Proxmox VE'yi kurmak ve ilk sanal makineyi ayağa kaldırmak

Proxmox VE nedir ve neden kurulur?

Proxmox VE, Debian Linux üzerine kurulu, açık kaynaklı bir sanallaştırma platformudur. Tek bir fiziksel sunucuyu birden çok bağımsız sanal makineye ve hafif Linux konteynerlerine böler. Sanal makineler için KVM, konteynerler için LXC kullanılır; hepsi tarayıcıdan açılan tek bir yönetim arayüzünden yönetilir. Aynı arayüz depolama, ağ, yedekleme ve küme ayarlarını da kapsar.

Kurulum ihtiyacı genellikle şu durumlardan doğar: bir ofiste dağınık duran fiziksel sunucuların tek bir makinede toplanması, test ve geliştirme ortamlarının hızlıca kurulup silinebilmesi, lisans maliyeti olan bir sanallaştırma ürününden açık kaynağa geçiş ya da öğrenme amaçlı bir laboratuvar. Bir alan adı sunucusu, dosya paylaşımı, küçük bir veritabanı ve birkaç uygulama sunucusu aynı donanımda birbirinden yalıtılmış çalışabilir.

Bilinmesi gereken temel ayrım şudur: sanal makine kendi çekirdeğiyle tam bir işletim sistemi çalıştırır, LXC konteyneri ise ana sunucunun çekirdeğini paylaşır. Konteyner daha az kaynak harcar ama yalnızca Linux iş yükleri için uygundur. Windows gerektiren uygulamalar sanal makinede çalışır.

Kurulumdan önce donanım ve ağ hazırlığı

Kurulum sihirbazına başlamadan önce yapılacak hazırlık, sonradan yaşanacak sorunların çoğunu önler. İlk kontrol işlemcidir: KVM, işlemcinin donanım sanallaştırma desteğini (Intel tarafında VT-x, AMD tarafında AMD-V) gerektirir ve bu özellik birçok sunucuda BIOS ya da UEFI ayarlarından elle açılır. Kapalıysa sanal makineler ya hiç başlamaz ya da çok yavaş çalışır.

İkinci konu disklerdir. Sistemin kurulacağı disk ile sanal makinelerin duracağı diskleri ayrı düşünmek iyi bir alışkanlıktır. Sanal makine verisi için SSD kullanmak, özellikle birden çok makine aynı anda disk okuyup yazdığında belirgin fark yaratır. ZFS dosya sistemi seçilecekse, RAID denetleyicisinin diskleri doğrudan ve işlenmemiş biçimde sisteme vermesi gerekir; donanım RAID üzerinde ZFS çalıştırmak önerilmeyen bir kombinasyondur.

Üçüncü konu ağdır. Sunucuya sabit bir IP adresi, ağ geçidi ve DNS bilgisi gerekir. Adresin kurulumdan sonra değişmeyeceğinden emin olun; Proxmox bu adresi hem arayüze erişim hem de ileride kurulacak küme için kullanır. Sunucuya ad verirken tam nitelikli alan adı biçimi (örneğin sunucu.alanadi.lokal gibi kurgusal bir ad) beklenir.

Son olarak kurulum medyası hazırlanır: Proxmox'un resmî sitesinden kurulum ISO dosyası indirilir ve bir USB belleğe yazılır. Dosyanın bütünlük özetini siteyle karşılaştırmak, bozuk indirmenin yol açacağı gizemli kurulum hatalarını eler.

Kurulum sihirbazı adım adım

USB bellekle açılan sunucuda kurulum menüsünden grafik kurulum seçilir. Sihirbaz sırasıyla şu bilgileri ister:

• Lisans sözleşmesinin onayı.
• Hedef disk ve dosya sistemi. Tek disk ve basit bir laboratuvar için ext4 yeterlidir; birden çok diskle yansıma (mirror) kurmak ya da anlık görüntü ve sıkıştırma özelliklerinden yararlanmak isteyenler ZFS seçer. Seçenekler düğmesinden diskler ve RAID düzeyi belirlenir.
• Ülke, saat dilimi ve klavye düzeni. Saat dilimi doğru girilmezse günlük kayıtları ve zamanlanmış yedekler kayık saatle çalışır.
• Yönetici (root) parolası ve bir e-posta adresi. Sistem uyarıları bu adrese gider; parolayı güçlü seçin, çünkü bu hesap tüm sunucuya hükmeder.
• Yönetim ağı: kullanılacak ağ kartı, ana makine adı, IP adresi, ağ geçidi ve DNS.

