Öğrenen personası: araştırmadan persona kartına

Öğrenen personası nedir, ne işe yarar

Öğrenen personası, bir eğitimin hedef kitlesindeki belirli bir öğrenen grubunun, araştırma bulgularına dayanarak oluşturulan temsilî tanımıdır. Gerçek bir kişi değildir ama gerçek kişilerden toplanan örüntüleri taşır: işi, hedefleri, engelleri, öğrenme alışkanlıkları ve teknolojiyle ilişkisi gibi.

Persona, tasarım toplantılarında "öğrenen" kavramını soyut bırakmamak için kullanılır. "Bu modül Elif için fazla uzun mu?" sorusu, "öğrenenler için fazla uzun mu?" sorusundan daha somut tartışılır. Ancak persona yalnızca araştırmaya dayandığında değer taşır. Tasarımcının tahminlerinden üretilmiş persona, önyargıyı kalıplaştırır; bu yüzden önce araştırma gelir.

Önce kime ne soracağınızı belirleyin

Araştırma, tasarımın hangi kararını bilgilendireceğine göre planlanır. Örneğin yeni bir uyum eğitimi için "çalışanlar bu eğitime ne zaman ve hangi cihazdan erişebiliyor?" ya da "yöneticiler uygulamayı nasıl destekliyor?" gibi sorular çıkarılır. Sorular belirlendikten sonra hedef kitleyi kısa bir örnekleme ayırın: farklı birimlerden, kıdemlerden ve bu konudaki deneyim düzeylerinden kişiler seçin. Sadece gönüllü olanlarla konuşmak, ilgili ve motive kişilere yönelmek demektir; sessiz çoğunluğu mutlaka yakalayın.

Araştırmanın kapsamını küçük tutmak kabul edilebilir. Az sayıda iyi yapılmış görüşme, çok sayıda yüzeysel ankete göre tasarım için daha zengin bilgi verir. Büyük örneklem gerektiren sorular için daha sonra ankete geçilebilir. Görüşme sırasında çalışandan ekran paylaşımı ya da kısa bir gösterim istemek de, söylenenle yapılan arasındaki farkı ortaya çıkarır.

Yöntemler: görüşme, gözlem, anket ve mevcut veri

Öğrenen araştırmasında birkaç yöntem birlikte kullanılır:

• Birebir görüşme: Çalışanın işini, öğrenme alışkanlıklarını ve geçmiş eğitim deneyimlerini dinlemek için en zengin yöntem.
• İş başı gözlem: Kişinin işi gerçekte nasıl yaptığını görmek. İnsanlar sıklıkla işin nasıl yapıldığını resmî tarif ettikleri gibi değil, kısayollarla yapar.
• Kısa anket: Görüşmelerde ortaya çıkan eğilimleri daha büyük bir gruba doğrulatmak için.
• Mevcut veri: Öğrenme yönetim sistemi kayıtları, geçmiş eğitim değerlendirmeleri, destek talepleri, performans göstergeleri ve işe giriş bilgileri.
• Yönetici ve uzman görüşmesi: Öğrenenin işini, beklentileri ve eksik kalan yetkinlikleri çerçeveleyen kişiler.

Yöntemlerin birbirini tamamlaması önemlidir. Görüşme "neden"i, veri "ne kadar"ı anlatır. Tek yönteme dayanan persona genellikle eksik kalır.

Görüşme soruları ve nasıl sorulur

İyi bir görüşme, tahmin ettirmeyen ve geçmiş davranışa odaklanan sorularla ilerler. "Bu eğitimi ister miydiniz?" gibi hipotetik sorular yerine "En son bir şeyi işinizde yeni öğrenmeniz gerektiğinde ne yaptınız?" gibi somut anılar sorun. Örnek soru kümeleri:

• İş bağlamı: Gün içinde hangi görevlerle uğraşıyorsunuz, öğrenmeye ne zaman zaman bulabiliyorsunuz?
• Öğrenme alışkanlığı: Yeni bir aracı ya da süreci nasıl öğreniyorsunuz, kime soruyorsunuz?
• Engeller: Geçmişte katıldığınız bir eğitimde sizi en çok ne zorladı ya da sıktı?
• Uygulama: Eğitimden öğrendiğinizi işte ne zaman kullandınız, kullanamadığınızda neden?
• Teknoloji: Hangi cihaz ve uygulamaları rahat kullanıyorsunuz, nerede zorlanıyorsunuz?

