Power BI ile coğrafi veriyi haritada göstermek

Harita görseli ne zaman doğru seçimdir?

Harita görseli, verinin coğrafi dağılımının mesajın kendisi olduğu durumlarda anlam taşır: bölge bazlı satış yoğunluğu, şube performansı, teslimat noktaları, müşteri dağılımı, saha ekibinin kapsama alanı. Veride konum var diye her rapora harita koymak ise çoğu zaman ters etki yapar; il bazında sınırlı kategorili bir karşılaştırma bir çubuk grafikte daha net okunur.

Güzel bir ölçüt şudur: Okuyucunun sorusu 'nerede?' ise harita, 'ne kadar?' ya da 'hangisi daha fazla?' ise çubuk grafik daha uygundur. Haritanın güçlü olduğu yer, komşuluk ve kümelenme gibi mekânsal örüntülerin görülmesidir. Büyük bir ilin yanındaki küçük ilçelerin ayrı bir örüntü oluşturması gibi.

Power BI'da haritaya benzeyen birkaç görsel türü vardır: nokta ya da kabarcık haritalar (bubble map), dolu haritalar (filled map) ve şekil haritalar (shape map), ayrıca Azure Maps görseli. Microsoft'un belgesine göre Azure Maps görseli genel kullanıma açılmıştır ve Power BI ileride eski harita görsellerini kullanımdan kaldırıp mevcut raporları Azure Maps'e taşımayı planlamaktadır; harita ve dolu haritaları Azure Maps görsellerine dönüştürmek bugünden mümkündür.

Adım adım: harita görseli oluşturma

Önce verideki konum alanları belirlenir. Konum, ülke, il, ilçe, posta kodu ya da tam adres gibi bir alan olabilir; tercihen enlem ve boylam sütunları da vardır. Alanlar Power BI Desktop'ta Veri kategorisi (Data category) ayarıyla coğrafi olarak sınıflandırılır: tablo görünümünde sütun seçilip Sütun araçları sekmesinden Adres, Şehir, Kıta, Ülke veya Bölge, İlçe, Posta Kodu, Eyalet veya İl gibi bir kategori verilir. Bu sınıflandırma, konum bulma hizmetinin alanı doğru yorumlamasına yardım eder.

Sonra Görselleştirmeler bölmesinden harita görseli seçilir. Konum (Location) kutusuna il ya da ilçe alanı, Boyut (Size) kutusuna ciro ya da adet gibi bir ölçü, gerekirse Lejant kutusuna bir kategori sürüklenir. Kabarcık boyutu ölçüye göre büyür. Dolu haritada ise bölge ölçünün değerine göre renklendirilir.

Biçim bölmesinde kabarcık boyutu, renk, harita teması ve etiketler ayarlanır. Okunabilirlik için tüm kabarcıkların aynı büyüklükte olmaması ve en büyüğünün haritayı kaplamaması gerekir. Gereksiz kategorileri lejanttan çıkarmak ve ana mesajı taşıyan tek bir renk skalası kullanmak, haritayı karmaşıklıktan kurtarır.

Konumlar neden yanlış yere düşer, nasıl düzeltilir?

Power BI, haritalar için konum çözümlemesinde (geocoding) Bing Maps ile entegredir. Microsoft belgesi, bu eşlemenin bazen bir tahmin olduğunu açıkça söyler. Aynı ad birden fazla ülkede bulunabilir; belge örnek olarak İngiltere, Pennsylvania ve New York'taki Southampton'ı verir. Türkiye'de de aynı ilçe adının farklı illerde bulunması benzer belirsizlik yaratır.

Doğruluğu artırmak için veri modelinde yapılabilecekler:

• Coğrafi alanları Veri kategorisi ile sınıflandırın.
• Birden fazla konum sütunu kullanın. Yalnızca ilçe adı belirsizse il sütununu ekleyip onu da kategorilendirin.
• Her alanda tek bir konum düzeyi bulunsun: ilçe sütununa 'Kadıköy, İstanbul' yazmayın, yalnızca 'Kadıköy' yazın.
• Enlem ve boylam ekleyin. Belgeye göre bu veri belirsizliği ortadan kaldırır ve sonucu daha hızlı getirir; ikisi de ondalık sayı biçiminde olmalıdır.
• Tek sütunda tam adres bulunuyorsa veri kategorisini Yer (Place) yapın.

Modele erişiminiz yoksa Power BI içinde de iyileştirme yapabilirsiniz: enlem ve boylam alanları varsa Görselleştirmeler bölmesindeki Enlem ve Boylam kutularına koyun ve yine de Konum kutusunu doldurun. Konumu doldurmazsanız veri varsayılan olarak toplanır, örneğin il yerine ülke düzeyinde birleşir.