Son ekranda özet gösterilir. Onaylandığında dosyalar kopyalanır ve sunucu yeniden başlar. USB belleği çıkarmak unutulursa kurulum yeniden başlayabilir.

Açılış tamamlandığında sunucunun konsolunda arayüze erişilecek adres yazar. Başka bir bilgisayardan tarayıcıyla bu adrese güvenli bağlantı üzerinden gidilir. Sertifika uyarısı normaldir, çünkü sunucu kendi imzaladığı sertifikayı kullanır. Giriş ekranında kullanıcı adı root, kimlik doğrulama alanı ise Linux PAM olarak bırakılır.

İlk girişten sonra yapılacak ayarlar

Arayüze girildiğinde bir abonelik uyarısı görünür. Proxmox'un ücretli desteği ayrı bir abonelikle gelir; aboneliği olmayan bir kurulumda bu uyarı beklenen davranıştır ve sistemin çalışmasını engellemez. Güncelleme alma biçimi ise gerçek bir karar gerektirir: kurulumda kurumsal paket deposu tanımlıdır ve abonelik olmadan güncelleme alamaz. Abonesiz kurulumlarda bunun yerine abonelik gerektirmeyen paket deposu tanımlanır. Üretim ortamında abonelik ve kurumsal depo, laboratuvarda abonesiz depo makul bir ayrımdır.

Bu ayarın ardından sistem güncellenir ve gerekirse yeniden başlatılır. Sonra şu işler sıraya girer:

• Ağ köprüsünün (bridge) doğrulanması. Sanal makineler fiziksel ağa bu köprü üzerinden çıkar; kurulum sihirbazı yönetim arayüzü için bir köprü oluşturmuştur.
• Depolama alanlarının tanımlanması. Yerel disk dışında bir ağ paylaşımı (NFS) ya da ek disk varsa depolama bölümünden eklenir ve içerik türü (ISO, disk imajı, yedek) belirlenir.
• ISO dosyalarının yüklenmesi. Kurulacak işletim sistemlerinin ISO'ları depolama alanına yüklenir ya da adresle indirilir.
• Zaman eşitlemesi, e-posta bildirimi ve güvenlik duvarı kuralları gibi temel işletim ayarları.

Yönetici hesabıyla her işi yapmak yerine, günlük işler için yetkisi kısıtlı ayrı kullanıcılar ve roller tanımlamak ileride denetim izi açısından değer kazanır.

İlk sanal makine ve ilk konteyner

Sanal makine oluşturma sihirbazı, kurulumun öğretici kısmıdır. Genel sekmesinde makineye bir ad ve kimlik numarası verilir. İşletim sistemi sekmesinde yüklenmiş ISO seçilir ve türü (Linux ya da Windows) belirtilir. Sistem sekmesinde BIOS türü ve disk denetleyicisi seçilir; Linux için VirtIO denetleyicisi ve ağ kartı performans açısından tercih edilir. Windows makinelerinde VirtIO sürücüleri ayrıca yüklenmelidir, aksi halde kurulum disk görmez.

Disk sekmesinde boyut ve depolama alanı, işlemci sekmesinde çekirdek sayısı, bellek sekmesinde ayrılacak RAM, ağ sekmesinde köprü belirlenir. Makine başlatıldığında konsol penceresinden işletim sistemi kurulumu normal bir fiziksel makinedeki gibi ilerler. Kurulum bitince ISO'yu sanal sürücüden çıkarmak ve konuk ajanını (guest agent) kurmak yararlıdır; ajan sayesinde arayüz makinenin IP adresini görür ve düzgün kapatma komutu verebilir.

LXC konteyneri için önce bir şablon indirilir (arayüzdeki şablon listesinden Debian ya da Ubuntu gibi), ardından benzer bir sihirbazla konteyner oluşturulur. Konteyner saniyeler içinde açılır ve çok daha az bellek tüketir. Küçük servisler, ters vekil sunucular ya da bir DNS hizmeti için idealdir.