Görüşmeyi kayıt altına alın (izinle) ya da bir arkadaşınızın not tutmasını isteyin. Yönlendirici soru sormaktan, yanıta hemen çözüm önermekten ve kendi varsayımınızı doğrulatmaktan kaçının.

Bulguları sentezlemek: kümeleme ve örüntü

Görüşme ve gözlem notlarını toplayın, her gözlemi ayrı bir not olarak yazın ve benzer olanları gruplayın (benzerlik haritası). Çıkan örüntüler, öğrenen gruplarının hangi boyutlarda ayrıştığını gösterir: öğrenmeye ayırabildiği zaman, mevcut deneyim, motivasyon kaynağı, teknolojiye yakınlık, yöneticisinden aldığı destek.

Persona gruplarını unvan ya da yaş gibi demografik kategorilere göre değil, davranış ve ihtiyaç farklarına göre kurun. Aynı unvandaki kişilerin öğrenme tarzı çok farklı olabilir. Kural olarak az sayıda persona yeterlidir; her persona tasarım kararını gerçekten değiştiren bir fark taşımalıdır. Fark tasarımı etkilemiyorsa personaları birleştirin.

Persona kartında neler bulunur

Bir öğrenen personası kartı kısa ve kullanıma hazır olmalıdır. Genellikle şu alanları içerir: kurgusal ad ve kısa bir tanım cümlesi, rolü ve günlük işi, öğrenme hedefleri, öğrenmeye ayırabileceği zaman ve ortam, mevcut bilgi ve deneyim düzeyi, motivasyonu, engelleri ve kaygıları, tercih ettiği öğrenme biçimleri, kullandığı cihaz ve araçlar, ve gerçek görüşmelerden bir alıntı.

Örneğin, vardiyalı çalışan bir üretim operatörü personası şöyle özetlenebilir: telefonla kısa süreli öğrenmeyi tercih eder, iş başında öğrendiğini hemen uygulamak ister, uzun anlatımlardan sıkılır, yöneticisinin onayı olmadan eğitime ayrılan süreyi kullanmakta çekinir. Bu tek paragraf bile eğitim süresi, format ve yönetici katılımı hakkında somut tasarım kararlarını yönlendirir.

Persona nasıl kullanılır ve hangi hatalardan kaçınılır

Persona yalnızca poster olarak duvara asıldığında işe yaramaz. Tasarım toplantılarında her karar için "Bu persona bunu nasıl yaşar?" sorusu sorulmalı; içerik taslakları, format seçimleri ve duyuru dili personalara göre test edilmelidir. Prototip testlerinde de personaları temsil eden gerçek katılımcıları davet edin.

Sık hatalar: araştırmasız persona üretmek, stereotip ve klişe kullanmak, çok fazla persona kurmak, personayı bir kez yapıp güncellemek yerine arşive kaldırmak ve çalışanları kategorize ederken onları etiketlemek. Persona araştırma bulgusunun özetidir, kişi hakkında hüküm değildir. Veri toplarken gizlilik ve izin kurallarına uyun, kayıtları anonimleştirerek saklayın.

Bu beceriyi Mindset programlarında nerede çalışırsınız

Mindset kataloğundaki Öğrenme Deneyimi Tasarımı programında öğrenen araştırması ayrı bir modül olarak yer alır; program ayrıca problem tanımı, öğrenme yolculuğu haritası, prototip ve kullanılabilirlik testi başlıklarını içerir. Öğrenen araştırması bu zincirin ilk halkasıdır ve sonraki tasarım kararlarını besler.

Program, kurumsal eğitim tasarımcıları, öğrenme ve gelişim uzmanları ve eğitim içeriği hazırlayan ekipler için uygundur.