Mentor nasıl bulunur ve mentor ilişkisi nasıl yönetilir?

Mentor neden ve ne zaman gerekir?

Mentor, kendi alanında deneyimli olan ve gelişiminizde size rehberlik eden kişidir. Bir iş sorununa tek seferlik yanıt veren birinden farklı olarak mentor, uzun vadeli bakış sağlar: hangi yeteneğin geliştirilmesi gerektiğini, hangi fırsatın değerlendirilmeye değer olduğunu, bir kararın kariyerinize etkisini birlikte düşünürsünüz.

Mentora ihtiyaç duyduğunuz tipik anlar şunlardır: yeni bir role geçiş, yönetici olma ihtimali, sektör ya da alan değiştirme, belirsiz bir kariyer yolu ya da kurum kültürünü çözmekte zorlanma. Mentor, bu anlarda sizin yerinize karar vermez; karar verirken düşünme biçiminizi genişletir.

Burada mentor arayan kişinin (mentee) tarafı anlatılıyor. Kurum içinde mentor olmak ya da program tasarlamak ayrı konulardır.

Mentorda aranacak nitelikler

İyi bir mentor, en yüksek unvanlı kişi olmak zorunda değildir. Daha önemli ölçütler şunlardır.

• Hedefinize uygun deneyim: gitmek istediğiniz yolda ilerlemiş ya da benzer bir geçişi yaşamış olmak.
• Dinleme ve soru sorma becerisi: hazır cevap vermekten çok sizi düşündürmek.
• Zaman ve istek: sizinle düzenli görüşmeye vakit ayırabilmek.
• Dürüstlük: hoşunuza gitmese de gerçekçi geri bildirim verebilmek.
• Değer uyumu: çalışma tarzı ve değerler konusunda temel bir uyum.

Birden fazla mentor edinmek de mümkündür. Farklı konularda farklı kişilerden destek almak, tek kişiye bağımlı kalmaktan daha sağlıklıdır.

Mentor nerede bulunur?

Mentor adayları çoğu zaman yakınınızdadır. Şu kaynaklar işe yarar.

• Kendi kurumunuz: bir üst kademedeki, başka bölümdeki ya da kıdemli bir çalışan. Resmî mentorluk programı varsa onu kullanın.
• Meslek toplulukları ve dernekler: etkinliklerde ve çalışma gruplarında tanışılan deneyimli kişiler.
• Eski yöneticiler ve iş arkadaşları: sizi tanıyan ve gelişiminizi bilen kişiler.
• Eğitim ve sertifika programları: eğitmenler ve katılımcı ağı.
• Profesyonel ağ platformları: ortak bağlantılar üzerinden gelen tanışmalar.

Burada ilke şudur: tanımadığınız birine "mentorum olur musunuz" diye başlamak yerine, önce tek bir somut soruyla ya da kısa bir görüşme talebiyle yaklaşın. İlişki kısa bir tanışmadan doğal biçimde gelişir.

İlk görüşme ve mentorluk talebi

İlk mesajda kısa, saygılı ve spesifik olun. Kim olduğunuzu, neden o kişiyi seçtiğinizi ve ne konuşmak istediğinizi birkaç cümleyle yazın. Karşı tarafın zamanına saygı gösteren, yanıt vermesi kolay bir istek hazırlayın: örneğin kısa bir görüşme.

İlk görüşmeye hazırlıklı gidin. Hedeflerinizi, yaşadığınız gerçek bir kararı ve mentordan ne beklediğinizi netleştirin. Görüşme sonunda iletişim sıklığı ve biçimi üzerine ortak bir beklenti oluşturun. Resmî bir mentorluk teklifini ilk görüşmede yapmak zorunda değilsiniz; ilişki birkaç görüşmeyle doğal biçimde şekillenir.

