Python'da for ve while Döngüleri: Yazımı ve Doğru Seçimi

for döngüsü: öğeleri sırayla gezmek

Python'daki for, başka dillerdeki gibi sayaç ve bitiş koşulu tanımlamaz; bir dizinin ya da gezilebilir nesnenin öğelerini sırayla gezer. Resmî eğitime göre döngü, öğeleri göründükleri sırayla ele alır.

meyveler = ["elma", "armut", "kiraz"] for meyve in meyveler: print(meyve, len(meyve))

Bu kod her meyvenin adını ve harf sayısını yazdırır. Döngü değişkeni (meyve) her turda bir sonraki öğeyi alır. Aynı yapı metinlerde (harf harf), sözlüklerde (anahtar veya anahtar-değer çiftleri) ve dosya satırlarında da çalışır:

durumlar = {"elma": "taze", "armut": "olgun"} for ad, deger in durumlar.items(): print(ad, deger)

Döngü gövdesi girintiyle belirlenir. Girinti, hangi satırların her turda tekrarlandığını söyler; bu yüzden girinti hatası en sık görülen başlangıç hatasıdır. Önemli bir kural: gezdiğiniz koleksiyonu döngü içinde değiştirmeyin. Öğe silmek ya da eklemek gerekiyorsa koleksiyonun bir kopyası üzerinde gezin ya da sonucu yeni bir koleksiyonda toplayın.

range ile sayı üretmek

Belirli sayıda tur dönmek ya da sayı dizisi üzerinde gezmek için range kullanılır. range üç biçimde çağrılır: yalnızca bitiş vererek, başlangıç ve bitiş vererek ya da başlangıç, bitiş ve adım vererek. Bitiş değeri hiçbir zaman dizinin içinde yer almaz.

for i in range(adet): print(i)

for i in range(baslangic, bitis): print(i)

for i in range(baslangic, bitis, adim): print(i)

Birinci döngü sıfırdan başlayıp adet değerinin hemen öncesine kadar sayar. İkincisi başlangıçtan bitişin hemen öncesine kadar, üçüncüsü ise adım kadar atlayarak gider. Adım negatif olursa geriye doğru sayılır.

range bir liste değil, gerektiğinde değer üreten bir nesnedir; bu yüzden büyük aralıklar bellekte yer kaplamaz. Listeye çevirmek isterseniz list(range(...)) yazarsınız.

Bir listenin indekslerini gezmek için range(len(liste)) kullanılabilir; ancak hem indeks hem değer gerekiyorsa enumerate daha okunaklıdır:

for sira, meyve in enumerate(meyveler): print(sira, meyve)

Sadece değerlere ihtiyacınız varsa doğrudan listeyi gezin; indeksle gezmek gereksiz karmaşıklık getirir.

while döngüsü: koşul doğru olduğu sürece

while, bir koşulu her turun başında kontrol eder ve koşul doğru olduğu sürece gövdeyi çalıştırır. Kaç tur döneceği baştan bilinmiyorsa uygundur: kullanıcı geçerli bir değer girene kadar sormak, bir sunucu yanıt verene kadar denemek, bir kuyruk boşalana kadar işlemek gibi.

sayac = baslangic while sayac < sinir: print(sayac) sayac += adim

Bu kod, sayaç sınıra ulaşana kadar yazdırır ve her turda sayacı adım kadar artırır. while'da en büyük risk, koşulu yanlış yapacak adımı unutmaktır. Yukarıda sayaç artırılmasaydı koşul hiç yanlış olmazdı ve döngü sonsuza dek çalışırdı.