Coğrafi hiyerarşi ve ayrıntıya inme

Konum kutusuna birden fazla alan (ülke, il, ilçe) sürüklenirse coğrafi hiyerarşi oluşur ve okuyucu haritada aşağı ya da yukarı inebilir. Microsoft belgesine göre düğmeler farklı çalışır:

• Ayrıntıya inme (drill mode) düğmesi, seçilen bir konuma tıklayıp o konumun bir alt düzeyine geçirir. Örneğin Kuzey Amerika seçilirse yalnızca oradaki eyaletler gelir ve konum çözümlemesi için yalnızca o bölgenin verisi gönderilir.
• Hiyerarşide bir alt düzeye inme düğmesi, tüm konumlar için aynı anda bir alt düzeye geçer. Düzeyler birbiriyle ilişkisizse işe yarar.
• Tümünü genişlet düğmesi, bir konuma tıklamadan, mevcut düzeyin bağlamını koruyarak bir alt düzeye iner. Konum çözümlemesine her alt düzey ve ait olduğu üst düzey birlikte gönderildiği için çoğu haritada doğru sonucu çoğunlukla bu seçenek verir.

Hangi düğmenin ne gönderdiğini bilmek, yanlış konum sorunlarını anlamaya yardım eder.

Gizlilik, kısıtlar ve kurumsal kullanım

Haritalar konum bilgisini Bing hizmetine gönderir. Microsoft'a göre baloncuk, dağılım ve nokta haritalarında enlem ve boylam verilmişse hizmete veri gönderilmez; verilmemişse Konum kutusundaki veri gönderilir. Dolu haritalarda enlem ve boylam verilse bile Konum kutusunda alan olması gerekir ve bu alanlardaki veri gönderilir. Boyut, lejant gibi diğer kutulardaki ölçü ve kategori verisi gönderilmez.

Bu nedenle adres, müşteri adresi ya da kişisel veri içeren konum sütunlarının haritada kullanılması kurumun veri koruma politikalarıyla örtüşmelidir. KVKK kapsamındaki bir müşteri adresini doğrudan haritaya koymak yerine, il ya da ilçe düzeyine toplulaştırmak çoğu rapor için hem daha güvenlidir hem de daha okunaklıdır.

Ayrıca kuruluşunuzda Azure Maps etkin değilse bu görsel görünmeyebilir. Kısıtlı bulut ortamları için belgede farklılıklar vardır; ortamınızın destek durumunu BT yöneticisiyle teyit edin.

Örnek senaryo: şube performansını haritada göstermek

Örneğin bir perakende zincirinin analisti, şubelerin aylık cirosunu illere göre göstermek istesin. Şube tablosunda il, ilçe, enlem ve boylam sütunları bulunur. Analist il ve ilçe sütunlarını coğrafi olarak sınıflandırır, enlem ve boylamı ondalık sayıya çevirir.

Harita görselinde enlem ve boylam ilgili kutulara, il ve ilçe Konum kutusuna (hiyerarşi olarak), ciro ölçüsü Boyut kutusuna eklenir. Başlangıçta il düzeyi görünür, yönetici bir ile inip ilçe kırılımına geçebilir. Dilimleyici olarak şube türü eklenir; yönetici yalnızca büyük mağazaları görebilir.

Haritanın yanına en yüksek cirolu illeri gösteren bir çubuk grafik yerleştirilir: harita 'nerede', çubuk grafik 'ne kadar' sorusuna cevap verir. Çapraz filtrelemeyle haritada bir ile tıklanınca çubuk grafik ve ilgili kartlar da o ile göre filtrelenir. Analist son olarak raporu telefonda dener; ayrıntı yoğun haritalar küçük ekranda okunaksız kalabildiği için mobil yerleşimde haritayı yalın tutar.

Sık yapılan hatalar

• Her coğrafi veriyi haritaya koymak; çubuk grafik daha net okunur olabilir.
• Veri kategorisini ayarlamamak ve konumların ülke dışına düşmesine şaşırmak.
• Aynı sütuna hem il hem ilçe yazmak ('Kadıköy, İstanbul').
• Enlem ve boylamı metin olarak bırakmak.
• Enlem ve boylam kullanıp Konum kutusunu boş bırakmak; veri üst düzeyde toplanır.
• Kabarcıkları çok büyük yapıp birbirini örtmek ya da harita üzerinde çok fazla kategori renklendirmek.
• Kişisel adres verisini doğrudan haritaya göndermek.
• Haritayı yalnızca masaüstünde test edip mobil görünümü unutmak.

Harita görselini Mindset programlarında nerede çalışırsınız?

Mindset kataloğundaki Power BI ile Veri Görselleştirme eğitiminin modül başlıkları arasında Rapor Tuvali ve Görsel Seçimi, Renk, Tema ve Görsel Tasarım ile Gerçek Senaryo Uygulaması yer alır; harita gibi görselleri doğru seçme ve biçimlendirme bu başlıklarla ilişkilidir. Eğitim, bölge ve şube performansı raporlayan satış, perakende ve operasyon analistleri için uygundur.