İlk makinede bir kurtarma noktası almak iyi bir alışkanlıktır: yapılandırma değişikliğinden önce anlık görüntü alınır, sorun çıkarsa geri dönülür.

Yedekleme, küme ve yüksek erişilebilirliğe geçiş

Tek sunucuyla kurulan bir Proxmox'un en büyük zayıflığı, o sunucunun kaybıdır. Bu yüzden kurulumun ardından ilk ciddi iş yedeklemedir. Arayüzdeki yedekleme görevleriyle sanal makineler ve konteynerler zamanlanmış biçimde başka bir depolama alanına, tercihen başka bir fiziksel makineye ya da ağ paylaşımına alınır. Proxmox ayrıca yedek sunucusu adlı ayrı bir ürün sunar; tekilleştirme ve artımlı yedekleme gibi özellikler bunun üzerinden gelir. Yedeğin işe yaradığı ancak geri yüklenerek kanıtlanır, bu yüzden düzenli aralıklarla deneme geri yüklemesi yapılmalıdır.

Büyüyen ortamlarda birden çok Proxmox sunucusu bir kümede birleştirilir. Kümede tüm düğümler tek arayüzden yönetilir, sanal makineler düğümler arasında taşınabilir ve bir düğüm arızalandığında makineler diğerinde yeniden başlatılabilir. Bunun için düğümlerin güvenilir bir ağla bağlanması, çoğunluk kararının (quorum) sağlanabilmesi ve paylaşımlı ya da çoğaltmalı depolama bulunması gerekir. Kümeye katılan düğüm, daha önce üzerinde makine barındırmamış temiz bir kurulum olmalıdır.

Yüksek erişilebilirlik ayrı bir konudur ve kurulumun parçası değildir. Önce tek sunucuyu düzgün yönetmek, sonra kümeye geçmek gerçekçi öğrenme sırasıdır.

Kurulumda sık yapılan hatalar

Bir kısmı kurulum anında, bir kısmı haftalar sonra ortaya çıkan hatalar tekrar eder:

• BIOS'ta sanallaştırma desteğinin kapalı bırakılması. Makineler başlamaz ya da yavaş çalışır.
• Donanım RAID üzerine ZFS kurmak. Disk hataları ZFS'ten gizlenir ve onarım mantığı çalışamaz.
• Disk alanını fazla vermek. İnce disk tahsisinde (thin provisioning) toplam tahsis fiziksel kapasiteyi aştığında, aniden dolan depolama alanı tüm makineleri durdurabilir.
• IP adresini ya da ana makine adını kurulumdan sonra değiştirmek. Özellikle küme kurulduktan sonra bu işlem sorun çıkarır; adı baştan doğru verin.
• Yedeği aynı diske almak. Disk bozulursa hem makine hem yedek gider.
• Arayüze doğrudan internetten erişim açmak. Yönetim arayüzü yalnızca güvenilir ağdan ya da VPN üzerinden erişilebilir olmalı, root hesabı için ayrıca çok aşamalı doğrulama düşünülmelidir.
• Güncellemeleri hiç uygulamamak ya da çekirdek güncellemesinden sonra yeniden başlatmayı ertelemek.

Her hata için ortak çare, kurulumu bir kontrol listesi gibi ele almak ve laboratuvarda bir kez prova etmektir. Üretime geçmeden önce deneme sunucusunda sihirbazı baştan sona geçmek, hataları ucuza yakalatır.

Mindset programlarında Proxmox

Mindset'in Proxmox VE ile Açık Kaynak Sanallaştırma programı, bu sayfadaki kurulum akışıyla aynı sırayı izleyen modüllerden oluşur: Proxmox VE mimarisi ve kurulum, sanal makine yönetimi, LXC konteyner yönetimi, küme kurulumu ve yüksek erişilebilirlik, depolama entegrasyonu, yedekleme, izleme ve işletim. Kurulumdan sonra çıkan ihtiyaçlar, yani depolama ve yedekleme, programın sonraki modüllerinde ele alınır.