Örnek bir ilk mesaj iskeleti: kendinizi tek cümleyle tanıtın, o kişinin çalışmasından sizi etkileyen somut bir noktayı yazın, "şu geçişi nasıl yönettiğinizi dinlemek isterim" gibi dar bir konu belirtin ve kısa bir görüşme önerin. Mesajın sonuna zaman konusunda esnek olduğunuzu ekleyin; hayır cevabı gelirse nazikçe teşekkür edin.

Görüşmeleri verimli yönetme

Mentor ilişkisinin sorumluluğu büyük ölçüde mentee'dedir. Gündemi siz belirlemelisiniz.

• Her görüşme öncesi birkaç somut konu hazırlayın.
• Görüşmeden sonra konuşulanları ve aldığınız aksiyonları yazın.
• Bir sonraki görüşmede bu aksiyonlardan ne yaptığınızı anlatın. Mentor, önerisinin dinlendiğini ve işe yaradığını görürse ilişkiye yatırım yapmaya devam eder.
• Tavsiyeyi körü körüne uygulamak yerine kendi bağlamınıza uyarlayın ve nedenini paylaşın.
• Zamanlama ve süre konusunda esnek ama düzenli olun.

Mentorluk görüşmelerinde sık yapılan hata, her seferinde durum anlatıp soru sormadan ayrılmaktır. Net bir soru ya da karar noktası getirmek görüşmeyi verimli kılar.

Düzenli bir görüşme akışı için basit bir gündem kalıbı kullanılabilir: önceki görüşmeden aksiyonların durumu, bu dönemin tek önemli sorusu, mentorun deneyimi ve önerisi, bir sonraki görüşmeye kadar yapılacaklar. Bu yapı görüşmeyi sohbetten ilerleme takibine dönüştürür ve mentorun emeğini görünür kılar.

Mentordan sponsorluğa: farkı bilmek

Mentor size rehberlik eder, düşünme biçiminizi geliştirir ve deneyimini paylaşır. Sponsor ise sizin adınıza konuşur; kapalı toplantılarda adınızı anar, görünürlük ve fırsat sağlar, kariyerinizde riski paylaşır. Mentor çoğu zaman "nasıl" sorusuna, sponsor "nereye" ve "kimle" sorusuna katkı verir.

Sponsorluk genellikle talep edilerek değil, kanıtlanarak kazanılır. Güvenilir sonuç üretmek, taahhütlerinizi tutmak ve sponsorunuzu da öne çıkaracak biçimde çalışmak ilişkiyi büyütür. İyi bir mentor ilişkisi sponsorluğa dönüşebilir, ancak bu otomatik değildir. Kariyerin farklı aşamalarında ikisine de ihtiyaç vardır.

Sık yapılan hatalar ve ilişkiyi sürdürmek

• Mentordan her şeyi beklemek: mentor sizin işinizi yapmaz, düşünmenize yardımcı olur.
• Hazırlıksız görüşmeye gelmek: zaman kaybı hissi yaratır.
• Geri dönüş vermemek: tavsiyenin sonucunu paylaşmamak ilişkiyi soğutur.
• Yalnızca ihtiyaç anında aramak: ilişkiyi arada kısa bir not ya da gelişme paylaşımıyla canlı tutun.
• Tek kişiye bağımlı olmak: ilişki portföyünü zamanla çeşitlendirin.
• Teşekkür etmeyi unutmak: emek veren kişiye katkısının işe yaradığını söylemek küçük ama kalıcı bir jesttir.

Uzun vadede mentor ilişkisi karşılıklı değer üretir; mentor da yeni bakış açıları ve sizin alanınızdan bilgi edinir.

Mindset programında nerede çalışılır?

Mindset kataloğundaki Mentor Bulma ve Sponsorship programı şu başlıkları içerir: mentor bulma stratejileri, mentorluk görüşmelerini yönetme, sponsorluk ilişkisi, sponsor ilişkisini büyütme, ilişki portföyü ve uzun vade, mentörlüğü anlamak.