Bilinçli sonsuz döngü de kullanılır: while True ile başlayıp içeride bir koşul sağlandığında break ile çıkmak yaygın bir kalıptır. Kullanıcıdan veri alırken ya da bağlantı beklerken bu yöntem açık ve okunaklıdır. Her durumda döngünün nasıl biteceğini kodu yazarken netleştirin.

break, continue ve döngü else

Üç araç döngünün akışını kontrol eder.

break, içinde bulunduğu en yakın döngüyü hemen bitirir. Aradığınız öğeyi bulduğunuzda gerisini gezmenin anlamı yoktur:

for ad in adlar: if ad == aranan: print("bulundu") break

continue, kalan satırları atlayıp bir sonraki tura geçer. Geçersiz kayıtları atlamak için kullanılır:

for satir in satirlar: if not satir: continue isle(satir)

Döngülerin else bölümü ise az bilinen ama kullanışlı bir yapıdır. Resmî eğitime göre else, döngü break ile kesilmeden doğal olarak biterse çalışır. for döngüsünde son turdan sonra, while döngüsünde koşul yanlış olduğunda çalışır. Döngü break, return ya da bir hatayla biterse else atlanır. Klasik kullanımı "bulunamadı" durumudur:

for ad in adlar: if ad == aranan: break else: print("bulunamadı")

Burada else, if'e değil, for'a aittir. Bulunamadı mesajı yalnızca hiçbir tur break'e ulaşmadıysa çıkar. Bu yapı bir bayrak değişkeni tutma ihtiyacını ortadan kaldırır.

Döngüleri kısa ve okunaklı yazmak

Döngü yazmak kolaydır; okunaklı yazmak alışkanlık ister. Önce adlandırma: döngü değişkenine anlamlı ad verin (meyve, siparis, satir). Tek harfli adlar yalnızca küçük sayaçlarda kabul edilir. İkincisi, iç içe döngüleri sınırlayın; birkaç seviyeden fazlası okunmaz hale gelir ve genellikle fonksiyona bölünebilir.

Üçüncüsü, koşullu toplama işleri için liste üreteci gibi daha kısa yapıları değerlendirin; basit dönüşümlerde döngünün yerini alır. Ancak mantık karmaşıklaşıyorsa açık bir for döngüsü her zaman daha anlaşılırdır. Dördüncüsü, döngü içinde ağır işlemi tekrar tekrar yapmayın: aynı sonucu veren hesabı döngünün dışına alın.

Veriyle çalışırken döngüler ve toplu işlemler arasındaki ayrımı bilin. Küçük listelerde ve dosya satırlarında for iyidir. Büyük tablolarda satır satır döngü yapmak yerine pandas ve NumPy gibi kütüphanelerin toplu işlemleri çok daha hızlı ve kısadır. Başlangıçta mantığı döngüyle öğrenmek yararlıdır; ölçek büyüdükçe vektörel yöntemlere geçilir.

Sık yapılan hatalar

• Girintiyi yanlış atmak: hangi satırın döngü içinde olduğunu girinti belirler; yanlış girinti sessiz bir mantık hatası üretir.
• while'da sayacı artırmayı unutmak: döngü hiç bitmez. Her turda koşulu yanlışa doğru ilerleten bir adım olmalıdır.
• range'in bitiş değerini dahil sanmak: bitiş hiçbir zaman dahil edilmez; bir eksik tur dönüldüğünü sanıp yanlış düzeltme yapılır.
• Gezdiğiniz listeyi döngü içinde değiştirmek: öğeler atlanır ya da beklenmedik sonuçlar çıkar. Kopya üzerinde gezin ya da yeni liste kurun.
• Basit indeks için range(len(liste)) kullanmak: enumerate daha temiz ve hataya daha az açıktır.
• break'in yalnızca en içteki döngüyü bitirdiğini unutmak: iç içe döngülerde dış döngü devam eder.
• else'i if'e ait sanmak: döngü else'i, döngü kesilmeden bittiğinde çalışır.
• Gereksiz döngü: toplamak ya da filtrelemek için hazır işlevler (sum, any, all) varken elle döngü yazmak.

Bu beceriyi Mindset programlarında nerede çalışırsınız?

Python ile Programlama Eğitimi, Python'a giriş, veri yapıları, döngüler ve fonksiyonlar başlıklarıyla temel programlama akışını adım adım kurar. Data Science Bootcamp ise Python'a giriş, temel ifadeler, veri yapıları ve fonksiyonlar bölümleriyle bu temeli veri bilimi çalışmasına taşır. Programlamaya yeni başlayanlar ve veri alanına geçmek isteyenler için uygundur.