma ve kendi paketini yazma bu akışta yer alır. Betikleri bir araya toplamak, ekip içinde ortak yardımcı kod yazmak ya da otomasyonları düzenli bir projeye dönüştürmek isteyen kişiler için modül ve paket yapısı ilk adımdır.